تداوم مشکلات قربانيان مين
عثمان مزين . وکيل پايهيک دادگستري
با توجه به گذشت بيش از سه دهه از پايان جنگ هشتساله با حکومت وقت عراق و حاکمشدن شرايط صلح و فقدان جنگ در کشور، انتظار ميرود که ديگر خبري از سلاحها و مهمات جنگي در داخل کشور نباشد و خاک وطنمان عاري از هرگونه تجهيزات و وسايل جنگي و مينهاي دوران جنگ باشد. اما وجود تعداد کثير مينهاي باقيمانده از آن دوران و انفجار گاه و بيگاه آن که موجب کشتهشدن و نقص عضو تعدادي از شهروندان شده و ميشود، به وضوح مؤيد آن است که هنوز هم شرايط مورد انتظار براي نبود جنگ فراهم نشده و شهروندان نميتوانند نسبت به امنبودن و فقدان سلاحها و مهمات جنگي در پيرامون خود اطمينان حاصل كنند.
به دليل خطر وجود مين، بسياري از زمينهاي حاصلخيز کشاورزي در مناطق غربي کشور بدون استفاده رها شدهاند و بر اثر آن ضرر و زيان فراوان اقتصادي به بار آمده و شهروندان با هراس و نگراني در بسياري از اين مناطق گام برميدارند؛ زيرا وفق آمار منتشره بيم وجود تعداد زیادی مين در داخل کشور، امنيت ذهني سکنه و رهگذران اين مناطق را به طور جدي به مخاطره انداخته است. تلاشهاي صورتگرفته از سوي سازمانهاي فعال در زمينه مينروبي ستودني است؛ اما با توجه به اينکه کشورمان تاکنون کنوانسيون اُتاوا را مورد پذيرش قرار نداده در امر پاکسازي و مينروبي قادر به استفاده از امکانات و تجهيزات بهروز بينالمللي نبوده بنابراين بايد بهتنهايي و با حداقل امکانات به جنگ اين تعداد مين موجود برود، قطعا نيروها، تجهيزات و امکانات موجود فعلي توان پاکسازي کامل مناطق آلوده و جمعآوري و انهدام کامل اين تعداد مين را ندارند. صرفنظر از وجود نواقص و نارساييهاي فراوان در امر پاکسازي، متأسفانه در مورد اطلاعرساني و آگاهيبخشي نسبت به خطرات مين و نحوه مواجهه با آن و جلوگيري از ايجاد صدمه به جسم شهروندان هم اقدامات چنداني صورت نگرفته .مادامي که آموزش به طور کامل و به صورت عملي ارائه نشده شاهد برخورد اطفال با اين وسايل خطرناک که به طور گسترده در اطرافشان ديده ميشود، خواهيم بود؛ زيرا اطفال فاقد قوه تمييز بوده و از روي کنجکاوي و حتي به قصد بازي به مينها نزديک ميشوند و اصولا نميتوان مانع ورود کودکان به مناطق آلوده به مين شد. معضل بسيار بزرگ و آمار گسترده قربانيان مين با ارائه اطلاعات و آموزش به ساکنان اين مناطق و استفاده از ظرفيتهاي کنوانسيون اُتاوا قابل علاج است که قطعا در صورت توجه به اين موارد، تعداد قربانيان مين به طور محسوس کاهش مييابد. اما درد و مصيبت قربانيان مين بعد از انفجار مين شروع ميشود و بايد با مشکلات عديدهاي که چندين مورد آن در زير بيان ميشود، مبارزه کنند. ۱) پرداخت کليه هزينههاي بيمارستاني و تهيه پروتزها و درمان بر عهده خود قرباني خواهد بود؛ زيرا هيچيک از متون قانوني ارائه امکانات دارويي به طور رايگان را به قربانيان مين پيشبيني نکرده است. در حالي که در مورد مصدومان تصادف چنين نيست و کليه امور درماني آنان به طور رايگان صورت ميگيرد. چون اين افراد بر اثر انفجار سلاحي که دولت متبوعشان براي دفاع از مراکز و تجهيزات نظامي خود مورد استفاده قرار داده، دچار صدمه و نقص عضو شده و اين امر حادثهاي خطرناکتر از تصادفات رانندگي تلقي ميشود، عقلا انتظار ميرود ترتيبي اتخاذ شود که درمان و معالجه مصدومان مين به طور رايگان صورت گيرد. ۲) متأسفانه در کشور ما هيچ ارگان يا نهادي براي حمايت از قربانيان مين خصوصا قربانيان غيرنظامي وجود ندارد و صرفا قربانيان مين ميتوانند پس از گردآوري مدارک و مستندات براي احقاق حق خود و مآلا شناسايي به عنوان جانباز و برخورداري از مستمري ماهانه آن به کميسيونهاي موسوم به کميسيون ماده ۲ در فرمانداريهاي شهر محل انفجار مين مراجعه كنند که ايرادات عديدهاي بر نحوه رسيدگيهاي آن وارد است و تعيين تکليف پروندهها پس از گذشت چندين سال صورت ميگيرد و غالبا هم فرد قرباني را جانباز تلقي نميکنند. ۳) از لحظه وقوع حادثه تا زمان تعيين تکليف که بعضا دهها سال هم طول کشيده، وضعيت معيشت و امرار معاش و تأمين مخارج زندگي قرباني مين مبهم و نامشخص است که چون بسياري از قربانيان هم سرپرست خانوار هستند، موجب فشار اقتصادي بر قرباني و افراد تحت تکفل وي خواهد شد. ۴) اثرات روحي و رواني حادثهاي خطرناک که موجب نقص عضو و قطع دست و پا و کوري چشم و تخريب صورت و ديگر اعضاي بدن شده، بسيار وسيع و دهشتناک است که چون فرد بدون پيشبيني و آمادگي دچار اين شرايط ناگوار شده، خود را با اين شرايط جديد تطبيق نداده، موجب نااميدي در ادامه زندگي و ناراحتيهاي عديده اعصاب و روان خواهد شد که تنهابودن و خانهنشينشدن مصدوم هم اين امر را تشديد ميکند. انتظار ميرود که دستگاههاي متولي خصوصا بهزيستي و مراکز رواندرماني با ارائه مشاورههاي لازم زمينههاي بازگشت فرد به جامعه و زندگي و جلوگيري از تشديد بحران را فراهم كنند. بيشک رهاشدن قرباني مين در چنبره مشکلات عديده اقتصادي، جسمي، رواني، اجتماعي و... زيبنده جامعه ما نيست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.