|

بدرود آخرين بازمانده خيمه‌شب‌بازي ايران

مبارك بي‌خيمه شد

گروه هنر: مرتضی خمسه‌ای، آخرین بازمانده خانواده خیمه‌شب‌بازان قاجاری، شامگاه دوشنبه 26 فروردين 1398 در 82سالگی به دليل بیماری درگذشت. بنا بر گفته همسر اين مرحوم، مرتضی خمسه‌ای حدود ساعت ۲۲ بیست‌وششم فروردین بر اثر بیماری قلبی درگذشت. مرتضی شیخ‌احمد‌ خمسه‌ای، فرزند احمد خمسه‌ای و برادر رضا خمسه‌ای است که از سال ۱۳۲۰، زمانی که چهار سال داشت، پای خیمه پدر شروع به آموختن این هنر کرد. احمد خمسه‌ای معروف به «حاج‌احمد خمسه» از بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین هنرمندان خیمه‌شب‌بازی در تاریخ تئاتر ایران است و سال‌های زیادی کنار دو فرزندش خیمه این هنر را برپا کرده است. بعد از درگذشت رضا خمسه‌ای در سال ۹۲، برادرش (مرتضی خمسه‌ای) تنها بازمانده این شیوه نمایش ایرانی از خانواده خمسه‌ای بود که با وجود بیماری و سختی‌های کار، به این راه ادامه داد. نظرگاه مرتضی شیخ‌احمد خمسه‌ای درباره عروسک مبارک در هجدهمین دوره جشنواره آييني سنتي گفت: مبارک از زمان قدیم فرزند حبشه و زنگبار بوده که با خانواده‌اش به ایران مى‌آید و با فردى آشنا مى‌شود و او جایى را براى نوکرى به مبارک معرفى مى‌کند تا به آنجا برود و نوکرى کند . ارباب از مبارک خوشش مى‌آید و او را نزد خود نگه می‌دارد. مبارک تا امروز آنجا مى‌ماند و ما او را هنوز مى‌بینیم. چون مبارک بچه خوبى است و هر کجا که مى‌رود شیرین‌کارى مى‌کند، همه او را دوست دارند و با او صحبت مى‌کنند و دیدن مبارک برایشان لذت‌بخش است؛ چون مبارک بانمک است و حرف‌هاى قشنگى می‌زند. در قدیم، ما به خانه‌هاى مردم می‌رفتیم و برایشان اجرا می‌کردیم. برای مثال، اگر جشن تولد بچه‌شان بود، ما را برای اجرا به تولد بچه‌هایشان دعوت می‌کردند. ولى الان به این صورت نیست. مردم فقط مى‌توانند در صورتی که به جشنواره بیایند، خیمه‌شب‌بازى را ببینند و حتی اگر تا آخر سال ما به جایی نرویم، بچه‌ها نمى‌توانند چنین اجرایی را در طول سال تماشا کنند. این اتفاق بسیار غم‌انگیز است؛ در‌حالی‌که ما حاضریم در طول سال هر شب یا حتى هفته‌اى یک شب یا دو شب. در این مکان براى بچه‌ها اجرا کنیم. پیام تسلیت مدیرکل هنرهای نمایشی به دنبال درگذشت این هنرمند، شهرام کرمی، مدیرکل هنرهای نمایشی، در پیامی درگذشت او را تسلیت گفت. در متن پیام کرمی آمده است: «وداع یکی از بزرگ‌ترین هنرمندان خیمه‌شب‌بازی تاریخ نمایش ایران با جهان‌ ما، در شامگاه 26 فروردین، نه‌تنها ما که تک‌تک عروسک‌هایش را از مبارک تا سلیم‌خان، پهلوان‌پنبه، پهلوان پرخور و... اندوهگین کرد. مردی که 78 سال پیش و زمانی که تنها چهار سال داشت، شروع به آموختن چگونگی حشر و نشر با عروسک‌ها از پدر کرد و تا روز گذشته که در مقام آخرین بازمانده خیمه‌شب‌بازی قاجاری ترکمان کرد، می‌خواست آرشیو عروسک‌هایش را نشان‌مان دهد و نگذارد خیمه‌شب‌بازی از بین برود. آذر 97 و دیدار با این میراث‌دار یکی از اصیل‌ترین شاخه‌های هنر نمایش و آنچه او در منزلش برای‌مان اجرا کرد، از ماناترین خاطراتم خواهد بود. کوچ او را از جهان به اهالی هنر نمایش، به عروسک‌هایش، به مبارک و مخصوصا به همسر همواره همراهش تسلیت می‌گویم». مراسم تشییع مرتضی شیخ‌احمد خمسه‌ای، امروز ۲۸ فروردین ساعت ۱۰ صبح از مقابل منزل ایشان به نشانی جاده شهریار، بعد از سعیدآباد، روستای زرنانِ پایین، کوچه رز2 برگزار خواهد شد. پیکر ایشان نیز در قطعه هنرمندان آرامستان بهشت رضوان شهریار به خاک سپرده می‌شود. مراسم یادبودی نیز جمعه 30 فروردین از ساعت 16 تا 17:30 در خیابان شهریار، روستای رزنان پایین مسجد ولیعصر برگزار خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.