نگاهی به ۲ فیلم «گناهکار» و «الهه دریا»
گرفتار لابهلای چرخدندههای قانون
آنتونیا شرکا: جدال بین احساس و وظیفه موضوع تازهای در سینما نیست و همواره نقطه عزیمتی غنی و جذاب به لحاظ دراماتیک، خصوصا برای فیلمهای پلیسی بوده است. جنگ احساس/ وظیفه آنگاه که دستمایه فیلمی هندی یا ایرانی قرار بگیرد، شاید نتیجهاش آنقدرها هم دیدنی نباشد؛ اما آنجا که در دل یک درام سرد اسکاندیناوی مانند «گناهکار» (گوستاو مولر - دانمارک) کاشته شود یا محور یک فیلم زنانه ژرمنی مثل «الهه دریا» (ولفگانگ فیشر - اتریش) باشد، آنوقت داستان فرق میکند. در کشورهایی که به حاکمیت قانونمداری شهره هستند و بنابراین انتظار میرود مجریان قانون کمتر در معرض لغزشهای عاطفی و شخصی باشند، تضاد بین تمکین به قانون و مهار هیولای درونی که انسان میخواهد، گویی دشوارتر مینماید.در «گناهکار» یک مأمور پلیس که به دلیل سابقه تخلف، دادگاهی شده و فعلا به یک مرکز فوریتهای پلیس تبعید و مأمور به پاسخگویی تماسهای تلفنی اورژانسی و در صورت لزوم اعزام نیروهای امداد شده، در معرض موردی قرار میگیرد که به نظرش میرسد یک زن جوان در خطر تهدید مرگ از جانب شوهر سابقش است و چون اقدامات مرکز پلیس را ناکافی میبیند، خود دستبهکار میشود و زن را تلفنی به حمله به همسر سابقش در فرصتی مناسب تشویق میکند، اما در پایان ناگهان متوجه میشود که اینبار نیز تیرش به خطا رفته و ماجرا کاملا چیز دیگری است. فیلم که در مکان واحدی اتفاق میافتد و میتوانست برای یک اجرای نمایشی، مناسب به نظر برسد، فرازونشیبهای دراماتیک را در صدای تماسگیرندگانی بازمیتاباند که آخرین دستاویزشان به زندگی، تماس تلفنی با مرکز فوریتهای پزشکی پلیس است.در «الهه دریا» با زن امدادگر و پزشکی آشنا میشویم که در شهری بندری زندگی میکند و روزی سوار کشتی بادبانی خود میشود تا سفری را برای کشف جزیرهای ناشناخته در آن حوالی آغاز کند. او پس از توفانی شبانه، در راه به یک کشتی شکسته برخورد میکند که حامل ۳۵۰ نفر پناهنده آفریقایی است که در حال غرقشدن هستند و دست یاری به سوی او دراز میکنند، اما قایق کوچک او ظرفیت پذیرش آن جمعیت را ندارد و زن فقط موفق میشود پسربچهای را که با شنا خودش را به او رسانده، نجات دهد. تماسهای زن به گاردهای ساحلی اطراف و درخواست اعزام کمک از جانب آنها، به نتیجه نمیرسد، چراکه به نظر نمیرسد یک کشتی داغان حامل چندصد سیاهپوست پناهجوی مریض، از نظر مقامات اروپایی دارای هویت و اضطرار باشد. اینگونه است که تمام تلاشهای شهروند قانونمدار و وظیفهشناس فیلم، به باد میرود و آن انسانها جلوی چشمان او و با فریاد و التماسهایشان پرپر میشوند. درواقع هر دو فیلم میکوشند لهشدن آحاد یک جامعه را زیر چرخهای قوانین خودساختهشان نشان دهند و اینکه چگونه چاقوی دولبه قانون که قرار بوده در خدمت شما باشد، موضوعی که شاید از مشکلات جوامعی مثل جامعه ما که هنوز در مبارزه برای امکان اجرای قانون به نحو احسن است، فاصله دارد، اما ما را با دنیایی متفاوت و غریب آشنا میکند که آدمهایش را خالی از هویت حقیقی و پر از هویتی حقوقی میکند که فاقد هوشمندی عاطفی لازم برای تشخیص موقعیتها و رعایت مصلحت آدمهاست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.