تاریخ شفاهی وزارت امور خارجه:
2 تجربه سفیر در ترکیه
تدوین: حسن علی بخشی
درخواست کمک سفیر یوگسلاوی
با آقای پطروفسکی، سفیر یوگسلاوی در آنکارا، روابط دوستانهای داشتم. وی نویسنده و شاعر بود و کتابهای داستانش برای کودکان معروف است. در آغاز فروپاشی یوگسلاوی یک روز با سروصورت خونین به دفترم مراجعه کرد و گفت: کارمندان صرب سفارت کتکم زده و بیرونم کردهاند. همسرم نیز چند روز پیش به بلگراد رفته و هنوز برنگشته است. از سفیر دلجویی کرده و گفتم هر کمکی لازم باشد، انجام میدهم. ابتدا یک اتاق در هتل که در همسایگی سفارت بود رزرو کرده و پس از آرامشی که پیدا کرد، به همراه یکی از همکاران به هتل فرستادم تا استراحت کند. روز بعد به دیدنم آمد و ماجرای فروپاشی کشورش را تشریح کرد و افزود: «من اهل مقدونیه هستم و اغلب کارمندان سفارت صرب هستند و در گذشته هم نسبت به من بدبین بودهاند. اطلاع دارم که در دیگر کشورها نیز اگر سفیر صرب نبوده از سفارت بیرونش کردهاند». او چند روز در هتل ماند و ارتباطش را با من حفظ کرد و پس از یک هفته مجددا مراجعه کرد و ضمن تقدیم چند عنوان از تألیفاتش خداحافظی کرد و به مقدونیه رفت. چندوقتی گذشت که روزی منشی سفارت گفت وزیر خارجه مقدونیه مایل است با شما تلفنی صحبت کند. بهمحض شنیدن صدایش، متوجه شدم که آقای پطروفسکی است. با خوشحالی گفت: آقای باقری من وزیر خارجه مقدونیه شدهام و هفته آینده هم به آنکارا خواهم آمد. یک هفته بعد ایشان را در کسوت وزیر خارجه در همان هتل ملاقات کردم. او گفت به دوستان ترک خود هم گفتهام که در روزهای سخت من، سفیر ایران کمکم کرده است. آن روزها روابط سیاسی بین ایران و مقدونیه برقرار نشده بود. بنابراین از فرصت استفاده کرده و موضوع را طرح کردم. او قول داد بهمحض بازگشت به کشورش اقدام کند و این کار عملی شد. پس از چندوقت تلفنی اعلام کرد که دیگر وزیر نیست و بهعنوان سفیر مقدونیه در آنکارا منصوب شده است. بنابراین دور جدید دوستی با وی را آغاز کردیم. ماهها بعد از اتمام مأموریت در ترکیه بهعنوان مدیرکل اروپای مرکزی و شمالی وزارت امور خارجه تعیین شدم و برای تقویت روابط کشورهای حوزه مسئولیت به مقدونیه سفر کردم. ضمن دیدار با نخستوزیر و وزیر خارجه جدید، سراغ آقای پطروفسکی را گرفتم که گفتند بازنشسته شده است. تلفنی با او صحبت کردم. آخرین جملهاش این بود: محبت ایرانیان را همیشه در قلبم نگه خواهم داشت. سفر خوآن کارلوس، پادشاه اسپانیا به ترکیه در مهرماه 1372 از طرف رئیس تشریفات ریاستجمهوری ترکیه برای میهمانی رئیسجمهور که به افتخار پادشاه اسپانیا و همسرش در کاخ ریاستجمهوری برگزار میشد دعوت شدم. در ساعت مقرر سفرای خارجی مقیم آنکارا وارد کاخ ریاستجمهوری شدند و مدیر تشریفات ریاستجمهوری همه سفرا را با توجه به اولویت تاریخ ورودشان به ترکیه بهصف کرد و گفت که اسامی قرائتشده بایست وارد سالن کناری شده و با دو رئیس کشور میزبان و میهمان و همسران آنها دست داده و خیرمقدم بگویند. از آنجا که ما از دستدادن با خانمها معذور هستیم، بنابراین مانند همیشه به دنبال نقشه و تدبیر مناسبی بودم. با سفیر اسپانیا گفتوگو کرده و از او (که قرار بود پشتسر پادشاه بایستد) خواستم هنگام دستدادن با پادشاه، آهسته در گوش او بگوید که سفیر ایران با خانمها دست نمیدهد و بهاینترتیب خانم ملکه متوجه شده و از دست درازکردن خودداری کند. سفیر اسپانیا قول داد که این کار را بکند. نوبت به من رسید و از روی فرش قرمز حرکت کردم و مقابل پادشاه رسیدم. با حرکات سر و چشم مرتبا به سفیر اسپانیا اشاره میکردم که فراموش نکند. اما سفیر به من نگاه نمیکرد و اصلا تکان نمیخورد. به پادشاه رسیدم، با او دست دادم و ضمن عرض خیرمقدم گفتم: اعلیحضرت! اجازه فرمایید خدمت خانم ملکه هم خیرمقدم گفته و ورود ایشان را به کشور همسایه ما، ترکیه، خوشامد بگویم. پادشاه فورا گفت: خانم ملکه میداند که مقامات ایرانی با خانمها دست نمیدهند و سفیر شما در اسپانیا قبلا این موضوع را به ما یادآوری کرده است. در دلم گفتم خدا پدر سفیر ما را بیامرزد که این بار سنگین را از دوش من برداشته است. آنگاه با لبخند و تکاندادن سر به احترام وی، به ملکه هم خیرمقدم گفتم. بعد از اتمام میهمانی، یک لحظه سفیر اسپانیا را پیدا کرده و گفتم: چرا به قولت عمل نکردی؟ چرا اصلا به من نگاه نمیکردی؟ سفیر اسپانیا با خنده گفت: شما ایرانیها بیخ گوش شاه زده و او را بیرون کردید، فکر میکنید ما هم میتوانیم در گوش شاه و ملکه حرفی بزنیم!؟ منبع: خاطرات محمدرضا باقری، سفیر ایران در ترکیه (68 تا 75)
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.