|

داستان «شمعداني عطر» از گوي هلمينگر با ترجمه محمود حدادي

پرتگاه جنون

تاريكي رنگ‏مايه‏ شاخص هنر مدرن است. آن اثر هنري كه نمي‏پسندد در نقش دل‏خوش‏كنك در بيايد و چنين، براي خود بازارگرمي كند، اگر كه مي‏خواهد در هنگامه آن ظلماني‏ترين و غايي‏ترين غليان‏هاي واقعيت، زمام كار خود را از دست ندهد، بايد كه رنگ همين غليان‏ها را به خود بگيرد. هنر اصولي امروز يعني هنر تيره، هنري رنگ‏مايه‏ بنيادين آن سياه... تئودور آدورنو، تئوري‏هاي زيبايي‏شناختي، 1946 گوي هلمينگر، متولد 1963 است، نويسنده‏اي بلژيكي ولي آلماني‏زبان كه از سال 1985 در كلن زندگي مي‏كند. وي شاعر، داستان‏نويس و نمايش‏نامه‏پرداز است. گرايش بيش‏تري به شعر دارد و عنصر شاعرانه را -به‏ويژه با شخصيت‏بخشيدن به نور و درخت- به درون نثر خود نيز مي‏آورد. ولي به‏رغم اين زبان و بيان شاعرانه، رابطه‏ آدم‏ها در داستان‏هاي او از بحران و بيماري نقش مي‏خورد. هلمينگر مايه‏هاي قصه‏هاي خود را از روزمره‏ انسان‏هايي معمولي و كوچك مي‏گيرد. ولي اين زندگي مأنوس و معمولي سرمويي با پرتگاه جنون فاصله ندارد و اين جهان صالح و سالم در ثانيه‏اي به نوسان درمي‏آيد و معلوم مي‏كند همزيستي انسان‏ها چه شكننده است و آدم‏ها در وراي پوسته‏ بسا آراسته‏ مدنيت خود به تسخير چه احساس‏هاي بيمارگونه، پيچيده و ذهن‏گرايانه‏اي مي‏توانند درآيند.

كم‏تر چيزي به اندازه‏ دوچرخه‏سواري فرانك پِرْلْ را خوشحال مي‏كرد. روزهايي بود كه صبحانه خورده‏نخورده روي زين مي‏نشست و تا دمدمه‏ غروب حتي شكمش يادش نمي‏آمد. دور شهر گشت مي‏زد و هرازگاه، وقتي كه پيش مي‏آمد و دلش گواهي مي‏داد اين‏بار هم آن سعادت نادر نصيبش خواهد شد، دست از دسته‏ فرمان برمي‏داشت، پشت راست مي‏كرد و در لحظه‏ عبور، به پياده‏اي از همه‏جا بي‏خبر يك پس‏گردني مي‏زد و هرگز هم سر برنمي‏گرداند كه به چهره‏ي هاج‌وواج‌مانده‏ اين تحقيرشده نگاهي بيندازد. آسوده به راهش ادامه مي‏داد، مطمئن به آن‏كه اين چهره‏ها در پشت سرش خواهي با هر حالت متفاوتِ حيرت، هميشه با بهتي يكسان در پياده‏رو خشك‌شان مي‏زد، و اما در همان زمان در سينه‏ او درِ يك بطري اكسيژن باز مي‏شد و خيز موج آن در همه‏ اندام‏هايش مي‏دويد. در روزهاي خيلي‌خوب بعد از چنين ضربه‏اي چند خانه را دور مي‏زد و باز از نو خود را از پشت ‌سر به قرباني‏اش مي‏رساند. شهر چيزي شبيه يك گلدان عظيم بود، كلوخ‏هاي كهنه‏ داخل اين گلدان به شكل خانه‏هايي كپك‏زده درآمده بودند و در شيار ميان رديف اين خانه‏هاي كوچك تك‌وتوك خركي خاكي مي‏دويد، هراسان از آن‏همه نور بسيار كه به‏يكباره از پس شيرواني‏ها سر مي‏زد و هر كنج حتي كور اين راه را هم با افشانه‏ خود مي‏روبيد و پاك مي‏كرد. اين گلدان فقط گل كم داشت. پرل با خودش مي‏گفت: «هميشه يك چيزي كم است.» و بي‏اختيار دست