گزارش «شرق» از جزئيات يك عمل منحصربهفرد پيوند قلب
عملیات انتقال قلب با جت فالکون
سمیرا حسینی : عمليات يك ساعت بيشتر طول نكشيد، قلب سالم و تپنده از سينه زن 24 سالهای که در رشت از دنیا رفت تخليه و با یک فروند جت فالکون به تهران منتقل شد تا اینبار در سینه زنی 54 ساله بتپد و به او زندگی ببخشد؛ عملیاتی منحصربهفرد و نفسگیر که صد نفر در انجام و اجرای آن نقش داشتند. زنی که قلبش اهدا شد فقط 24 سال داشت و نوزادش تازه ششماهه شده بود كه تصادف كرد، مرگ مغزي شد و با اهداي اعضاي بدنش جان چهار نفر را نجات داد. «مائده روشنسنگاچینی» اهل و ساکن شهرستان بندر انزلی، هنگامي كه در روز 24 فروردين نوزادش را در آغوش گرفت و ترك موتور همسرش نشست، فكرش را هم نميكرد كه يك تصادف ساده و نداشتن كلاه ايمني باعث شود سرش بهشدت آسيب ببيند، دچار مرگ مغزي شود و نوزادش را با اين سن كم تنها بگذارد. شش روز بعد از تصادف؛ يعني 30 فروردين، پزشكان پس از انجام بررسيهاي لازم مرگ مغزي او را تأييد كردند و خانواده اين زن جوان تصميم گرفتند اعضاي بدنش را اهدا كنند. با توجه به شرایط مناسب این فرد برای اهدای قلب، هماهنگیهای لازم از سوی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی گیلان با اداره پیوند وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی انجام شد که در پی آن تیمی با همکاری و مشارکت اورژانس هوایی وزارت بهداشت، اداره پیوند این وزارتخانه و اداره ناجای نیروی انتظامی کشور صبح روز گذشته وارد فرودگاه رشت شد و پس از انجام اقدامات درمانی لازم در بیمارستان رازی رشت، قلب اين مادر جوان را برای پیوند به بیمارستان امام خمینی تهران منتقل كردند و حالا قلب او در سينه مادر دو پسر جوان ميتپد. محمد درآبادی، مدیر روابطعمومی اورژانس کشور كه از ابتداي عمليات تا رسيدن قلب به بيمارستان امام خميني در عمليات شركت داشت، دراينباره به «شرق» ميگويد: «اداره پيوند اين موضوع را با ما در ميان گذاشت و از اورژانس خواست در انتقال قلب به بيمارستان امام خميني با آنها همكاري كند. پس از مطرحشدن اين موضوع و بررسيهاي لازم، اورژانس هوايي با توجه به مهمبودن فاكتور زمان، يك جت فالكون براي انتقال قلب به تهران اجاره كرد و يك تيم ويژه متشكل از دو پزشك، يك پرستار، دكتر سرور، رئيس اورژانس هوايي و نمايندهاي از اداره پيوند براي انجام عمليات به رشت اعزام شدند». او در ادامه درباره روز عمليات ميگويد: «ساعت 6:30 صبح هواپيما از باند فرودگاه مهرآباد بلند شد و تقريبا نيمساعت بعد به فرودگاه رشت رسيديم. بلافاصه از فرودگاه به بيمارستان رازي رشت رفتیم و پزشكان تيم براي خارجكردن قلب وارد اتاق عمل شدند. به دليل اينكه همزمان چند عضو از بدن اين خانم 24 ساله خارج ميشد، جراحي كمي به كندي صورت گرفت و در نهايت حدود ساعت 10 پزشكان موفق شدند قلب را تخليه كنند و داخل كولباكس تحت تدابير ويژه آن را به فرودگاه رشت انتقال دهند. همهچيز با سرعت انجام ميشد. ما پس از نيمساعت پرواز وارد آسمان تهران شديم. استرس عمليات كمي بالا بود. زمان براي ما اهميت زيادي داشت، به همين دليل خلبان با مسئولان فرودگاه هماهنگيهاي لازم را انجام داد تا خلاف جهت استاندارد در فرودگاه بنشيند و با همين كار ما توانستيم 15 دقيقه زودتر وارد فرودگاه شويم. به دليل اينكه بادهاي تهران از غرب به شرق ميوزند، همه هواپيماها از شرق به غرب وارد فرودگاه ميشوند، اما ما اين ریسك را انجام داديم و همجهت با وزش باد فرود آمديم. باد هواپيما را بهشدت تكان ميداد، اما در نهايت هواپيما روي زمين نشست». البته عمليات همينجا به اتمام نرسيد و قلب اهدايي همراه تيم پزشكي بايد بهسرعت براي انجام عمل پيوند به بيمارستان امام خميني منتقل ميشد. درآبادي ادامه عمليات را اينطور شرح ميدهد: «هنگامي كه وارد فرودگاه شديم، آمبولانس اورژانس در باند فرودگاه بود. بهسرعت قلب اهدايي را داخل آمبولانس گذاشتيم