پاسخ تاجرنيا به ادعاهاي صفارهرندي درباره اصلاحطلبان
چه كسي تغييرش كرد؟
شرق: بالاخره اصلاحطلبان و اصولگرايان با هم هستند يا علیه هم؟ آيا اختلافات فكري سياسي ميان اين دو جناح سياسي آنطور كه خودشان ميپندارند، واقعي و اصيل است يا آنگونه كه بخشي از مردم تصور ميكنند، غيرواقعي و ظاهري؟ آيا دو جريان سياسي اصلي كشور كه زماني در ابتداي انقلاب به لحاظ فكري قرابت زيادي با هم داشتند، تفاوتهاي استراتژيك اساسي با هم دارند يا صرفا در توزيع نحوه قدرت اختلافات تاكتيكي دارند؟ اصولگرايان معتقدند كه اين اصلاحطلباناند كه دچار تغيير و استحاله شدهاند و اصلاحطلبان هم ميگويند كه اصولگرايان بخشي از اصول اوليه و ارزشهاي نخستين انقلاب را به دست فراموشي سپردهاند. چه كسي تغيير كرده است؟ اصلا تغيير و بازنگري در اصول و روشها خوب است يا بد؟ محمدحسين صفارهرندي، وزير ارشاد دولت احمدينژاد كه معمولا تندترين سخنان را در نقد اصلاحطلبي و اصلاحطلبان بر زبان ميراند، معتقد است كه اين اصولگراياناند كه بر مبناي ايدهها و اصول اوليه انقلاب باقي مانده و اصلاحطلبان دچار انحراف شدهاند. او در اجلاس دبيران استانهاي حزب مؤتلفه گفته است: «برخي از اين مدعيان سابق انقلاب صرفا با نفس انقلاب مشکل دارند و ميگويند ما با انقلاب اسلامي درگيري نداريم بلکه با کليت پديده انقلاب مخالف هستيم و بايد روشهاي اصلاحي و گامبهگام را در دستور کار خود قرار بدهيم؛ يعني همان نظرياتي که مهندس بازرگان در ابتداي انقلاب ميگفت. البته کساني که امروز چنين سخناني را مطرح ميکنند، در ابتداي انقلاب گريبان مرحوم بازرگان را به دليل طرح اين نظريات ميگرفتند». اصولگرايان اصولا با نقد دروني و بازنگري در رفتارهاي گذشته مشكل دارند. هرگونه بازبيني و انتقاد از خود از نگاه آنها بهمنزله نفي هويت وجودي است. آنها نقد اصلاحطلبان نسبت به رفتارهاي تند سالهاي نخست انقلاب با برخي جريانهاي سياسي مانند نهضت آزادي و دولت بازرگان را فارغ از اينكه از جانب اصلاحطلبان يا اصولگرايان آن زمان صورت گرفته باشد، برنميتابند و آن را به مثابه مستحيلشدن و وازدگي تلقي ميكنند. پسرخاله همسر مصطفي تاجزاده مشابه اين سخنان را پيشازاين درباره اصلاحطلباني كه با او رابطه فاميلي نزديكي هم دارند، بر زبان رانده بود. صفارهرندي درباره دخترخالهاش و همسرش گفته بود: «ارتباط ما با ايشان تا يک دورهاي صميمي، نزديک و تعريفشده بود و علاقه ما در بخشهايي طولاني در اوايل انقلاب و پيش از انقلاب مشترک بود و نزديک به هم فکر ميکرديم ولي از يک جايي به بعد رابطه ما تضعيف شد. وقتي رابطه سياسي برجسته ميشود، ممکن است بهتدريج بر روابط خانوادگي نيز اثر بگذارد که در مورد ما بياثر نبود. ما رابطه را قطع نکرديم تا بخشي از دهه 60 من و آقاي تاجزاده اشتراکاتي داشتيم ولي از يک جايي ما جدا شديم و دلم ميخواهد کسي به اين سؤال من جواب دهد که آيا ما عوض شدهايم يا کسان ديگر عوض شدهاند؟ من تصور ميکنم که ما در دهه 60 توقف کردهايم و علایق آن روز را ترک نکردهايم ولي گويي برخي با علایق پيشين خودشان خداحافظي کرده يا فاصله گرفتهاند و منشأ بسياري از اختلافات به نظر من اين تغييرات است».