به گوش راستش مي‏كشيد. ماشين‏ها را مي‏ديد كه كند و نفيركشان از شهر رو به اتوبان سينه مي‏خيزاندند و سايه‏هاي لغزنده‏شان كش مي‏يافت و دراز و درازتر مي‏شد و مثل راننده‏اي جهت‏گم‌كرده سر از مسير مخالف درمي‏آورد و در همان حال دوچرخه‏اش، بي‏صدا و يكنواخت، او را بر سر پياده‏رو تا به انتهاي روز مي‏برد. در گرگ‌وميش غروب چراغ‏هاي خيابان مخروط محوشان را بر سطح آسفالت مي‏ريختند و پرنده‏ها در سكوت محض، انگاري كه منتظر دوچرخه‏ بعدي باشند، روي سنگ جدول خيابان كز مي‏كردند. پرل تصميم گرفت امشب را از باغ‏هاي حاشيه‏ شهر كه ديد داشتند به خانه برود، چراكه ماه كامل بود و نورش را مثل افشانه‏اي روي خيابان خلوت مي‏ريخت و با اين حال خيابان با آن تك‌وتوك ماشين‏هاي رهگذرش همچنان خشك بود. در اين فضا پرل حتي در تنفس قناعت مي‏كرد، تا با تمركز هرچه بيش‏تر رو به پارك‏ها و چمن‏ها گوش بگيرد. انگار كسي آن‏جا بود كه با دست‏هايي بسيار بزرگ و پهن سكوت را بر سر سطح علف‏ها مي‏فشرد. و بعد يكباره ماشيني كه صفيركشان از كنار او گذشت و در همان لحظه لغزيد و پيش از آن‏كه دوباره روي چهار دست‌وپايش فرود بيايد يك دور، دور خودش معلق زد. پرل فوري ترمز گرفت و از دور به تماشاي ماشين ايستاد. سكون و سكوت مطلق. دوچرخه را روي آسفالت گذاشت و به ‏طرف ماشين دويد. سقف گود افتاده بود و شيشه‏ جلو هم خرد شده بود. زني در را از داخل كمي باز كرد. پرل ديد كه اين زن با صندلي‏اش يكي شده و در همان حال سيخ نشسته است و تنها بازوي چپش تكان مي‏خورد، آن‏هم طوري كه انگار به كتف كسي ديگر وصل است. زن نگاهش را به پرل دوخت و همزمان دهانش باز ماند. بر پهنه‏ صورتش، مثل كك‏مك‏هايي سياه لك‏هاي ريز خون دويده بود و خرده‏هاي شيشه هنوز هم داشت توي دامنش تلنبار مي‏شد. پرل زير بار سنگين نگاه او پيش خودش فكر كرد: ما حتما روحيه همديگر را مي‏فهميم. در را كشيد و باز كرد و بالاي سر زن خم شد و دست‌وبال او را از قيد كمربند درآورد. سپس محض امتحان سعي كرد تا كمي بلندش كند. زن ناله سر داد. پرل دوباره او را سر صندلي رها كرد و از نو به چشم‏هايش چشم دوخت و گفت: «من اين‏جا هستم.» نگاه زن به ‏طرف خرده‏شيشه‏هاي توي دامنش برگشت. پرل دوباره سعي كرد و خواست از اتاقك ماشين بيرونش بكشد. زن ناله سر داد. يك نفر فرياد زد: «آهاي، چه كار داريد مي‏كنيد شما!» پرل در همان‌حال كه محتاط زن را بيرون مي‏كشيد، برگشت و نگاهي انداخت. مردي دوان مي‏آمد و فرياد مي‏زد: «اين كاري كه مي‏كنيد اشتباه است!» پرل زن را روي آسفالت خواباند و پاهاي او در اين حالت اعوجاجي عجيب برداشت. مرد فرياد زد: «شما پاك ديوانه‏ايد، ممكن است ستون فقراتش عيب كرده باشد.» پرل صبر كرد تا مرد خود را رساند. سپس دوباره گفت: «من اين‏جا هستم.» مرد فريادزنان پرسيد: «آمبولانس خبر كرده‏ايد؟ پليس چه؟» پرل گفت: «هميشه يك چيزي كم است.» و دست به گوش راستش كشيد. يك‏آن هوا تاريك شد. لايه‏اي تيره و عبوس عبور كرد و سپس آسمان، نقرابي و گم‏ناشدني دوباره ظاهر شد. مرد در پيش زن زانو زد و پرل با ديدن اين صحنه هوس كرد پس‏گردني‏اي به او بزند. اما دوچرخه‏اش آن دورها بود و اين كار وايستاده كيفي نداشت. پس پرسيد: «كارتان تمام شد؟» مرد بلند شد و او را ورانداز كرد. پرل با خود انديشيد: ما غيرممكن است روحيه‏ي همديگر را بفهميم و گفت: «بهتر است ديگر راهتان را بكشيد و برويد» بر كف خيابان، زن ناله سر داد. مرد باز لختي در چشم‏هاي پرل زل زد و سپس راه خود را گرفت و رفت. پرل روي سر زن خم شد. زن ناله‏اي بلندتر سر داد. چيزي باعث دردش مي‏شد. پرل گفت: «من فرانك هستم، فرانك پرل» در نور مه‏آلود، از كف خيابان بوي مختصر بنزين مي‏آمد. پرل با خود انديشيد چه چشم‏هاي درشتي دارد. دلنشين است. رد نگاهش از سنگفرش تا محل دوچرخه‏اش رفت و در اين نقطه مرد را دودل ايستاده ديد. با خودش گفت حقش بود همان مي‏زدم پس كله‏اش. سيگاري نبود، وگرنه سيگاري برايش روشن مي‏كرد. به‏جاي سيگار گفت: «خيلي بي‏احتياط بوديد، كنترل از دستتان در رفت» زن ناله‏اي سر داد. سكوت رفته‏رفته شكست. در خلوت درون علفزار جيرجيرك‏ها جمع شده بودند و جيرجير مي‏كردند. بال‏هاشان در پروازي تند و درهم بالاي سر اين زن و ماشين‏اش همخواني‏اي پرشمار و فراگير داشت و پرل احساس مي‏كرد كه همه‏ اين صداها دارند يگانه و نافذ مي‏شوند: اين وزوزه‏ نازك درون علفزار، رنجمويه‏ زن و نفير و نفس آن مرد در فاصله‏ امن دور. اين‏همه گويي شر آكنده از صدا، و پرل توي دل اين گوي بزرگ نشسته بود. سپس به اين صداها زوزه‏ آهسته‏اي پيوست كه پرل از دوري‏اش آن را بيرون از پناهگاه گوي خود پنداشت، و با اين‏همه اين زوزه پيوسته واضح‏تر و سرانجام بلند و پرهياهو به درون صحنه درآمد. آمبولانس درست مقابل پرل ايستاد. مرد دوباره دوان آمد و فرياد زد: «ايناهاش! همين بود، خودش است!» بهيارها كنار زن زانو زدند. يكي‏شان رو به پرل كه درآمد: «من اول از همه رسيدم»، گفت: «خيلي خوب، خيلي خوب، حالا برويد كنار» و دستي به پيشاني زن كشيد و پرسيد «صداي من را مي‏شنويد؟» زن گفت: «سردم است» بهيار جواب داد: «شما را مي‏بريم كلينيك دانشگاه» زن چشم‏هايش را بست. پرل همچنان تا آمدن نخستين خودروي پليس ماند و سپس سوار دوچرخه‏اش شد و راه خانه را در پيش گرفت. --- صبح فردا فرانك پرل در كلينيك دانشگاه بود و در بخش پذيرش از پي زني پرسيد كه ديروز حوالي غروب پس از تصادف در اين‏جا بستري شده بود. راهرو بوي افشانه‏ ضدعفوني مي‏داد. زني پير، در صندلي چرخدارش از كنار او گذشت و سلام داد. پرل آهسته در زد و وارد شد. زن در تخت پاي پنجره بستري شده بود و به‏ نظر خواب مي‏آمد. هر دو پا و دست