|

تبادل یا تعامل؟

سیدمحمدهادی موسوی. کارشناس سیاسی

زینب اسماعیلی، حسین جلالی: اکنون گزینه تبادل زندانی با ایران روی میز دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا است؛ البته از شش ماه پیش این گزینه مطرح شده است. جواد ظریف در نیویورک، در یک سخنرانی از این پیشنهاد پرده برداشته است. در‌حالی‌که تیم ترامپ مدعی علاقه‌مندی به مذاکره با ایران است، سخنی از این پیشنهاد تهران به میان نیاورده است. واشنگتن تعدادی زندانی در ایران دارد. به نوشته سی‌ان‌ان، مایکل وایت، نظامی سابق آمریکایی بازداشت‌شده در مشهد، زی یو وانگ، دانشجوی دانشگاه پرینستون، باقر و سیامک نمازی و نزار زکا، شهروند لبنانی آمریکایی‌تبار جزء آمریکایی‌های زندانی در ایران هستند. اگرچه ایران نام زندانی خاصی را که در آمریکا در حبس باشد، مطرح نکرده است، فقط جواد ظریف به وضعیت نامناسب نگار قدس‌کنی، شهروند ایرانی که به اتهام دورزدن تحریم‌ها در استرالیا زندانی است و قرار است به آمریکا منتقل شود، اشاره کرده است. از زمان طرح این پیشنهاد تاکنون، تحلیل‌ها و نگاه‌های متفاوتی دراین‌باره مطرح شده است؛ برخی موافق و برخی مخالف. از برخی کارشناسان حوزه روابط بین‌الملل خواستیم که تحلیل و ارزیابی‌شان را از این پیشنهاد با «شرق» در میان بگذارند.

وزیر خارجه ایران که برای شرکت در «اجلاس چندجانبه‌گرایی و دیپلماسی برای صلح» در آمریکا به سر می‌برد، در اقدامی در خور توجه، پیشنهاد تبادل زندانیان دو کشور را مطرح کرد. او ضمن ارائه پیشنهاد، تأکید کرد که اختیار کامل در این زمینه را دارد. پیشنهاد ظریف از چند منظر قابل‌بررسی است. اولا، تام‌الاختیاربودن ظریف در تبادل زندانیان، نشان از تصمیم‌گیری در سطح کلان نظام، جهت شروع دور جدید تلاش‌های دیپلماتیک و نکته‌­ای شایان‌توجه برای دلواپسان داخلی و خارجی است. ثانیا ترامپ در انتقادات خود از برجام و مذاکراتش با کره شمالی، نشان داده مسئله تبادل اسرا، مخصوصا بدون پرداخت هزینه، برای او بسیار حائز اهمیت است. از این‌رو ظریف، با هوشمندی، در حال تحریک دیپلماتیک ترامپ است. ثالثا آزادی زندانیان آمریکایی یکی از 12 شرط اعلام‌شده آمریکا برای توافق جدید با ایران است؛ اگرچه آمریکا در جواب پیشنهاد ظریف خواستار آزادی بی‌قیدو‌شرط زندانیان شد اما شروع مکاتبات و پیام‌های دیپلماتیک در این موضوع، نشان از تمایل طرفین به گفت‌وگو دارد. رابعا شروط هسته‌­ای آمریکا جهت توافق جدید، تماما در برجام مد نظر قرار گرفته و قابل‌مذاکره مجدد نیست و امکان مذاکره بر سر خواسته­‌های منطقه‌­ای آمریکا نیز از نظر وجود ندارد. تنها بند قابل‌مذاکره از شروط دوازده‌گانه، همین تبادل اسراست که ایران ترجیح داده با همین موضوع باب مذاکره را بگشاید. خامسا براساس سخن ظریف، حدود 6 ماه است این پیشنهاد به آمریکا ارائه شده اما جوابی دریافت نشده است و به نظر می‌­رسد علنی‌کردن آن جهت راستی‌آزمایی اراده واشنگتن برای مذاکره با ایران است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.