محمدرضا ورزی از همکاری با محمد مطیع گفت و پیشنهاد داد
نصب سنگ مزار نمادین در قطعه هنرمندان به نام این هنرمند
فرانک آرتا
امروز صبح پنجشنبه، 22 فروردين 98 پيكر محمد مطيع، هنرمند ايراني مقيم سوئد، پس از تشييع در گورستان شهر گوتنبرگ خاكسپاري ميشود. او که اواخر دهه 60 از ایران مهاجرت کرده بود، به دعوت محمدرضا ورزی، کارگردان سریالهای تلویزیونی، دوباره برای بازی دعوت شد. به همین دلیل با ورزی درباره انگیزههای همکاری با این بازیگر گفتوگو کردیم که میخوانید.
علت علاقه شما به محمد مطیع چه بود؟ من از دوران نوجوانی، اوایل دهه 60 که استاد محمد مطیع در سریالهای فاخر تلویزیونی بازی میکردند، بهشدت به ایشان علاقه پیدا کردم. اولین مواجههام با ایشان، دیدن تلهتئاتر «پهلوان و جراح» بود. به یاد دارم در آن زمان در تعدادی تلهتئاتر بازی کردند که یکی از آنها همین «پهلوان و جراح»، به نویسندگی هوشنگ مرادیکرمانی و تهیهکنندگی، کارگردانی سعید نیکپور بود. ایشان در کنار زندهیاد سروش خلیلی بازی داشت که فوقالعاده بود. بعد از آن در سریالهای «شاهدزد»، ساخته مرحوم احمد نجیبزاده بازی کرد که قریببهاتفاق بازیگران آن مانند نعمتالله گرجی و ... به رحمت خدا پیوستند. در سریال «شاه شکار» هم در نقش متفاوت میرزا رضای کرمانی بازی داشت که به تهیهکنندگی سعید نیکپور بود. بعد هم در سریال «سلطان و شبان» نقش «وزیر اعظم» را بازی کرد. در سریال امیرکبیر (سعید نیکپور) هم نقش میرزا آقاخان نوری و در سال 1366 هم در سریال «کوچک جنگلی» نقش احساناللهخان را بازی کرد. در سریال «هزاردستان» هم نقش «غلامعمه» را بازی کرد که در همه آنها بازیهای عالی داشتند. در طول این سالها هم در فیلمهای سینمایی مثل «آوار»، «وکیل اول»، «گردباد»، «روزهای انتظار» و ... بازی کرد، اما متأسفانه در اوج بازیگری جلای وطن و از ایران مهاجرت کرد. به نظر شما چرا مهاجرت کرد؟ ظاهرا آن سالها خیلی از هنرمندان ما مهاجرت کردند؛ مانند علیرضا مجلل و سوسن تسلیمی. معتقدم که جای این بزرگان را نمیتوان پر کرد. آنها تکرارناپذیر هستند. به نظرم امثال سوسن تسلیمی و فاطمه معتمدآریا هیچوقت تکرار نمیشوند. من همیشه دوست داشتم که بتوانم روزی این بازیگران را دور هم جمع کنم تا مقابل دوربین حضور پیدا کنند. البته چنین کاری را زندهیاد علی حاتمی توانست انجام دهد... . استاد علی حاتمی، طلایهدار این ماجرا بودند. ایشان چنین جادهای را هموار کردند. امثال استاد حاتمی، بهرام بیضایی، ناصر تقوایی، کیهان رهگذر، محمدعلی نجفی و ... الگوی نسل ما بوده و هستند. جالب است وقتی با آقای مهدی هاشمی صحبت میکردم، ایشان میگفت که از همکاران و اطرافیان من اکثرا مهاجرت کردند و ظاهرا فقط من در ایران ماندم. چطور شد که از آقای مطیع دعوت به همکاری کردید؟ در سال 1384 مشغول ساخت مینیسریالی به نام «پدرخوانده» بودم که از طریق خانم فریده دریامجد که بازیگر من بودند متوجه شدم که استاد مطیع به ایران آمدهاند. همان زمان درخواست کردم که امکانش هست ایشان را به صحنه دعوت کنید. خوشبختانه ایشان به دور از هرگونه تکلفی پذیرفتند. ماشین فرستادیم و ایشان به صحنه آمدند. آن روز تقریبا کار نکردیم. همگی با ایشان کلی صحبت کردیم. روز خوبی شد. همانموقع به ایشان گفتم تمایل دارم با شما همکاری کنم، اما در پاسخ گفتند: «من از بازیگری یک خاطرهای در ذهنم داشتم که آن را در ذهنم delete کردم!». من هم گفتم بالاخره هر delete را میتوان recovery کرد که در نهایت هم نپذیرفتند! جالب است همان زمان لوکیشن ما یک موزه بود که من از تعدادی از بازدیدکنندگان، پرسیدم که ایشان را میشناسید که برخی گفتند که ایشان «وزیر اعظم» هستند. بعد گفتم آیا مایلید ایشان را دوباره در صحنه بازیگری ببینید که همگی متفقالقول گفتند بله. برخورد مردم برای ایشان دلپذیر و خوشایند بود. کلی بغض کردند ولی در نهایت رفتند. من شماره تماس ایشان در سوئد را گرفتم و دائما از آن بهبعد با ایشان در ارتباط بودم. به مدت یک سال دائما درخواست خود را تکرار میکردم و کارم در جاهایی به التماس رسیده بود! متوجه شده بودم که ایشان دارند عمل جراحی میکنند. از طریق خانوادهشان، شماره بیمارستان را گرفتم و احوالپرسی کردم تا اینکه اواخر 1386 دوباره به ایران آمدند. اوایل سال 1387 با ایشان در دفترم قرار ملاقات گذاشتم. همان زمان به ایشان گفتم که من سریال نوشتهام که یکی از نقشهای اصلی آن را برای شما نوشتم و آقای سعید نیکپور هم نقش اصلی را دارند. باز هم ایشان انکار کرد تا اینکه سعید نیکپور هم به کمک آمد و گفت الان دیگر وقتش است که تو هم بازی کنی. اینجا باید یک flash back بزنم که دو سال قبل -1385- در تلهفیلم «دهخدا» با بازی سعید نیکپور متوجه شدم که لباس میرزاآقاخانِ سریال «امیرکبیر» تن یکی از هنروران است و همانموقع به آقای نیکپور گفتم. بلافاصله لباس را از تن هنرور درآوردیم. لباس را به خیاط کار، آقای پورعلیاکبر برای تعمیر دادیم. سپس لباس را ضدعفونی و اتوشویی کردیم. گفتم لباس آتش گرفته، مهر خروج زدند و آن را پیش خودم نگه داشتم و قرار است هنگام گشایش «موزه رسانه ملی» آن را به موزه تحویل دهم. حالا برگردیم به همان روز ملاقات. من لباس را در دفترم در کمد گذاشته بودم. وقتی آقای مطیع با اصرار من و آقای نیکپور همچنان انکار میکردند، دیگر برافروخته شدم. فورا لباس را از کمد درآوردم و به ایشان نشان دادم و گفتم که شما چطور میتوانید به ما نه بگویید... آقای مطیع وقتی لباس را دیدند، یکباره منقلب شدند. همان موقع بلافاصله پذیرفت و قرارداد را آوردیم و ایشان امضا کرد. خوشبختانه او نقش «اردشیر ریپورتر» و سعید نیکپور هم نقش محمدعلی فروغی را در سریال «عمارت فرنگی» بازی کردند. خیلی خوشحال شدم. چون سریالی بود که بزرگانی مانند آنها و آقای حسین محجوب در نقش «سیدحسن مدرس» بازی میکردند. ما در سر صحنه از پاسکاریهای حسی و بازیهای هنرمندانهشان لذت میبردیم. آقای مطیعی بعد از سالها مقابل دوربین رفت، در ابتدا مشکلی در بازی نداشت؟ ایشان یک ربعقرن -25 سال- جلوی دوربین نرفته بودند. به همین دلیل در دو، سه روز اول تصویربرداری به دستیارانم گفتم که حواستان باشد در ابتدا صحنههای عبوری و گذری و بدون دیالوگ را در اولیت قرار دهید تا ایشان در فضای کار قرار گیرند. جالب است بعد از دو، سه روز خودشان گفتند که برایم صحنههای دیالوگدار بگذارید. همه همکارانم در صحنه گواهی میدهند که به قدری قدرتمندانه ظاهر شدند که همه ما مسحور شدیم. خوشبختانه با پخش این سریال، آقای کریم مسیحی برای فیلم «تردید» از ایشان دعوت کرد. بعد از آن هم در چندین سریال مانند «سالهای مشروطه» در نقش «اتابک»، «تبریز در مه» در نقش «میرزا ابوالقاسم فراهانی» همکاری مشترک داشتیم. بعد از آن هم در کارهای دیگر بازی کردند. چرا دوباره آقای مطیع به سوئد برگشت؟ همچنان من با ایشان در ارتباط بودم. اما ظاهرا یکی از دلایلش دلخوری ایشان از برخی افرادی بود که با او تسویهحساب نکرده بودند! ضمن اینکه به دلیل بیماری و گرانبودن هزینههای پزشکی مثل دارو مجبور شدند به سوئد برگردند. حتی پیشنهاد دادم که داروهای بیشتری خریداری کنید و با خود به ایران بیاورید. اما گفتند که من چند وقت یکبار باید چکآپ شوم. چون ظاهرا دوبار عمل قلب باز کرده بودند. بااینحال تقریبا سه روز یکبار، تصویری با ایشان حرف میزدم. آهنگ بنان را برایش میفرستادم. چون عاشق صدای بنان بود. سکانسهای بازیاش را میفرستادم. میگفت حالم خوش نیست. اما وقتی تو این چیزها را برایم میفرستی، حالم بهتر میشود. چطور متوجه فوت ایشان شدید؟ من شب چهارشنبهسوری که مصادف با روز پدر بود، برای ایشان پیام تبریک فرستادم، اما متوجه شدم که پیام را ندیده است. دوباره فردا تماس تصویری گرفتم باز جواب ندادم. خلاصه خیلی نگران شده بودم، چون محال بود جوابم را ندهند. کمکم نگران شدم تا اینکه کسی از سوئد تماس گرفت و خیلی صریح به من گفتند که ایشان درگذشته است، باور نکردم؛ چون گاهی اوقات شوخی میکرد و من را سرکار میگذاشت. تا اینکه از طریق دوستی در سوئد موضوع را با آقای مجلل در میان گذاشتم که متأسفانه ایشان تأیید کردند؛ واقعا شوکه شدم. شب عیدی موضوع را با آقای ایرج راد در میان گذاشتم. خلاصه عید غریبی بود. خدا ایشان را رحمت کند. آقای مطیع مثل پدرم بود. چرا ایشان را در ایران به خاک نسپردند؟ اتفاقا این موضوع را با پسر ایشان در میان گذاشتیم. حتی آقای راد گفتند وزارت ارشاد قول همکاری میدهد که هزینههای انتقال ایشان به تهران فراهم شود تا در قطعه هنرمندان به خاک سپرده شوند، اما خانواده نپذیرفتند. بااینحال من دو پیشنهاد دارم؛ اول اینکه یک سنگ مزار نمادین در قطعه هنرمندان برای استاد محمد مطیع بگذارند تا یادشان همواره باقی ماند. دیگر اینکه مانند استاد مشایخی، خیابانی را به اسم ایشان نامگذاری کنند. شورای شهر تهران و شهرداری کار شایستهای دراینباره انجام دادند. امیدوارم درباره استاد مطیع هم چنین کنند. آن زمان مدیران سیما با بازی محمد مطیع مشکلی نداشتند؟ به هیچ عنوان. جا دارد از آقایان ضرغامی، رئیس وقت صداوسیما، دکتر میرباقری، معاون وقت سیما و آقای فرجی، مدیر وقت شبکه تشکر کنم که نهتنها مشکلی نداشتند، بلکه به شبکههای دیگر پیشنهاد دادند که از حضور ایشان در کارهای نمایشی دعوت کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.