ما هم در این خانه حقی داریم
امیلی امرایی
«از آنجایی که کارهایمان هیچ نتیجه آنی و ملموسی نداشت، کمکم شک کرده بودیم که مبادا اصلا به هیچ هدفی نرسیم. از خودمان میپرسیدیم نباید از راه و روشهای دیگری وارد شد؟».
از مقدمهای بر «قدرت بیقدرتان» ما داریم اینجا زندگی میکنیم، زندگی کردنی همراه با مؤاخذههای درونیِ هر روزه شخصی، ترس از همدستشدن با ریا و غول بیشاخ و دم فساد اقتصادی در هر لایهای از زندگی شخصی و اجتماعی. دلالت این واقعیت که برای همدستشدن با هر دروغی لازم نیست دروغ بگویی یا تأییدش کنی، فقط کافی است با سکوت کنار این ریا زندگی کنی. با این وصف، زندگی روزمره میتواند هر روز و هر لحظه به جرم تبدیل شود. آدمهایی که از این وضعیت بنا بر شرایط، خواسته یا ناخواسته خارج شدهاند، مدام سرزنشت میکنند و تو را قضاوت میکنند، تو هم مجرم خواهی بود و البته بزدل. ما داریم اینجا زندگی میکنیم، تحریمهای ظالمانه روی کیفیت زندگیمان اثر میگذارد، تحریمها باعث میشود حتی شربت آهن مخصوص اطفال قفسهاش توی داروخانه خالی باشد، قطعههای تولید خودرو وارد نشود و اینها باعث میشود تو عصبانی باشی. بعد باید دلیل خشم و اعتراضت را برای آنهایی که از اینجا رفتهاند توضیح بدهی، توضیح بدهی چرا حق داری از تحریمها عصبانی باشی؟ باید از معادله پیچیده همچنان زندگیکردن، خشمگینبودن از تحریمهای ظالمانه و بیعدالتی جامعه بینالمللی بگویی. از اینکه امیدواربودنت به معنای پذیرفتن قواعد از پیش تعیینشده نیست، میخواهی زندگی کنی و هر جا که زورت رسید، قدمی به پیش برداری. وقتی از اسمگذاری خیابانهای تهران به نام فروغ فرخزاد یا محمدرضا شجریان خوشحال میشوی، به این معنا نیست که ظواهر و تشریفاتی را که ربطی به واقعیت ندارند، پذیرفتهای و این را به جای حقیقت حتی به خودت قالب کردهای. هر بار باید به خودت و به ناظران بیرونی بگویی که اسم این تابآوردن است، قدمهای کوچک است در وضعیتی که هر روز فکر میکنی فردا از کجا میتوانی راهی پیدا کنی و باز هم دوام بیاوری و کاری کنی. گذاشتن اسم فروغ روی کوچهای بنبست لابد که نه حتما، گرهای از مشکلات وضعیت فرهنگی باز نمیکند، اما چطور میخواهی به این فکر نکنی که تا همین چند سال پیش اگر دانشآموزی توی کلاس درس اسم فروغ را میآورد، معلم-خودخواسته یا از سر رعایت قوانین نانوشته- با نگاه استهزاآمیزش حرف را عوض میکرد، اصلا توی کتابهای درسی چنین شاعری را به رسمیت نمیشناختند و اگر هم اسمی از او میآوردند، برای تحقیر و انکارش بود. اما حالا روی نقشه رسمی تهران که زوم کنی، اسمش را یک گوشه میبینی. تابنیاوردن صدای ربنای شجریان، هجرت بیضایی، مرگ غمانگیز شاهرخ مسکوب و هجران صدها نام دیگر که حتما با زدن پلاکهایی روی سر در کوچههای بنبست و خیابانهای یکطرفه بیحساب نمیشود، این پلاکهای کوچه البته باری از روی دوش شهر هم برنمیدارد و حتما که جلوی تخریب هیچ باغی را برای برجشدن نمیگیرد، اما آن «من» که در خیالخانه ذهنت مدام دارد قضاوتت میکند، چطور اینها را آب در هاونکوبیدن تفسیر میکند؟ نه، این خوشخیالی و پاککردن صورتمسئله نیست، اسم این دوام است، امید است. امیدهای کوچکی که هر صبح تو را زنده نگه میدارد، چون ما اینجا داریم زندگی میکنیم، هر بار که رأی میدهیم، هر بار که اسم مدیری میانی، عضوی از شورای شهر یا هر نهاد کوچکی مبتنی و برآمده از رأیمان را روی کاغذ مینویسیم، بار دیگر به امید فکر میکنیم، به دوام، دوام میتواند وجود یک آدم نسبتا سالم با پرونده پاک اقتصادی باشد که به قانونگذار نزدیک است، یک مدیر میانی در اداره فرهنگ باشد که میداند «فروغ فرخزاد» حذفشدنی نیست. امید میتواند عوضکردن اسم خیابان نفت باشد، هرچند میدانی نباید خودت را گول بزنی، نباید تابلوی خیابان «دکتر مصدق» را جای آن تاریخنگاری کج و معوج برای خودت جا بزنی. امید میتواند هر روز جاری باشد، چون ما اینجا زندگی میکنیم و چون ما هم در این خانه حقی داریم؛ حقی که نباید از آن گذشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.