صفارهرندي در ادامه نشست خود با حزب مؤتلفه، نگاه تئوريسينهاي اصلاحطلب را به مقوله جامعهشناختي «انقلاب» از منظر سياسي- جناحي نقد كرده و گفته است: «امروز اين عده از ياران سابق انقلاب، به نظريات به اصطلاح مصلحانه پناه آوردهاند و ميگويند آیين انقلاب روش خوبي براي اداره کشور نيست و اگر براي برهمزدن رژيمي مانند رژيم طاغوت هم خوب بوده است، اما به درد مديريت يک جامعه نميخورد. عده ديگري از اين افراد به اعتبار اينکه انقلاب اسلامي دشمناني را براي ايران رديف کرده است، معتقدند با اينکه حرف امام (ره) و رهبري حق است اما ما زورمان به دنيا نميرسد و چارهاي جز تسليم در برابر فشارهاي خارجي نداريم و اگر تا الان هم مقاومت کرديم، اشتباه کرديم؛ امروز اين عده از افراد براي رديفکردن خسارات ناشي از آیين کشورداري ديني و تفکر انقلابي نظريهپردازي ميکنند. ما برخي از اين افراد مانند آقاي محمود سريعالقلم را در دهه ۶۰ به سپاه ميآورديم تا سخنرانيهايي در تبيين انقلاب اسلامي داشته باشد. امروز متأسفانه اين نوع نگاه از تريبونهاي حکومتي ابراز ميشود؛ چراکه فردي مانند آقاي سريعالقلم مدتي بهصورت نانوشته مشاور آقاي روحاني بود و از طرف او به مجامع جهاني ميرفت و در سازمانهاي بينالمللي بهعنوان نماينده فکري حکومت ايران سخنراني ميکرد. او در اين سخنرانيها ابراز ميکرد که ما از نگرش انقلابي عبور کردهايم و قصد داريم به جامعه جهاني بپيونديم». صفارهرندي يكسري جملات و اطلاعاتي را كه لزوما پايه و پيرو همديگر نيستند، به هم پیوند می دهد تا از آن نتايج دلخواه نامعلوم خود را بگيرد. صفارهرندي در ادامه گفته است: «برخي ياران سابق انقلاب مثل آقايان سعيد حجاريان و جلاييپور که مدتي هم در حزب مشارکت بودند، بحث نرماليزاسيون را مطرح ميکنند. اين افراد معتقدند رمز تمام مشکلات امروز ما وفادار بودنمان به آیين انقلاب است؛ بنابراين بايد خود را از شر چنين مقولهاي نجات بدهيم».برخلاف ادعاي صفارهرندي، آنچه سعيد حجاريان در مقالهاي تحت عنوان نرماليزاسيون بعد از آمدن دولت روحاني ارائه كرد، اين بود كه هدف دولت روحاني عبور از شرايط استثنائي دولتهاي نهم و دهم و بازگرداندن شرايط به حالتي نرمال است. سخن حجاريان حرف عجيبي نبود. او ميگفت كه دولت سابق تلاش ميكرد تا با تکيه بر پوپوليسم، روتينها و روالها را بشکند. قواعد را بههم بريزد و استثنا را تبديل به قاعده کند. حالا گفتمان اعتدال به دنبال عاديسازي و بازگرداندن عرصه عمومي کشور به شرايط غيراستثنائي و نرمالکردن فضاست». نگاه حجاريان معطوف به رخدادهاي ايجادشده در فضاي سياسي دولت سابق بود. حالا اگر صفارهرندي معتقد است كه دولت احمدينژاد به آيين انقلاب وفادار بوده و در خط انقلاب حركت ميكرده، بحث ديگري است. پذيرش تندروي نقطهضعف نيست علي تاجرنيا، فعال سياسي اصلاحطلب، در پاسخ به اظهارات صفارهرندي در گفتوگو با «شرق» به خاطرهاي اشاره كرد و گفت: «بعد از اتفاقات 88 بين شوراي مركزي جبهه مشاركت و آقاي ناطقنوري جلسهاي برگزار شد. ناطقنوري گفت چرا شما هميشه يكجوري هستيد. زمان امام ما بحث مولوي و ارشادي را مطرح ميكرديم و شما ميگفتيد ولايت مطلقه فقيه، حالا كه اصولگرايان ميگويند ولايت مطلقه فقيه اما شما آن را مشروط ميكنيد. يكي از دوستان به طنز گفت كه شما بگوييد الان كدام جريان جلوتر است؟ من از اين جهت اين خاطره را بيان كردم كه اين نكته را بگويم كه يكي از مشكلات جناح راست سياسي ايران اين بوده كه هيچوقت شجاعت تغيير نداشته و اگر زماني هم تغيير كرده، عمدتا يا به لحاظ زماني ديركرد داشته يا شيوهاش منسوخشده بوده است. از ابتداي انقلاب و زمان جنگ اين نزاع بين دو جريان وجود داشت. حتي در جنگ هم تفكر خطامامي جديتر در جنگ حاضر بود و جناح سنتي و محافظهكارتر در پشت جبهه بود. آنچه باعث شده جناح اصلاحطلب پيشروتر باشد اين است كه شجاعت اصلاح و تغيير داشته. اين البته به اين معني نيست كه نگرششان در اصول تغيير كرده، بلكه اگر اصلاحطلبان بر جمهوريت و رأي مردم و آزادي انديشه و تفكر تأكيد دارند و حتي به دنبال اين هستند كه در جامعه اين ظرفيت ايجاد شود كه همه تفكرات را بشنوند. اين دقيقا همان حرفهايي است كه در آستانه پيروزي انقلاب، رهبران انقلاب بارهاوبارها مطرح ميكردند. من فكر ميكنم پذيرش اينكه در مقاطعي تندرويهايي از سوي جريانهاي خط امام يا اصلاحطلبان وجود داشته، نهتنها نقطهضعف نيست، بلكه نقطه قوت است. من اگر بخواهم از گذشته خودمان يك تحليل تاريخي ارائه كنم بايد بگويم كه در مقطع دهه اول انقلاب بخشي از اين روحيه انقلابيگري كه شايد امروز مورد نقد است، بين مردم توجيه داشت و افكار عمومي با آن همراه بود. يادمان نرود حادثه تسخير سفارت آمريكا كه امروز شايد برخي انقلتها به آن وجود داشته باشد، اما در زمان خودش اقدامي بود كه توسط مردم و حاكميت پذيرفته شد؛ يعني اگر مردم و حاكميت با اين اقدام دانشجويان همراه نميشد، قطعا بدانيد ماجراي تسخير سفارت به شكست ميانجاميد؛ همانطور كه يكبار قبلا اينطور شده بود. اتفاقا در همان زمان جنگ رفتارهاي جناح راست سنتي بود كه از سوي امام و مردم نكوهش ميشده و نقطه اوج آن چيزي بود كه منجر به مجلس سوم شد. نكته بعدي كه در رفتارهاي اصلاحطلبان وجود دارد اين است كه آنها در مقايسه با اصولگرايان صادقانهتر رفتار ميكنند. اگر زماني به نتيجهاي رسيدند كه براي ثبات جامعه يا دفاع از حقوق مردم نيازمند جامعه مدني يا رجوع به افكار عمومي و دوريجستن از رفتارهاي ماجراجويانه هستند، اين را در عمل به معني واقعي كلمه نشان دادند. اگر معتقد بودند انتخابات بايد آزاد و بدون نظارت استصوابي باشد، در دوره دوم شورای شهر اين را نشان دادند. بيش از اينكه آقاي صفارهرندي يا ديگر اصولگرايان بخواهند رفتار ما را نقد كنند بايد ببينند برونده رفتارهاي راست سنتي يا جبهه انقلاب چقدر در جامعه اثر داشته و چقدر آن رفتار در اينكه مردم را به مجموعه نظام نزديك يا دور كند مؤثر بوده است؟ بايد به اين سؤال جواب بدهند كه امروز برايند تفكر افكار عمومي در يك انتخابات آزاد به نفع جريان اصلاحطلب است يا اصولگرا. مهم اين است كه در جامعه ايران زندگي ميكنيم و بايد خروجي رفتارمان رضايتمندي مردم باشد. اگر در انتخابات آزاد اصلاحطلبان افكار عمومي را به سمت خود جلب كنند، ولي نكوهش شوند، درواقع نكوهش آنها نكوهش مردم است و اين خطايي است كه جناح راست از ابتداي انقلاب داشته و تا همين الان هم به همين مسير خودش ادامه ميدهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.