|

حضور بازيگران افغانستاني در تئاتر تهران

اين بار هفت دقيقه با آرش عباسي

رضا آشفته

اين روزها آرش عباسي نمايش‌نامه‌نويس و كارگردان كشورمان در تالار حافظ دارد نمايش هفت دقيقه (نمایش‌نامه‌ای از «استفانو ماسیمی»، نويسنده ايتاليايي) را با بازيگران افغانستاني اجرا مي‌كند. شايد موضوع نمايش هم مرتبط با مهاجراني باشد كه در ايران كار مي‌كنند. موضوع شايد به‌ظاهر ساده و پيش‌ پا افتاده باشد؛ اما بسيار عميق و شايد هم دردناك است. مديران كارخانه از نماينده كارگران خواسته كه به ازاي هر روز كاري فقط هفت دقيقه از زمان استراحت كه در حدود 15 دقيقه است، كسر شود و بايد اين مورد در جمع كارگران به رأي گذاشته شود. اين زمان براي 200 كارگر كارخانه در هر روز هزارو 400 دقيقه خواهد بود كه در ماه و سال زمان تأمل‌برانگیز و درواقع غير قابل چشم‌پوشي است. نماينده كارگران در رأي‌گيري اوليه در ميان 9 نفر تنها مخالف آن است؛ اما رفته‌رفته در مباحثه‌اي كه شكل مي‌گيرد، نفرات ديگري هم از اين جمع به مخالفان مي‌پيوندند و در نهايت چهار به چهار خواهند شد كه در پايان رأي نفر پنجم كه جوان‌ترين دختر كارگر است؛ همه چيز را معلوم خواهد كرد. اين نمايش هر روز ساعت 19 در تالار حافظ اجرا مي‌شود. آرش عباسي كه خود در ايتاليا تحصيل و كار كرده، به گونه‌اي درد مهاجرت را چشيده است؛ اما در ايتاليا برخورد نژاد‌پرستانه را بسيار كم‌رنگ مي‌بيند و در‌عين‌حال منتقد برخي از ايرانيان است كه نادانسته هتك حرمت مي‌كنند و بدون آنكه آنان را خودي بدانند، اسباب زحمت‌اند براي افغانستاني‌هاي مهاجر. عباسي دلايل بسياري هم براي اين مهر انساني فرض مي‌کند و دلش مي‌خواهد با بودن در كنار مهاجران تا اندازه‌اي اين قضيه را تلطيف كند؛ بنابراين دوست دارد با جمعي كار كند كه پيش‌از‌اين نيز با آنها در يك پروژه ديگر و در مقام تهيه‌كننده همكاري كرده است و اظهار خرسندي مي‌كند كه اينها با جان و دل در خدمت اجرا بوده‌اند. در‌حالي‌كه همكاران تئاتري به دليل مشغله‌هاي چندگانه نمي‌رسند كه به‌درستي تمرينات يك اجرا را پيش ببرند. نمایش «ویولن تایتانیک» به کارگردانی پیترو فلوریدیا، کارگردان ایتالیایی، ابتدا در دل جشنواره سي‌و‌پنجم تئاتر فجر اجرا شده بود و در ادامه در اسفند 95 با حضور بازيگران افغانستاني به صحنه رفت. اين همان كار اولي بود كه باعث شناخت عباسي از توانايي‌ها و دلباختگي‌هاي آنان به تئاتر شد؛ اما شايد حميدرضا پورآذري يكي از كارگرداناني است كه زودتر از بقيه متوجه هنرمندان افغانستاني ساكن تهران و شهرهاي اطراف آن شده و چند نمايش را با آنها كار كرده است. او هم با اهداف انساني به دنبال انتقال داشته‌هاي خود به جواناني بوده كه مي‌توانند آينده‌ساز جهان باشند. حميد پورآذري در سال 89 با كودكان افغانستاني نمايش «حسینقلی، مردی که لب نداشت» را در تالار مولوی بر‌اساس يك شعر از احمد شاملو كار كرد. اين تئاتر خود زمينه‌ساز ساخت يك مستند شد. صبا فرمان‌آرا مستندی ساخته است از گروهی از کودکان افغان که بر صحنه تئاتر حمید پورآذری دور هم جمع شده‌اند. او در فیلم کوتاه خود «لب که نباشه، خنده نیس» نشان می‌دهد چگونه نمایش امید را در دل آنها زنده می‌کند. اين همكاري خود زمينه حضور اين بازيگران نوجوان را در ديگر كارهاي پورآذري فراهم كرد كه در نهايت نيز در سال 95 در همكاري با بنياد خيريه اميد با گروهی از دختران افغانستانی و ایرانی درباره مصائبی که تحت فشارهای روانی آدم‌ها به وجود می‌آید، نمایش «هنگامی که...» را کار کرد. در سال 97 نيز بازیگران افغانستانی با کارگردانی پیمان قیاسی نمایش «خروس» را در اداره تئاتر اجرا كردند. خروس نوشته محمد رحمانيان درباره مسئله‌اي در افغانستان و مواجهه با طالبان نوشته و پيش‌از‌اين در سال 80 خودش در تالار چهارسو آن را اجرا کرده بود. خروس داستان زن افغانستانی است که در بحبوحه به‌قدرت‌رسیدن نیروهای طالبان تمام دلخوشی‌اش یک خروس است. زهرا عظیمی، نرگس هزاره، رامین عزیزی، محمد صمدی و عالم صبوری بازيگران افغانستاني هستند كه در خروس ایفای نقش كردند. خوشبختانه يك ان‌جي‌او هم در‌اين‌باره شكل گرفته است كه به هدايت و پرورش بازيگران افغانستاني مشغول است. انجمن قلب آسیا در سال 92 رسما فعالیت‌های خود را آغاز کرده و در عرصه فرهنگ و هنر تئاتر فعالیت‌های چشمگیری داشته است. این ان‌جي‌او تعامل فرهنگی با وزارت کشور، اداره کل اتباع و اداره ارشاد جمهوری اسلامی ایران دارد. انجمن قلب آسیا تاکنون بیش از 200 هنرجو را در زمینه تئاتر پرورش داده است و تا به امروز بیش از 150 اجرای تئاتر در سراسر ایران روی صحنه داشته است. همچنين يك جشنواره تئاتر با حضور مهاجران را در اسفند 96 برگزار كرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.