یارکشی جهانی له و علیه یک تصمیم
شرق: تصميم بيسابقه کاخ سفيد عليه ايران هنوز در صدر اخبار است. دوشنبه اين هفته سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در فهرست سازمانهاي تروريستي وزارت امور خارجه آمريکا قرار گرفت. اقدامي که در نوع خود بيسابقه بود. افکار عمومي و کارشناسان هنوز مشغول گفتوگو درباره ابعاد و پيامدهاي اين تصميم هستند. سهشنبهشب، دونالد ترامپ با بن سلمان گفتوگويي تلفني داشت. در اين گفتوگو موضوع «ايران» نيز مطرح شد. کاخ سفيد اعلام کرده است دونالد ترامپ، رئيسجمهور آمريکا و محمد بن سلمان، وليعهد سعودي، «در يک تماس تلفني اثربخش درباره موضوعات مختلفي از جمله نقش مهم عربستان سعودي در تأمين ثبات منطقه، حفظ فشار حداکثري عليه ايران و اهميت مسائل حقوق بشري گفتوگو کردند». هرچند رسانههاي داخلي اين تماس تلفني را بيشتر در ارتباط با ايران بازتاب دادند، اما برخي از رسانههاي خارجي موضوع تحريمشدن 16 عربستاني از ورود به آمريکا به اتهام ارتباط با قتل جمال خاشقجي در روز دوشنبه، همزمان با قرارگرفتن سپاه در فهرست تروريستي وزارت خارجه آمريکا را نيز در اين تماس تلفني بيتأثير ندانستند. دو کشور عربستان و بحرين در کنار رژيم اسرائيل از اقدام آمريکا عليه سپاه پاسداران حمايت و قدرداني کردند. عبدالمهدي: براي ممانعت از اقدام آمريکا با ملکسلمان و سيسي تماس گرفتم قرارگرفتن سپاه در فهرست تروريستي آمريکا کار را براي کشورهاي دوست ايران سخت ميکند. يکي از اين کشورها عراق است. ديروز نخستوزير عراق در نشست خبري هفتگي خود اعلام کرد: از طريق تماس با ملک سلمان بن عبدالعزيز، پادشاه عربستان و عبدالفتاح سيسي، رئيسجمهور مصر و حتي دولت آمريکا تلاش کرديم اقدام آمريکا عليه سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران را متوقف کنيم؛ اما دونالد ترامپ، رئيسجمهور آمريکا، بر تصميم خود پافشاري داشت. عادل عبدالمهدي ادامه داد: روابط خود با تمام کشورها را حفظ خواهيم کرد و از ورود به درگيريها خويشتنداري ميکنيم. به ايران و آمريکا اعلام کرديم که نميخواهيم عراق به ميدان جنگ تبديل شود. براساس گزارش اسپتنيک عربي، نخستوزير عراق همچنين اعلام کرد بهزودي به رياض سفر ميکند و با عربستان توافقات همکاري مانند توافقات با ايران و اردن امضا خواهد کرد. تشکر پمپئو از رئيسجمهور مصر براي مقابله با ايران شب دوشنبه، روزي که سپاه در فهرست سازمانهاي تروريستي قرار گفت، مايک پمپئو از عبدالفتاح سيسي بهخاطر آنچه «نفوذ بدخواهانه نظام ايران» خوانده شد، تشکر کرد. پمپئو، وزير امور خارجه آمريکا، روز گذشته در ديدارش با عبدالفتاح سيسي، رئيسجمهور مصر، از او براي آنچه «تلاشهايش بهمنظور افزايش صلح و ثبات در منطقه، شامل مقابله با تروريسم و نفوذ بدخواهانه نظام ايران» عنوان ميشد، تقدير و تشکر کرد. مصر يکي از کشورهايي بود که عادل عبدالمهدي تلاش کرده بود از طريق آن مانع از نهاييشدن تصميم دولت ترامپ شود. واکنش قاسمي به حمايت بحرين و عربستان از اقدام آمريکا بهرام قاسمي، سخنگوي وزارت خارجه، در واکنش به حمايت عربستان و بحرين از تصميم رئيسجمهور آمريکا درباره سپاه پاسداران، گفت: اين دو کشور نميتوانند با پنهانشدن پشت اينگونه موضعگيريهاي بيارزش، افکار عمومي جهان را از مسئوليت خود در ترويج تروريسم در سطح منطقه و جهان منحرف کنند. قاسمي مواضع عربستان و بحرين را «رئيسجمهور آمريکا» توصيف کرد و افزود: مواضع اعلامشده از سوي اين دو کشور، نشاندهنده نداشتن درک درست و سطحينگري آنها درباره واقعيتهاي منطقه و ناآگاهي آنها از پيامدهاي ماجراجويي و خطاي راهبردي آمريکا عليه ثبات و امنيت منطقه است.