پيروزي سوسياليستها و ورود راست افراطي به پارلمان اسپانيا
صداي پاي فاشيسم
اردشير زارعيقنواتي: در انتخابات پارلماني اسپانيا، همانگونه که از قبل هم پيشبيني ميشد، هيچکدام از احزاب سياسي نتوانستند پيروزي قاطع را به دست بياورند و اكنون از درون نتايج اين انتخابات بايد دولت ائتلافي شکل بگيرد. با اعلام نتايج اوليه، در جناح چپ حزب «سوسياليست» با کسب 123 کرسي و حزب «پودوموس» با کسب 42 کرسي پارلماني، در مجموع به 165 کرسي دست يافتهاند و در جناح راست نيز حزب «مردم» با سقوط شديد آراي خود، فقط 66 کرسي را کسب کرد. حزب «سيودادانوس» با کسب 57 کرسي و حزب جديدالتأسيس راست افراطي «وکس» با کسب 24 کرسي نیز در مجموع توانستند 147 کرسي پارلماني را کسب کنند. از آنجايي که پارلمان اسپانيا 350 کرسي دارد، هر حزب يا ائتلافي براي تشکيل دولت نيازمند 176 کرسي پارلماني است که نتايج انتخابات اخير نشان ميدهد هرچند جناح چپ در موقعيت بهتري قرار دارد، اما هيچکدام از دو جناح بدون جلب مشارکت احزاب کوچک منطقهاي قادر به تشکيل دولت نخواهند بود. از آنجا که بيشتر احزاب کوچک منطقهاي در «کاتالونيا» حضور دارند و براي جدايي اين منطقه از اسپانيا تلاش ميکنند، وزنه جلب مشارکت براي جناح چپ و پدرو سانچز بهمراتب سنگینتر از رقباي جناح راست خود است. اين انتخابات زودرس پارلماني با تصميم پدرو سانچز، نخستوزير سوسياليست فعلي که حزبش در پارلمان تنها 84 کرسي داشت و با حمايت ديگر احزاب چپ توانست بعد از کنارهگيري «ماريانا راخوي»، رهبر حزب مردم و نخستوزير سابق اسپانيا، دست به تشکيل يک «دولت اقليت» بزند، بعد از اختلاف بين حزب سوسياليست حاکم با حزب پودموس بر سر بودجه انجام شد. انتخابات اسپانيا حاوي نکتههاي ظريفي است که در تحليل نهايي ميتواند بر آينده سياسي اين کشور و حتي تشکيل دولت ائتلافي نیز تأثيری مستقيم بگذارد. همانگونه که پيشبيني ميشد، با افول احزاب سنتي و جناحهاي ميانه چپ و راست، از يک طرف احزاب جديد به بازيگران مهم عرصه سياسي تبديل شدهاند و از طرف ديگر دقيقا در راستاي گسترش نفوذ راست افراطي در جهان و اتحاديه اروپا، اينبار نوبت اسپانيا بود تا با تأسيس و کسب آراي حدود 11درصدي حزب وکس، شبح راست افراطي و فاشيسم مدرن را به رخ نظام حاکم بر جهان و اين کشور بکشد. از آنجا که بلافاصله بعد از اعلان نتايج انتخابات، «آلبرت ريوهرا»، رهبر حزب پودوموس، گفت «آماده است با ديگر احزاب چپ وارد ائتلاف براي تشکيل دولت شود»، به نظر ميرسد دوباره ميتوان شاهد يک توافق و تشکيل دولتی ائتلافي در جناح چپ به نخستوزيري پدرو سانچز بود. اين انتخابات ويژگيهاي جديدي دارد که ميتواند در آينده بسيار تأثيرگذار باشد؛ ازجمله درصد بالاي رأيدهندگان اسپانيايي در اين دوره از انتخابات که نسبت به گذشته بسيار بالا و حدود 76 درصد بود و همچنين رشد 64درصدي مشارکت مردم کاتولونيا در مقابل 46 درصد