معلم باید مرفه باشد، چون انسان میپرورد
امانالله قراییمقدم- جامعهشناس
معلم، محور آموزش و پرورش و ستون و دیرک خیمه آن است. تا معلم از هر جهت در رفاه و آسایش نباشد، امکان ندارد با ساختمان و وسایل سمعی بصری و فناوری آموزشی و امثال آن بتوانید نظام تعلیم و تربیت را شکوفا کنید. البته ساختمان و آزمایشگاه و فضا لازم و مهم است، اما معلم است که میتواند از آزمایشگاه و از فضا استفاده کند. معلم است که با روح و جسم و رفتار و کردار دانشآموز کار دارد و حتی در جزئیاتی مانند قلم به دستگرفتن او نقش دارد.
بعضی چنین استدلال میکنند معلم سه ماه تابستان و یک ماه در عید و تعطیلات دیگر، تعطیل است و این استدلال را مبنایی برای نپرداختن به حقوق معلمان میدانند، اما آنان احتمالا نمیدانند معلمی که یک ساعت به کلاس درس میرود، اگر 40 دانشآموز دارد، لااقل به اندازه 40 ساعت کار کرده است. مهمتر از همه، چون معلم محور نظام آموزش و پرورش است، باید در رفاه باشد. در متون دینی آمده است که «کسی را معلم بخوان که روز و شب مطالعه کند و از تشویش روزی در امان باشد». متأسفانه عدهای متوجه نیستند که معلم اگر ناراضی باشد، کشور ناراضی میشود. معلم اگر آسودهخاطر باشد، کشور آسودهخاطر خواهد بود. یک مهندس، یک کارگر کارخانه، یک کارشناس اگر خطا کند، تولیدی ممکن است خراب شود اما اگر معلم خطا کند، شاید 40 دانشآموز به راه اشتباه کشیده شوند. معلم انسان میپروراند، نه آهن یا بیل یا ماشین. در دانشسرای عالی یا دانشگاه تربیت معلم یا دانشگاه خوارزمی فعلی که من مسئولیتی در آن داشتم، قبل از انقلاب هرکس که میخواست معلم شود، بورسیه بود. در آن زمان 250 تومان به هر کدام از این بورسیهها ماهانه پرداخت میشد و با گروه 7 یعنی یک گروه بالاتر از بقیه لیسانسهها استخدام میشد. بهترینها را برای معلمی میگرفتیم و علاوه بر آن آقای دکتر دادفرین داوطلبان پسر و خانم میناسیان داوطلبان دختر را کاملا و از هر جنبه زیر نظر میگرفتند و معاینه میکردند. در واقع ما معتقد بودیم معلم باید از همه لحاظ آراسته و پیراسته باشد. چون خندیدن، اخم و رفتار، نظم و ترتیب، لباس و پوشاک و کفش او الگوی شاگرد است، بهویژه در مقطع ابتدایی. من در دهه 1360 که در دانشگاه شهیدبهشتی عضو کمیسیون آموزشی کشور بودم، به مسئولان بلندپایه آن زمان عرض کردم مقطع ابتدایی و معلم ابتدایی مهمترین است. زمانی در کتاب «جامعهشناسی آموزش و پرورش» که اکنون کتاب درسی اختصاصی دانشگاه در دوره فوقلیسانس است، بیتی را ذکر کردهام که «در این کشور کسی خدمتگزار است/ که دهقان است یا آموزگار است». این بیت در واقع به شباهت دو حرفه نیز اشارهای دارد. هم کشاورز و هم معلم بذر میکارند و آن را پرورش میدهند. معلم باید رفاه داشته باشد که از تشویش روزی در امان باشد. واقعا مهم است که بهترینها و بالاترینها به معلم و مخصوصا معلم دوره ابتدایی داده شود، چون دوره ابتدایی است که سازنده است. معلم باید راضی باشد. اگر معلم راضی باشد، با کمترین امکانات میتواند بهترین شاگردان را تربیت کند. قبل از انقلاب حقوق کارمندان آموزشی، یعنی معلمان در آموزش و پرورش از کارمندان اداری بیشتر بود اما الان متأسفانه معلمان مدام دغدغه معیشتی دارند. معلم باید با وجود خود بیاموزد و این معلم باید راضی و مرفه باشد، حقوق بالا بگیرد و امکاناتش بیشتر باشد، نه آنکه مدام دغدغه معاش و مسکن داشته باشد. درست است که ما 20 سال زودتر از ژاپن دارالفنون داشتهایم اما اگر وضع ژاپن چنان است و وضع ما چنین، برای آن است که ژاپنیها به معلمان خود بها میدهند. معلم پزشک روح است و مغز را تربیت میکند. آلفرد مارشال، برنده جایزه نوبل در اقتصاد، درباره اهمیت تعلیم و تربیت و نظام آموزش و پرورش یک کشور میگوید اگر کشوری یا شهری در طول صد سال یک مخترع بپروراند، هزینه صدساله آموزش و پرورش آن کشور یا شهر را جبران کرده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.