سخنگوي وزارت امور خارجه افزود: برخي کشورهاي منطقه عادت کردهاند چشم و گوش بسته از هر آنچه اربابان فرامنطقهاي آنها ميگويند تبعيت کنند؛ اين کشورها خود اصليترين مروج آموزهها و افکار تروريسم در منطقه و جهان هستند و از هيچ کمک و امکان و فرصتي براي پشتيباني گروههاي تروريستي در دهههاي اخير دريغ نکردهاند و سرمايهگذاري انکارناپذیری در تروريستپروري داشتهاند و دارند؛ آنان در جايگاهي نيستند که با ايفاي نقشي فريبکارانه، عليه جمهوري اسلامي ايران اعلام موضع کنند و بدون ترديد نخواهند توانست با پنهانشدن پشت اينگونه موضعگيريهاي بيارزش، افکار عمومي جهان را از مسئوليت خود در ترويج تروريسم در سطح منطقه و جهان منحرف کنند. برجام زير فشار تحليلگران يکي از اهداف آمريکا را هرچهبيشتر منزويکردن ايران ميدانند. برجام بيآمريکا کجدار و مريز ادامه يافته و هنوز ديگر طرفهاي اين توافقنامه تلاش ميکنند از مرگ آن جلوگيري کنند. برايناساس اظهارنظرهاي برجامي اين روزها قابل توجه است. در کنار تماس تلفني مکرون با روحاني در سهشنبهشب، سخنگوي وزارت امور خارجه فرانسه نيز در کنفرانسي خبري، از ايران و آمريکا خواست از بيثباتي بيشتر منطقه جلوگيري کنند. به گزارش ايسنا به نقل از شينهوا، انيس ون در مول، در ادامه گفت: ما به حمايت از برجام تازمانيکه ايران تعهداتش را اجرا کند، ادامه خواهيم داد. چين و اتحاديه اروپا هم پس از بيستويکمين جلسه ميان سرانشان سهشنبه در بيانيهاي مشترک بر انجام کامل، مؤثر و مداوم تعهداتشان ذيل «برنامه جامع اقدام مشترک» تأکيد کردند. هر دو طرف اظهار کردند برجام عنصري کليدي در پيمان جهاني منع اشاعه هستهاي محسوب میشود و يک دستاورد مهم ديپلماتيک است که قطعنامه ۲۲۳۱ شوراي امنيت سازمان ملل آن را گرامي ميدارد. چين: بايد به قوانين بينالمللي پايبند بود و با قلدرمآبي مقابله کرد لو کانگ، سخنگوي وزارت امور خارجه چين، در يک کنفرانس خبري درباره اقدام اخير دولت ترامپ عليه سپاه پاسداران ايران و قراردادن نام آن در فهرست سازمانهاي تروريستي و همچنين اقدام متقابل ايران براي قراردادن نام فرماندهي مرکزي نظاميان آمريکا در فهرست سازمانهاي تروريستي نقطهنظر خود را اعلام کرد و گفت: ما به اخبار مربوطه توجه داشتهايم. چين، هنگامي که موضوع روابط ميان دو کشور مطرح باشد همواره دعوت ميکند تا به هنجارهاي حاکم بر روابط بينالمللي که بر پايه اهداف و اصول منشور سازمان ملل هستند پايبندي شده و با سياست اعمال قدرت و قلدرمآبي مقابله شود. او در ادامه اظهارات خود دراينباره گفت: ما اميدواريم که کشورهاي مربوطه، بهخصوص قدرتهاي بزرگ خارج از منطقه همکاري بيشتري براي صلح و ثبات در خاورميانه انجام داده و از اقداماتي که منجر به گسترش دامنه تنشها در منطقه ميشود خودداري کنند. ژاپن: از اقدام آمريکا عليه سپاه تبعيت نميکنيم به گزارش ايسنا، تارو کونو، وزير امورخارجه ژاپن، نيز در جمع خبرنگاران تصريح کرد: ژاپن خطمشي آمريکا را در اين زمينه دنبال نخواهد کرد، اما توقف برنامه موشکي ايران چيزي است که براي ثبات منطقه ضروري به شمار ميآيد. او افزود: ما روابط نزديکي با ايران داريم. ژاپن هرآنچه لازم باشد را به اين کشور خواهد گفت و به همکاري براي حل مشکلات از طريق گفتوگو و مذاکره ادامه خواهد داد. واکنش وزراي خارجه ترکيه و قطر هنوز ميزان تأثير قرارگرفتن سپاه در فهرست سازمانهاي تروريستي وزارت امور خارجه ايالات متحده بر منطقه مشخص نيست. آنچه مشخص است اين است که سطح تنش در منطقه افزايش يافته. کشوری مانند عراق حسابي نگران تبعات اين اقدام براي منافع ملي خود است و کشورهاي ديگر نيز نميتوانند به آن بيتوجه باشند. ديروز چاووشاوغلو، وزير خارجه ترکيه و محمد بن عبدالرحمن آلثاني، وزير خارجه قطر، در يک نشست خبري مشترک در آنکارا به تصميم آمريکا هم اشاره کردند. وزير خارجه ترکيه گفت: آمريکا اين تصميم را اتخاذ کرد و اين تصميم يکجانبه بوده و جزء تحريمها و فشارهايي است که آمريکا عليه ايران وضع کرده. چاووشاوغلو افزود: ما ميگوییم و تکرار ميکنيم که اين اقدام تنها از سوي واشنگتن صادر شده