و همراه تيم پزشكي با آمبولانس به سمت بيمارستان حركت كرديم. ماشين آژيرش را به صدا درآورد و به سرعت حركت كرد و تقريبا پس از 12 دقيقه به بيمارستان رسيديم و پزشكان وارد اتاق عمل شدند و خوشبختانه عمل پيوند به خوبي انجام شد و بلافاصله پس از قرارگرفتن قلب در سينه بيمار، قلب شروع به تپيدن كرد». به گفته مدير روابطعمومي اورژانس كشور، اين زن 54 ساله پس از انجام عمل به اتاق مراقبتهاي ويژه منتقل شده و حال جسمي او خوب است. درآبادي كه در بيمارستان با خانواده اين زن ملاقات كرده، دراينباره ادامه ميدهد: «اين زن دو فرزند پسر دارد. آنها هنگامي كه با ما ملاقات كردند، اولين سؤالي كه پرسيدند درباره هزينه درمان مادرشان بود كه ما به آنها اطمينان داديم اين عمل رايگان انجام ميشود و آنها كه نگران هزينههاي درمان بودند، از شنيدن آن بسيار خوشحال شدند. مادر آنها حدود 25 سال پيش متوجه شد به بيماري قلبي مبتلاست و به همين دلیل هم به خوبي نميتوانست حركت كند و تقريبا زمينگير شده بود». علاوهبر قلب اين مادر جوان، دو كليه و كبد او نيز اهدا شده و جان سه بيمار ديگر را نيز نجات داده است. كليههاي اين زن جوان به يك مرد 49 ساله و يك زن 33 ساله و كبد او به يك مرد 49 ساله در بيمارستان رشت پيوند زده شد و حال بيماران مساعد است. به گفته طلعت کاویانی، مدیر روابطعمومی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، «مائده روشنسنگاچینی» چهارمين مورد مرگ مغزي اين استان در سال 98 است كه اعضاي بدنش اهدا شده. از اين ميان كمسنترين اهداكننده، دختر 14 سالهاي بود كه در هفتههاي اول سال، مرگ مغزياش تأييد شد و خانوادهاش تصميم گرفتند اعضاي بدن او را اهدا كنند. عمليات زير يك ساعت در اين عمليات علاوهبر اورژانس، نیروی هوایی ارتش، نیروی انتظامی، كادر بيمارستان رازي رشت و كادر بيمارستان امام خميني تهران همکاری کردند. مهدی شادنوش، رئیس مرکز مدیریت پیوند وزارت بهداشت، دراينباره گفت: «در اين عملیات حدود صد نفر نقش داشتند و باید از همه تشکر کرد. برای پیوند قلب از زمانی که قلب برداشته میشود تا زمان پیوند، فقط چهار ساعت فرصت داریم و عملیات انتقال قلب امروز زیر یک ساعت انجام شد». او در ادامه اظهار كرد: با توجه به موفقیت در حوزه پيوند، به دنبال ساماندهی مجموعه کاملی برای انتقال ارگانهای پیوندی هستیم. دستورالعمل این کار در حال تدوین است، زیرا بسیاری از دستگاههای دیگر مانند ارتش، نیروی انتظامی، سازمان اورژانس و سایر گروهها در این کار مشارکت دارند و به همین دلیل در حال تدوین پروتکل کاملی برای این کار هستیم و احتمالا تا شهریور 98 این پروتکل آماده میشود. اين اولينبار نيست اين دومينبار است كه از طريق انتقال هوايي، قلب يك بيمار مرگ مغزي براي پيوند به شهر ديگري منتقل ميشود. اولينبار هشتم مهر سال 95 بود كه نخستین انتقال هوایی قلب اهدایی در کشور رقم خورد. در این عمليات تیم سهنفرهای از تیم پیوند قلب بیمارستان امام خمینی (ره) به بوشهر اعزام شدند تا قلب نوجوان 14 سالهای را که بر اثر تصادف به مرگ مغزی دچار شده بود جدا کنند و همزمان تیم دیگری در تهران و در اتاق عمل، در حال آمادهکردن گیرنده قلب بودند که مردی 39 ساله و دارای سه فرزند بود. پس از رسیدن قلب، در مدتزمانی کمتر از سه ساعت عمل پیوند انجام شد و جان اين مرد را نجات داد. هر فرد مرگ مغزی در صورتی که خانواده او خیلی زود برای اهدای عضو رضایت دهند، میتواند جان حداقل هشت تا 53 نفر را نجات دهد. بر اساس آمارها، هر 10 دقیقه یک نفر به فهرست انتظار برای پیوند عضو اضافه میشود و هر دو ساعت، یک نفر بهخاطر نرسیدن عضو پیوندی جان خود را از دست میدهد. کلیهها، قلب، کبد، پانکراس، روده، ریهها، استخوان، مغز استخوان و برخی بافتهای بدن از جمله پوست و همچنین قرنیه چشم، تاندون، غضروف و دریچه قلب از پیوندهای متداول است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.