|

نقش استارتاپ‌ها در مواجهه اقتصاد کشور با تغییر

ماهیان کوچک دریای مواج اقتصاد ایران

فرخنده ملکی‌فر

این روزها در فضای کسب‌وکارهای نو، واژه اکوسیستم را فراوان می‌شنویم. وقتی از اکوسیستم کسب‌وکار حرف می‌زنیم، در واقع شرکت‌های کوچک و بزرگ را به موجودات زنده در محیط زیست‌‌‌شان تشبیه کرده‌ایم که برای دسترسی به منابعی مثل آب، غذا، نور... (یا در مثال ما سرمایه، نیروی انسانی و...) با هم رقابت دارند و در‌عین‌حال حیات‌شان به همدیگر وابسته است. بعضی از آنها از بعضی دیگر تغذیه می‌کنند و بعضی با هم رابطه هم‌زیستی و هم‌سفرگی دارند. بسیاری از صاحب‌نظران، با توجه به شباهت‌های اکوسیستم‌های طبیعی و اکوسیستم‌های کسب‌وکار، به‌کارگیری یافته‌های اکولوژی طبیعی در مدیریت شبکه‌های کسب‌وکار را از جنبه‌های مختلف مفید و راه‌گشا می‌دانند. یکی از این جنبه‌ها می‌تواند مواجهه با تغییرات بزرگ یا بحران در محیط باشد. سال‌ها قبل زیست‌شناسان پی برده‌اند که اکوسیستم‌های طبیعی گاهی در مقابل تغییرات بسیار سریع در شرایط محیطی، دچار فروپاشی یا تغییر ساختار می‌شوند. تغییرات شدید در محیط می‌تواند دسترسی اعضای اکوسیستم به منابع لازم برای بقای آنها را محدود کند یا با از‌بین‌بردن گونه‌هایی که حیات دیگر گونه‌ها به آنها وابسته‌ است، باعث آسیب‌های جدی به اکوسیستم می‌شود. اینکه بعد از یک شوک شدید بیرونی، اکوسیستم تا چه حد بتواند به حالت اول برگردد یا خود را تجدید و از نو سازماندهی کند، «تاب‌آوری» گفته می‌شود. در اکوسیستم‌هایی که با محیط‌هایی با تغییرات شدید و دائمی روبه‌رو هستند، گونه‌ها باید توانایی سازگاری سریع با شرایط جدید را به دست آورند. زیست‌شناسان دریافته‌اند که تنوع گونه‌ها و پاسخ‌های‌شان به تغییر محیط نقشی اساسی در تاب‌آوری و پایداری یک اکوسیستم بازی می‌کند. هرچه تنوع ژنتیکی در اکوسیستم بالاتر باشد، احتمال وجود ژنوتیپ‌هایی که در برابر اختلال محیطی مقاوم‌تر باشند، بیشتر می‌شود. در یک اکوسیستم کسب‌وکار، بازیگران مختلفی - از شرکت‌های باسابقه و بزرگ دولتی و خصوصی گرفته تا استارتاپ‌های جوان - حضور دارند که به شیوه‌های متفاوتی به تغییر شرایط پاسخ می‌دهند. همان‌طور که در بعضی بحران‌های محیط زیست، جانورانی که جثه بزرگ‌تری دارند، زودتر در نتیجه کمبود غذا از بین می‌روند، شرکت‌های بزرگ هم ممکن است در مواجهه با بعضی شرایط محیط، با چالش‌های بزرگ‌تری برای بقای خود روبه‌رو شوند. با اینکه شرکت‌های کوچک و جوان به طور کلی نرخ مرگ‌ومیر بالاتری در مقایسه با شرکت‌های بزرگ و جاافتاده دارند؛ اما در پاسخ به تغییر محیط، شاید بتوانند واکنش مناسب‌تر و سریع‌تری نشان دهند. مثلا در بحران سال‌های 2006 تا 2009 آمریکا، شرکت‌های کوچک و جوان (با عمر کمتر از پنج سال) همچنان رشد خالص مثبت در اشتغال‌زایی را نشان دادند (8.6 درصد)؛ اما این رقم برای شرکت‌های بزرگ منفی بود. امروز که کسب‌وکارهای فعال در اقتصاد کشور با تغییرات شدید در محیط خود روبه‌رو شده‌اند، شرکت‌های جوان و استارتاپی می‌توانند نقش مهمی در بقای اکوسیستم‌های خود بازی کنند. آنها ماهیان کوچکی هستند که می‌توانند مانورهای سریع‌تر و آزادانه‌تری در این دریای مواج و ناآرام اجرا کنند. شرکت‌های استارتاپی با افزایش تنوع گونه‌ها و پاسخ‌ها به تغییر محیط، می‌توانند اکوسیستم سازگارتر و پایدارتری بسازند. شرکت‌های بزرگ نیز می‌توانند در راهبردهای خود برای مواجهه با شرایط بیرونی، رابطه و وابستگی با این شرکت‌ها را در نظر بگیرند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.