است و عموميتبخشيدن به آن امکانپذير نيست. به گزارش ايسنا، وزير خارجه ترکيه در ادامه گفت: ما فعاليتهاي سپاه پاسداران ايران در سوريه را تأييد نميکنيم، اما هيچ کشوري نميتواند اعلام کند که نيروي مسلح يک کشور ديگر گروه تروريستي است. همچنين ما اقدامات يکجانبه را تأييد نميکنيم. محمد بن عبدالرحمن، وزير خارجه قطر، هم در اين نشست مشترک خبري در اين راستا گفت: اختلاف ميان کشورها بايد از طريق گفتوگو حل شود. او افزود: ايران کشوري است که موقعيت منطقهاي و جغرافيايي خود را دارد و ما بهعنوان کشورهاي همسايه آن، چه با سياستهاي ايران مخالف باشيم و چه موافق، بايد نگاه متفاوتي به اين کشور داشته باشيم. محمد بن عبدالرحمن گفت: اگر با برخي رفتارهاي نيروي مسلح ايران يا هر کشور ديگري مخالف باشيم نبايد از طريق تحريم با آن برخورد کنيم. اردوغان: همزماني تحولات منطقه با انتخابات اسرائيل عادي نيست اقدام آمريکا دوشنبه انجام شد. انتخابات پارلماني اسرائيل سهشنبه بود. اين موضوع در اولين توييت ظريف بعد از اقدام آمريکا هم بهعنوان «هديهاي ديگر به نتانياهو» توصيف شد، اما اين تنها ظريف نبود. به گفته بسياري از کارشناسان، اسرائيل يکي از نزديکترين انتخابات دهه اخير خود را تجربه ميکرد و اقدام آمريکا در نهايت به نفع نتانياهو تمام شد. اين نکته مورد اشاره اردوغان هم قرار گرفت. به نوشته روزنامه ديلي صباح، رجب طيب اردوغان، رئيسجمهور ترکيه که به روسيه رفته بود، به سؤالات خبرنگاران درباره خريد سامانه اس- ۴۰۰ از روسيه و تحولات اخير منطقه پاسخ داد. او در پاسخ به سؤالي درباره همزماني تحولات اخير در منطقه، شامل بهرسميتشناختن حاکميت رژيم صهيونيستي بر بلنديهاي جولان از سوي آمريکا، انتخابات رژيم صهيونيستي و اقدامات آمريکا عليه سپاه پاسداران گفت: اينها تحولاتي عادي نيستند. بسيار جالب است که اين تحولات در همزماني با انتخابات پارلماني اسرائيل شکل گرفته است. ما بر اين باوريم که اين همزماني از قبل برنامهريزي شده است.
ادامه لفاظي پمپئو عليه سردار سليماني دوشنبه که پمپئو پشت ميکروفن قرار گرفت تا تصميم جديد دولت آمريکا درباره سپاه پاسداران را اعلام کند، ميدانست که ابعاد نظامي اين تصميم ذهن بسياري را درگير ميکند. او ترفند طفرهرفتن را برگزيد و در پاسخ به سؤال شفاف و کنايهآميز خبرنگاري که پرسيد از اين بهبعد آيا سردار قاسم سليماني در چشم آمريکا همعرض ابوبکر بغدادي خواهد بود، پاسخي نداد. اما ديروز صفحه رسمي توييتر وزارت امور خارجه آمريکا به زبان فارسي بخشي از گفتوگوي مايک پمپئو، وزير امور خارجه آمريکا، با خبرنگار فاکسنيوز را منتشر کرد. پمپئو در پاسخ به پرسش خبرنگاری که از او پرسيده بود آيا قاسم سليماني همتراز البغدادي، رهبر داعش است، گفت: «بله او يک تروريست است». اخبار و تحليلها حاکي از آن است که هرچند اقدام اخير آمريکا بيسابقه بوده و سطح تنشها را نيز افزايش داده، اما لزوما به معناي درگيري نظامي نخواهد بود و به اين قياس هنوز نيروهاي آمريکايي دستور جديدي براي مواجهه با سپاه پاسداران در منطقه ندارند. بهاينترتيب اين گفته پمپئو را نيز بايد در ادامه جنگ رواني دستگاه سياست خارجي آمريکا تفسير کرد.
رئيس کميسیون امنيت ملي: تا زمان دفاع، از مرگ سربازان آمريکايي خوشحال نخواهيم شد حشمتالله فلاحتپيشه در مطلبي در صفحه توييتر خود با اشاره به اقدام آمريکا در قراردادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در ليست گروههاي تروريستي و به دنبال آن تصويب دوفوريت طرح تقويت جايگاه سپاه در برابر آمريکا در مجلس شوراي اسلامي، نوشت: «دوستان مصاحبههاي احساسي نکنند. اقدام ما مقابلهبهمثل مشروع و تدافعي طبق منشور ملل متحد بود و اقدام ترامپ خلاف منشور. تا زماني که دفاع اقتضا نکند از مرگ سربازان آمريکايي خوشحال نخواهيم شد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.