گنج محترمخانم و آقاموسیو
گیتی صفرزاده
در ۳۰ سال گذشته اجارهنشینی باعث شده است بیشتر از چهار،پنج سال ساکن یک محل نباشم و البته آمار رشد ۱۰۵درصدی قیمت مسکن در یک سال گذشته خیالم را راحت کرد که همچنان فرصت گشت و گذار در محلات متفاوت تهران را خواهم داشت. این مهاجرت محلهای به گنجینه تجربیات شهریام اضافه کرده و از آنجا که علاقه وافری دارم هرروز به بهانه خرید یکی از مایحتاج سراغ یکی از کسبه محل رفته و کوچه و خیابانهای محله را با کنجکاوی قدمرو بروم، متوجه شدهام که ارتباط درون محلهای یکی از عوامل خیلی مهم در وضعیت محله است. مثلا در یک محله خانم همسایه بغلی ما اشراف کامل بر اوضاع محل داشت، اگر قرار بود به همسایهای بگوییم ماشینش را جای بدی پارک میکند یا آشغالهایش را نباید سر کوچه رها کند، دست به دامن محترمخانم میشدیم. در محله دیگری نبض اتفاقات محله دست سرایدار قدیمی مجتمع سر کوچه بود، آقاسید میدانست که برای خشکنشدن درختهای کوچه، چهکار باید کنیم و بودجه لازم برای پاکسازی محل را میشود از کدام همسایه گرفت. در یک محله مسیو که بقالی داشت، حواسش به مشکلات اقلیتهای ساکن در آنجا بود و در آن یکی محله کبابی محل که نسل اندر نسل در آنجا کبابی داشتند، مشکلات اهل محل را مثل کبابهای چرب لای نان سنگکش، خوردنی و هضمشدنی میکرد. محلههایی بودند که آدمهایش هیچ تعلق خاطری به آنجا نداشتند و هیچ مشکلی حل نمیشد و محلههایی هم بودند که حواسشان بود فلان شرکت با نصب فلان دکل سلامت ساکنان محل را به خطر نیندازد. خلاصه اینکه میزان آسایش زندگی در هر محل و حلشدن مشکلاتش و تروتمیز و به قاعدهبودنش، ربط مستقیمی به حضور آدمهای معتمد، آشنا و دوستدار محله داشت. این آدمها حتی اگر به سن و سال خیلی مسن نبودند اما به جایگاه، ریشسفید محل به حساب میآمدند، حتی اگر مثل محترمخانم ریشی به صورت نداشتند اما ریشه مدیریت زنانهشان بسیار قوی بود. این جایگاه و قدرت ریشسفیدی به گمانم همان ایده اولیهای بود که ماجرای راهانداختن شورایاری را در محلات شکل داد و لابد برای همین شعار اولین دوره برگزاریاش این بود: آیا میدانید در محله شما گنجی نهفته است؟
اما پس از چهار دوره برگزاری انتخابات شورایاری، ماجرایشان بیشتر شبیه کدخداگری شد تا ریشسفیدی و بین کدخدایی تا ریشسفیدی هم فاصله بسیار است. یعنی آن سازوکار سنتیای که قرار بود در زندگی شهری جاری شود، در اغلب محلات به یک سازوکار اداری و کلیشهای تبدیل شده است. برای اثبات این موضوع کافی است از خودتان چند سؤال ساده بپرسید مثل اینکه اصلا میدانید شورایاری محلهتان کجاست یا اعضایش چه کسانی هستند یا اگر مشکلی در محلهتان پیش بیاید، به کجا مراجعه میکنید؛ اصلا ميدانيد تيرماه در كدام بخش محله انتخاباتش برگزار ميشود؟ شايد محلههایمان بازهم به محترمخانمها و آقاسیدها و موسیوها احتياج داشته باشد؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.