در جدال با مرگ
شرق: «شير و خورشيد» بخشي از سفرنامهاي است كه نيكلا بوويه درباره ايران نوشته است و به تازگي با ترجمه ناهيد طباطبايي در نشر چشمه منتشر شده است. نويسنده كتاب جهانگردي سوئيسي است كه در سال 1929 در نزديكي ژنو به دنيا آمد. بوويه در خانوادهاي فرهنگي رشد كرد و از همان جوانياش علاقه زيادي به سفركردن و شناختن نقاط مختلف دنيا و مردمانش داشت. او از هفده سالگي سفرهايش را آغاز كرد و تا سي سال بعد از آن به سفرهايش ادامه داد. آنطور كه طباطبايي نيز در مقدمهاش نوشته، حاصل جهانگردي بوويه چهار سفر بزرگ به اقصي نقاط جهان است كه شرح آن را در چهار كتاب مجزا آورده است. يكي از اين كتابها كه «راه و رسم دنيا» نام دارد، به توصيف تجارب و ديدههاي نيكلا از سفري ميپردازد كه خود آن را «راه خيبر» ناميده است و از سال 1953 تا 1954 ادامه مييابد. در اين سفر نيكلا به همراه يكي از دوستانش كه همسفر اوست، با يك ماشين فيات از كشورهاي ايران، تركيه و پاكستان ديدن ميكنند. اين سفر از يوگسلاوي آغاز شده بود و به افغانستان ختم ميشد. «شير و خورشيد»، ترجمه بخشي از «راه و رسم دنيا» است كه به ايران مربوط است. مترجم، اين كتاب را يكي از مهمترين سفرنامههايي ميداند كه به ايران اختصاص دارد و مهمترين دليل آن را قدرت نويسندگي بوويه ميداند. «تخيل فوقالعاده، قدرت تصويرپردازي عالي، نثر روان و شاعرانه» از ويژگيهايي است كه به نوشته مترجم در اين كتاب ديده ميشود. در بخش ابتدايي اين سفرنامه ميخوانيم: «يك ساعت راه رفته بوديم و ديگر داشت شب ميشد. در ميان درهاي كوچك كه درختان بيد نقطهنقطهاش كرده بودند، نزديك يكجور ساختمان حكومتي، پوشيده از رنگ صورتي تركدار، در نور چراغ جلو ماشين، شبحي را ديديم كه لاي در ايستاد، ناپديد شد و بعد چراغي روشن شد. گمرك ايران... مامور گمرك بالاي لامپ استيلن، صورت سبزهاش را كه دو چشم خوابآلود در آن ميدرخشيد، بالا گرفت. زير كت دكمه بازش، مانند كشاورزان مملكت ما، پيراهن فلانل نقطهچيني پوشيده بود. لبخندزنان ماشين ما را بازرسي كرد و به فرانسه گفت: متاسفم دوستان، يك سرباز بايد تا ماكو همراهيتان كند، قانون است. دور نيست. وانگهي من يك سرباز خيلي كوچولو همراهتان ميكنم...». «اشتباه در ستارههای بخت ما» رمانی است از جان گرین، نویسنده امریکایی، که با ترجمه مهرداد بازیاری در نشر چشمه منتشر شده است. گرین در این رمان داستان عشقی میان دو نوجوان مبتلا به سرطان را روایت میکند و نبرد آنها را با بیماری و مرگ. در بخشی از توضیح پشت جلد این رمان درباره شخصیتها و درونمایه آن آمده است: «راوی دختری است شانزدهساله که به خاطر وضعیتِ خاص بیماریاش، با مشکلاتِ فراوانی مواجه شده است. او در این مسیر با پسری آشنا میشود و کمکم این دوستی به واسطهی بیماریشان شکلی عمیقتر و انسانیتر پیدا میکند». ترجمه فارسی رمان با مقدمهای از مترجم همراه است که در آن به معرفی جان گرین و حال و هوای آثارش پرداخته شده و همچنین به مسئلهای که مسئله اصلی رمان «اشتباه در ستارههای بخت ما» است. در بخشی از این مقدمه جان گرین نویسندهای معرفی شده است که «قلم توانا و پرداختن وی به مسائل روز جوانان و موضوعات سنتشکنانه قهرمانان داستانهایش از ویژگیهای مهم نوشتههای اوست.» در این مقدمه همچنین از «اشتباه در ستارههای بخت ما» به عنوان «یک داستان عاشقانهی نو و در عین حال متفاوت دربارهی دو نوجوان مبتلا به سرطان» یاد شده است. از رمان «اشتباه در ستارههای بخت ما» در سال 2014 فیلمی هم ساخته شده است. آنچه در ادامه میخوانید قسمتی است از این رمان: «اواخر زمستانِ هفدهسالگیام، مادرم به این نتیجه رسید که من افسردهام. احتمالا به این دلیل که بهندرت از خانه بیرون میرفتم، بیشتر در رختخواب بودم، بارها یک کتاب را میخواندم، نامنظم غذا میخوردم و زمان زیادی از اوقات فراغتم صرف فکر کردن به مرگ میشد. هروقت دفترچههای راهنما یا مطالب سایتهایی را میخوانید که دربارهی سرطان مینویسند، میبینید که افسردگی همیشه یکی از عوارض جانبی سرطان به شمار میرود، ولی افسردگی عارضهی جانبی سرطان نیست؛ افسردگی عارضهی جانبی مرگ است (سرطان هم یکی از عوارض جانبی مرگ است. همهی بیماریها عوارض جانبی مرگاند). با وجود این، مادرم معتقد بود که من به درمان نیاز دارم؛ بنابراین مرا پیش دکتر همیشگیام، جیم، برد. دکتر جیم نتیجه گرفت که من در یک افسردگی بالینی و فلجکننده غوطهورم؛ بنابراین بایست دارو میخوردم و هفتهای یکبار هم در جلسات گروه خوددرمانی شرکت میکردم. افراد این گروهِ خوددرمانی شخصیتهای متغیری داشتند که در وضعیتهای گوناگونِ بیماریِ توموری به سر میبردند. چرا متغیر بودند؟ یک عارضهی جانبی مرگ.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.