راستش در گچ بود. تخت دومِ اتاق خالي بود. پرل با خود گفت منتظر است. وقتي كه روي لبه‏ تخت او نشست، زن آهسته چشم‏هايش را باز كرد و در همان‌حال نور به شكل بازتابي ريز و لرزان در اين چشم‏ها از پي گوشه‏اي مناسب مي‏جست. پرل پرسيد: «حالتان چه‏طور است؟» زن نگاهي به او انداخت و پرل يقين يافت روحيه‏اش با او جور است. زن پرسيد: «چي؟» پرل درآمد كه: «من شما را نجات دادم» و دستي به گوش راست خود كشيد. زن گفت: «ممنونم» و نگاهش به سقف دوخته ماند: «پس آن آقاي دوم كه بود؟» پرل جوابي نداد. همين كه حرفي با هم نمي‏زدند، سكوتي بي‏گل و شكوفه سكون ثابت درون اتاق را پر مي‏كرد. پرل با خودش گفت: شيرهاي آب بيشترشان چكه مي‏كنند. و به پرده‏ پلاستيكي گوشه‏ اتاق نگاه كرد و با تأكيد گفت: «مي‏آيم و برايتان گل مي‏آورم» زن از پنجره نگاهش را به بيرون دوخت و در آنجا آسمان در پس پرواز دو كبوتر گشاده‏دستانه چتر باز مي‏كرد. پرل پرسيد: «اسم‌تان چيست؟» زن گفت: «بيشوفسكي، پترا بيشوفسكي.» و پس از لختي كه پرل به افت و اوجِ به‏زحمت شنيدارِ نفسِ او گوش گرفت، پرسيد: «اين‏جا چه كار مي‏كنيد؟» پرل، در همان حال كه نگاهي گذرا به سيني باقي‏مانده‏ صبحانه انداخت، گفت: «شما خيلي بي‏احتياط بوديد، ممكن بود بميريد. حالا دست‏كم چيزي خورده‏ايد؟» زن كوشيد سر را روي بالش كمي بالاتر بكشاند و چهره‏اش از درد به هم ريخت. پرل گفت: «من زياد دوچرخه‏سواري مي‏كنم. اين‏طوري از شهر خودت چيزهاي خيلي بيشتري مي‏بيني. من هر روز به يك‌ چيز نو برمي‏خورم. گاهي هم بعضي آدم‏ها برايم جالب‏اند» نگاه زن از او به ‏طرف در اتاق رفت. پرل در آن پشت صداي چرخي را شنيد كه در راهرو تلي سيني مي‏برد. زن پرسيد: «از من چه توقعي داريد، پول مي‏خواهيد؟» و برق آن رگه‏ تيره در چشم‏هايش از نگاه پرل دور نماند. نور از گوشه‏ چشمان زن سر خورد و به پس شيشه‏هاي پنجره عقب نشست. با اين‏همه اتاق روشن ماند. پرل گفت: « شما ضعيف شده‏ايد. درك مي‏كنم. فردا دوباره سرمي‏زنم.» و بلند شد و از كلينيك بيرون آمد. --- فرداي آن روز گل به همراه داشت. دسته‏گل را خودش درست كرده بود. به گل‏فروش گفته بود: «خانم، فقط گل سرخ نگذاريد.» و خود روي كوزه‏ گل‏ها خم شده بود. گل‏هاي شاداب و جواني بودند. زن مصدوم كه بزرگ‏سال‏تر بود، گفت: «توي اتاق گلدان نداريم.» پرل از سرپرستار بخش يك گلدان گرفت. با خود گفت حال عمومي‏اش بهتر است، ولي موهايش زيادي بلندند. فضاي اتاق هنوز هم، همين كه حرفي نمي‏زدند، از سكوت سنگين مي‏شد. ولي برگ گل‏ها در اين سكوت حركتي داشتند و حال‌وهوا را عوض مي‏كردند. زن پرسيد: «شما كارتان چيست؟» پرل پس از كمي درنگ و سنجش گفت: «روزنامه پخش مي‏كنم. روزنامه و كاتالوگ. كارم تا هشت ‌صبح است و بعدش آزادم، آن‏هم تمام روز. من خيلي پرخواب نيستم. شما چي؟» زن نگاهي به