|

یک گام رو‌به‌جلو

حمید کریم‌نیا. دیپلمات سابق ایران در انگلیس

زینب اسماعیلی، حسین جلالی: اکنون گزینه تبادل زندانی با ایران روی میز دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا است؛ البته از شش ماه پیش این گزینه مطرح شده است. جواد ظریف در نیویورک، در یک سخنرانی از این پیشنهاد پرده برداشته است. در‌حالی‌که تیم ترامپ مدعی علاقه‌مندی به مذاکره با ایران است، سخنی از این پیشنهاد تهران به میان نیاورده است. واشنگتن تعدادی زندانی در ایران دارد. به نوشته سی‌ان‌ان، مایکل وایت، نظامی سابق آمریکایی بازداشت‌شده در مشهد، زی یو وانگ، دانشجوی دانشگاه پرینستون، باقر و سیامک نمازی و نزار زکا، شهروند لبنانی آمریکایی‌تبار جزء آمریکایی‌های زندانی در ایران هستند. اگرچه ایران نام زندانی خاصی را که در آمریکا در حبس باشد، مطرح نکرده است، فقط جواد ظریف به وضعیت نامناسب نگار قدس‌کنی، شهروند ایرانی که به اتهام دورزدن تحریم‌ها در استرالیا زندانی است و قرار است به آمریکا منتقل شود، اشاره کرده است. از زمان طرح این پیشنهاد تاکنون، تحلیل‌ها و نگاه‌های متفاوتی دراین‌باره مطرح شده است؛ برخی موافق و برخی مخالف. از برخی کارشناسان حوزه روابط بین‌الملل خواستیم که تحلیل و ارزیابی‌شان را از این پیشنهاد با «شرق» در میان بگذارند.

سفر آقای ظریف به آمریکا در شرایط ویژه و حساسی انجام می‌شود. این مقطع در واقع آغاز دور تازه تحریم‌های آمریکا و بنا به گفته مقامات کاخ سفید فشار حداکثری بر ایران است؛ اما آن‌گونه که انتظار می‌رفت، نظرات آنان برای به‌چالش‌کشیدن ایران کافی نبوده و نیست. آمریکا در مقابل کشورهای مخالف تحریم کامل قرار گرفته است. اتحادیه اروپا، روسیه، چین، هند و حتی برخی از متحدان نزدیک آمریکا نیز نمی‌توانند با تحریم کامل خود را هماهنگ کنند و به ‌طور علنی نارضایتی خود را از همسویی آمرانه دولت ترامپ اعلام کرده‌اند. از سوی دیگر جمهوری اسلامی ایران همواره از سوی آمریکایی‌ها و تبلیغات گسترده آنان متهم به نقض شدید در حوزه حقوق بشر شده و همه‌ساله از سوی دستگاه سیاست خارجی آن محکوم می‌شود.از‌این‌رو در شرایط کنونی به‌ نظر می‌رسد که طرح پیشنهادی جمهوری اسلامی که از سوی آقای ظریف و آن‌هم در گذشته ارائه شده، یک اقدام حساب‌شده برای رفع جنبه‌هایی از تبلیغات ضد‌ایرانی دولت ترامپ باشد. اگر دولت ترامپ آن‌گونه که برخی از کارشناسان اعتقاد دارند که او به ‌دنبال زمینه تماس و مذاکره با ایران است، ‌ اکنون این علامت و فرصتی است در راستای فراهم‌شدن زمینه گام رو‌به‌جلو. اگر آمریکا تنها دنبال بهانه برای ادامه فشار بیشتر بر ایران باشد، در‌این‌صورت این پیشنهاد شاید جدی تلقی نشود. ظاهرا جمهوری اسلامی در راه تعدیل شرایط مخرب جاری جدی و مُصر است. مصاحبه ظریف با شبکه فاکس‌نیوز به‌عنوان شبکه مورد علاقه ترامپ نشان می‌دهد که از حوزه‌های مختلف پیام‌ها و نشانه‌هایی برای ایجاد فضای مناسب داده و ستانده می‌شود. دولت ترامپ نشان داده که سیاست رفتارگرایانه خاص خود را دارد و در راه اهداف خود هیچ‌گاه بر سر شعارهای تند و منفی علیه کشورها ایستادگی نمی‌کند. هرگاه مصالح ایجاب کند، برای جلب افکار عمومی حاضر است به هرگونه هنجار‌شکنی دست بزند. اگر زمینه‌ای برای ایجاد ارتباط با جمهوری اسلامی فراهم آورد، هرگز آن‌ را از دست نخواهد داد. دو سال قبل و هنگام انتخابات آمریکا و حتی پس از تأیید او به‌عنوان رئیس‌جمهوری این نظر را ارائه دادم که دولت عمل‌گرای ترامپ بسیار علاقه‌مند به داشتن برگ برنده شکستن تابوی مذاکره با ایران و کلا کشورهایی است که در سابقه تاریخی روابط با آمریکا دچار مشکل بوده‌اند. درباره کره‌شمالی این اتفاق افتاده و در حال شکل‌گیری یک جریان سیاسی جدید است. شاید درباره ایران نیز او چنین تأکیدی داشته باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.