خشم طبیعت
سیدایمان موسوی : وقوع غیرمنتظره سیل در بیشتر نقاط سرزمین ایران، جامعه ایرانی را در شوکی عظیم فرو برد. در رابطه با دلایل و چرایی وقوع این حادثه غمانگیز نقطهنظرات فراوانی مطرح است. آنچه بیش از هر چیز به ذهن متبادر میشود این است که سیل و بارانهای سیلآسا حادثه طبیعی و عادی در نظام طبیعت بشر است. تاریخ بشر پر از حوادث بزرگ و مهیب سیلآساست. از این منظر سیل اخیر در استانهای گلستان، مازندران، ایلام و لرستان مطابق قانون اقلیم و آبوهوایی امری طبیعی و عادی است. اما وقتی رد پای انسان و دستکاریاش در نظام طبیعت دیده میشود، دیگر نمیتوان این حادثهها را به دست تقدیر و طبیعت سپرد. حادثه سیل در شیراز که از دروازه قرآن شروع شد، ذهنها را به این سمت سوق داد که بیش از آنکه بارانهای سیلآسا باعث خسارتهای عظیم جانی و مالی برای ساکنان شهر شیراز شود؛ مداخله بیجای انسان و ورود به حریم طبیعت منجر به رقمخوردن حادثه بزرگ شیراز شد. مطابق قرائن و شواهد تاریخی دروازه قرآن حدود 60 سال پیش درهای بزرگ و به عبارتی سیلگیر بوده است. جغرافیای شیراز که مشرف به کوهها و دشتهاست معمولا مستعد سیل و بارانهای شدید است. وجود سیلگیر و درههای بزرگ برای مهار این سیلها در سالیان دراز از سوی پیشینیان ما تدبیر شده بود. اما شوربختانه موج زمینخواری، کوهخواری و رودخواری همه توازنها و نظمها را به هم زد و امروز شاهد آثار این سوءتدبیرها هستیم. اینجاست که دیگر نمیتوان سیلهای ویرانگر در فلات ایران را به دست تقدیر و قضا و قدر الهی سپرد. خشم طبیعت معنا و مفهوم پیدا میکند. وقتی انسان بیحسابوکتاب در طبیعت مداخله میکند و نظم نهفته در آن را به هم زند، طبیعت نیز سر وقت به سراغ انسانها و برهمزنندگان اين نظم میآید. فروریختن بندها، دیوارها، آبراهها و پلها همگی بیش از آنکه به دلیل حوادث طبیعی و بارانها باشد به خاطر بیتدبیری و غفلت انجمنهای محیط زیست، مسئولان و سودجویان اقتصادی است. صفحات رسانههای مجازی و مکتوب همهروزه پر از خبرهایی است که فلان آقازاده در حاشیههای کوه و رودخانهها برجسازی و ویلاسازی کرده است. امروزه جامعه به نوعی تاوان این سوءاستفادهها و بیتفاوتیها را میدهد. امید این است که سیلهای اخیر این آگاهی و جدیت را ابتدا در میان شهروندان و در مرحله بعدي «انجياو»ها و سازمانهای غیردولتی ایجاد کند که نسبت به نابودی طبیعت و جنگلها بیتفاوت نباشند. تجاوز به حریم رودها، دریاها و کوهها شاید موجب دلخوشی و رفاه قشر کوچکی از جامعه میشود اما هزینه آن را کل جامعه میدهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.