او كرد و از تماس اين نگاه لذتِ لحظه‏اي به پرل دست داد كه از سر دوچرخه به رهگذري پس‏گردني مي‏زد. سپس گفت: «من جامعه‏شناسم و در مَفرُب كار مي‏كنم، و اين يعني مركز فدرالي روشنگري بهداشتي. ما در بسيج ضدايدز فعاليت داريم. پلاكارت‏هاي ما را كه ديده‏ايد؟» پرل گفت: «خودتان كه ايدز نداريد؟» پترا بيشوفسكي خنديد. پرل با خود گفت اين اولين‌بار است كه مي‏خندد. زن گفت: «نه، ما روشنگري مي‏كنيم. ما به آدم‏ها توصيه مي‏كنيم احتياط كنند.» پرل گفت: «من خودم متوجه مي‏شدم، منظورم اين است كه اگر ايدز مي‏داشتيد.» و دستي به گوش راستش كشيد. در پشت شيشه‏هاي پنجره نور آفتاب انگاري ابتدا انباشت مي‏شد و بعد از آن بود كه در رگه‏اي فشرده و بلند بر سر اين دسته‏گل درون اتاق فوران مي‏كرد. پرل پرسيد: «از گل خوش‌تان مي‏آيد؟» زن پاسخي نداد. پرل اندكي بعد آهسته گفت: «من از شما خيلي خوشم مي‏آيد.» بي‏درنگ چشمان زن تب‌وتابي ناآرام برداشتند، انگار وزش تندبادي آرامش اتاق را به هم زد. پرل گفت: «گل محبوب من شمعداني عطر است.» سپس مدتي دراز منتظر ماند و به زخم‏هاي ريز صورت زن نگاه كرد و در همان حال افزود: «معمولاً شمعداني عطر را نمي‏شناسند. بله، كم‏تر آدمي آن را مي‏شناسد، چون كه همه آن را با شمعداني معمولي يكي مي‏گيرند.» و با اين حرف درجا دريافت احترامش در چشم زن بالاتر رفته است. پس اضافه كرد: «شمعداني عطر چيزي سواي شمعداني معمولي است. البته تيره‏ هردوشان يكي است و اشتباه هم از همين‏جا ناشي مي‏شود. در گياه‏شناسي لغت لاتين آن را به‏كار مي‏برند كه گرانياس است. مگر نه؟» سپس خود به ‏تأييد سري جنبانيد و ادامه داد: «شمعداني. گياه پرگل و جوانه‏اي است. شما بفرماييد ما كجا نمونه‏اي سراغ داريم كه گل، از فرط فراواني روي برگ‏ها را كامل بگيرد.» در اتاق باز شد و پرستار گفت: «خانم بيشوفسكي، مي‏توانيم با هم يك دقيقه... آها، ببخشيد، شما هنوز ملاقاتي داريد. خوب، پس بگذاريد بعد.» و دوباره در را بست. پترا بيشوفسكي گفت: «نه، نه.» پرل صداي باز و بسته‏شدن در اتاق مجاور را شنيد و سپس به چشمان اين زن چشم دوخت و گفت: «گمان مي‏كنم وقتش است كه به هم بگوييم تو.» --- در شهر گُله‌به‌گُله خاك كود كرده بودند و باغبان‏ها در پارك‏ها گرم كار بيل و كود بودند و در پاي درياچه آدم‏ها در لابه‏لاي درخت‏ها به ني‏هاي خشكيده مي‏مانستند. پرل از اين پارك به آن پارك ركاب مي‏زد، ولي كسي را نمي‏يافت كه هوس كند پس‏گردني‏اش بزند. روزْ روز بلندي بود، آن‏قدر كه تا شهرك‏هاي حاشيه ركاب زد. ولي در اين‏جا آفتاب در جمع بچه‏هايي ويل رفتاري زمخت يافت و ربع‌ساعتي نكشيده خود را پس كشيد. --- پترا بيشوفسكي گفت: «باشد، باشد، ماجرا را برايتان تعريف مي‏كنم.» پرل جلوي پنجره ايستاده بود و صداي زن را مي‏شنيد كه بي‏كم‏ترين گذار به اوج و شدت