انتخابات قبلي، نشان ميدهد مردم و جناحهاي سياسي بيش از گذشته وارد بازي حوزه سياست شدهاند. شکست بسیار سخت راست ميانه (حزب مردم) که در پارلمان قبلي 137 کرسي را در اختيار داشت و در اين انتخابات فقط موفق به کسب 66 کرسي شد نيز در واقع يک سقوط آزاد بود که بيشترين استفاده از اين بياعتباري را احزاب سيودادانوس و حزب وکس بردند. ورود حزب راست افراطي وکس که در تبليغات خود بهصراحت از ميراث ژنرال «فرانکو» حمايت ميکرد، ادامه همان پديده رشد فاشيسم نوين در حوزه کشورهاي اروپايي است که زنگ خطري براي نظام ليبرالدموکراسي حاکم محسوب میشود. از هماکنون بسياري از صاحبنظران و تحليلگران سياسي با ارزيابي نتايج اين انتخابات، با استناد به نداشتن رأي کافي هر دو ائتلاف شناختهشده براي تشکيل دولت، اعتقاد دارند اسپانيا بار ديگر مثل سال 2016 وارد دوران بحران سياسي براي تشکيل دولت ميشود. درحاليکه نتايج انتخابات تا حدودي نشان ميدهد جناح چپ (البته به مفهوم عام) پيروز اين انتخابات بوده است و راه براي تشکيل دولت ائتلافي براي سوسياليستها تا حدود زياد و نزديک به يقين باز است. همچنين جناح راست تحت هيچ شرايطي امکان تشکيل دولت ائتلافي را ندارد؛ چون آنان براي تشكيل دولت نياز به 29 کرسي ديگر دارند. جناح چپ با آنان وارد ائتلاف نميشود و به لحاظ ترکيب کرسيهاي احزاب کوچک منطقهاي، آنان هيچ امکاني براي رسيدن به حدنصاب 176 کرسي را نخواهند داشت. حتي در صورتي که مذاکرات بين احزاب سياسي برای تشکيل دولت ائتلافي طول بکشد، طبق قوانين موجود، نخستوزير فعلي تا زمان بهسرانجامرسيدن اين مذاکرات يا در صورت بهبنبسترسيدن و امکان کم تجديد انتخابات همچنان در مسند خود باقي ميماند. از سوي ديگر، هيچ اراده و گرايشي نیز در حزب پودوموس و ديگر احزاب کوچک منطقه کاتالونيا براي عبور از سانچز و بازکردن راه براي ائتلاف راست وجود ندارد؛ چون آنان در تضاد «آنتاگونيستي» با اين جريانات قرار دارند. البته جناح راست مشکل بزرگ ديگری نیز خواهد داشت که در اين مرحله امكان تشکيل دولت را براي آنان بهشدت کاهش ميدهد و آن اينکه حزب راست ميانه سيودادانوس براي همسويي با حزب راست افراطي و نئوفاشيست وکس، با مشکلات فراواني روبهرو است که در صورت اين مشارکت، احتمالا بسياري از نمايندگان با آن مخالفت کرده و حتي ميتواند به شکاف و جدايي بخشي از نمايندگان آن بينجامد. به نظر ميرسد ريسک پدرو سانچز براي برگزاري انتخابات زودرس پارلماني، بهخوبي جواب داده است و در پارلمان آينده با توجه به ترکيب نمايندگان ميتوان شاهد يک دولت باثباتتر بود. از طرف ديگر، اين نتايج تا حدود زيادي براي اتحاديه اروپا نیز پذیرفتنی است و آنان ادامه نخستوزيري سانچز را بر هر گزينه ديگري ترجيح خواهند داد که همين موضوع کفه ترازو را به نفع دولت فعلي براي ابقاي دوباره خود سنگينتر ميکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.