|

بی‌هویتی موروثی

قمر تکاوران: تنها با لب‌هایش لبخند نمی‌زد، برق چشمانش بیش از لب‌ها لبخندش را به هم هدیه می‌داد و من به این فکر می‌کردم بعدها که بداند در چه شرایطی گیر افتاده است، چشمانش همین‌طور می‌خندد؟! آتنا1 فقط یک سال داشت و زمان زیادی باقی بود تا بداند کیست و چطور باید با زندگی و مشکلات بی‌شناسنامگی‌‌اش دست‌و‌پنجه نرم کند. من قبل از به‌ دنیا‌ آمدنش پدر‌و‌مادرش را می‌شناختم. آتنا به‌عنوان یک دختر مهاجر به دنیا آمده بود؛ اما او مهاجرت نکرده بود. پدرش هم مهاجرت نکرده بود. مادرش ایرانی و یک پزشک متخصص بود. آتنا در ایران به دنیا آمده بود؛ اما اینها برای گرفتن شناسنامه برایش کافی نبود و هویتی را برایش به ارمغان نمی‌آورد. او برای داشتن شناسنامه نیازمند یک پدر ایرانی بود. انگار در این سرزمین فقط پدر بود که هویت‌بخشی می‌کرد؛ اما پدر آتنا افغانستانی بود. آیا آتنا بعدها مادرش را به خاطر ازدواج با پدر غیرایرانی‌اش سرزنش خواهد کرد؟ به خاطر ازدواجی که مادرش با عشق تصمیم به آن گرفته بود. سمیه دانشجوی دوره عمومی بود که با حمید آشنا شد و تصمیم گرفتند با هم ازدواج کنند. شناسنامه‌نداشتن حمید نتوانست مانع این ازدواج شود و پس از گذراندن مراحل پر‌پیچ‌و‌خم ثبت ازدواج، بالاخره بعد از یک سال دوندگی و با پرداخت جریمه موفق شدند با هم ازدواج کنند. جریمه ازدواج و بی‌شناسنامگی حمید در واقع به خاطر مهاجرت پدرش بود؛ چرا‌که حمید نیز افغانستان را به چشم ندیده بود و مادرش ایرانی بود؛ اما افغانستانی شناخته می‌شد. همیشه با برچسب «افغانی» تحقیر شده بود. با مشقت درس خوانده بود؛ اما وقتی با رتبه خوب در کنکور پزشکی قبول شده بود و فکر می‌کرد دیگر مشکلات به سر آمده، با موج جدید مشکلات روبه‌رو شد. حالا باید به دلار به دانشگاه شهریه پرداخت می‌کرد و این هزینه به هزینه تمدید اقامت سالانه و بیمه‌اش اضافه شده بود. کار هم اگر می‌کرد، به ریال درآمد داشت و به دلار باید شهریه می‌داد. دوست داشت از برچسبی که به او می‌زنند، فرار کند. از همه افغانستانی‌بودن پدرش را پنهان می‌کرد. 18 سالش که شد، خرسند بود از اینکه می‌تواند شناسنامه بگیرد و بالاخره از این وضعیت خلاص شود. کارهای گرفتن شناسنامه را شروع کرد؛ اما حاضر‌کردن مدارکش طولانی شد تا اینکه زمان یک‌ساله ارائه مدارک را از دست داد و به او گفتند: دیگر مشمول این قانون نمی‌شوی. تلاش زیادی کرده بود؛ اما باز هم نتوانسته بود از این مخمصه رها شود. پنهان‌کردن هویت پدرش دیگر تنها راه‌حلی بود که به ذهنش می‌رسید. نمی‌خواستند بچه‌دار شوند؛ از‌این‌رو که مشکلات نداشتن شناسنامه موروثی بود و دست از سر فرزندشان هم برنمی‌داشت. او بی‌هویتی را به فرزندش انتقال می‌داد. می‌خواستند زمانی بچه‌دار شوند که مشکل شناسنامه حل شده باشد و او دیگر ایرانی باشد؛ اما انگار قصد حل‌شدن نداشت. هفت سال از ازدواج‌شان گذشته بود؛ اما مشکل شناسنامه قصد حل‌شدن نداشت و لاجرم تصمیم گرفته بودند به خاطر این مسئله خود را از لذت پدر‌و‌مادر‌بودن محروم نکنند؛ اما با آمدن آتنا فشار و استرس‌های‌شان بیشتر شده بود. نمی‌دانستند به چه شیوه‌ای متوسل شوند که زودتر مشکل‌شان حل شود. درگیری ذهنی بی‌وقفه‌ای بود که مدام به بن‌بست می‌خورد. بن‌بستی که چاره‌ای برای گشایش آن نیست و فقط باید چشم به آسمان مسئولان می‌دوختند که شاید فرجی شود و باران ببارد. 1-اسامی استفاده‌شده در متن واقعی نیستند و به درخواست خود افراد برای فاش‌نشدن نام‌شان، از اسامی مستعار استفاده شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.