بي‏تاب و برافروخته مي‏شد. سنگيني عطر فشرده‏ گل اتاق را گرفته بود. درخت‏هاي غان در مقابل بيمارستان شاخه و چتر باز مي‏كردند. پرل ماشيني را ديد كه مقابل راهبند نگه داشت و دستي از داخل آن انگشت بر زنگ فشرد. كمي بعد نرده بالا رفت و ماشين به محوطه‏ پاركينگ آمد. پترا بيشوفسكي گفت: «من آن شب از شيپو جدا شده بودم. عصباني بودم و تند مي‏راندم. همين.» پرل برگشت و ايراد آورد: «شيپو كه اسم نيست.» زن گفت: «چرا، او آلبانيايي است. همه به همين اسم صدايش مي‏زنند. حالا اصلاً نمي‏دانم چرا دارم اين موضوع را براي شما تعريف مي‏كنم؟» پرل دستي به گوش راست خود كشيد و گفت: «بله، اين خارجي‏ها هم براي خودشان حكايتي دارند. سوءتفاهم نشود. ولي اين‏ها اهل جاهاي ديگرند و قواعدي دارند كه براي ما بيگانه است». سپس ديد كه زن مي‏خواهد تكاني بخورد و عضلات بازوي چپش تنش گرفته‏اند، پس كنار او نشست و گفت: «گاهي آدم‏هاي عجيبي پيدا مي‏شوند. من يكي را مي‏شناختم كه سگ مي‏دزديد و آن‏ها را در آپارتمانش از پاهاي عقب قلاب‏آويز مي‏كرد تا از نوع ونگ- مويه‏شان يادداشت‌برداري كند. درواقع هيچ آدم بدي هم نبود. شايد هنرمند بود، نمي‏دانم.» به كنج و گوشه‏ اتاق سايه‏هايي سريدن گرفتند، با اين‏همه نگاه پرل اجسام اين سايه‏ها را نيافت. زن گفت: «من دو برابر شما سن دارم. سي‌وهشت سالم است. درواقع جاي مادر شما هستم.» پرل با شتابي نامعمول گفت: «نه، ممكن نيست به اين سن باشي. نمي‏فهمم اصلاً چرا همچو حرفي مي‏زني.» زن در جواب درآمد كه: «صاف‌وساده بگوييد از من چه مي‏خواهيد!» --- پرل در زاويه‏ انتهاي خيابان بيمارستان پيچيد و در اين‏جا پيرمردي را ديد كه لنگان و با عصاي زير بغل مي‏رفت. از سر زين خيز برداشت، اما وقتي كه همتراز پيرمرد قرار گرفت، دستش از دسته‏ فرمان جدا نشد. نزديك بود چپه شود، با اين حال دوباره به خود تعادل داد و از بيخ گوش پيرمرد گذشت. پياده‏رو در زير چرخ جلو يك‏آن غژ برداشت و در همان حال پرل شتابان از كنار گروهي نوجوان رد شد. ديري در سايه‏ي خانه‏ها ركاب مي‏زد. سپس نور ناگهان از روبه‏رو چنگ در چشمانش انداخت. با خود تصميم گرفت فردا از ملاقات زن بگذرد و پيش خود گفت: «حتما به فكر فرو مي‏رود.» آفتاب در اين روز آن‏قدر در چشمانش ماند، تا كه از دوچرخه پايين آمد. --- صبح طولاني بود. و پرل، اگرچه اولين جعبه‏ها را جلوي پنجره‏ها ديد و آن برگ‏هاي كوچك و پرزپوش را شمعداني‏هاي تازه‏ي عطر يافت، زود از دوچرخه‏سواري خسته شد. حوالي ظهر جلوي يك ساندويچ‏فروشي ايستاد و دلمه‏ بادمجان با ليواني كوكا سفارش داد و تا ديري بعد از آن‏كه غذايش را خورده و حساب كرده بود، بر سر چارپايه‏اش نشست و به خشكيدن نانِ درون ويترين در زير آفتاب خيره ماند. جلوي پيشخان، آمدوشد يك بند آدم‏ها سرانجام بريد و همه غيبشان زد. وقتي آخرين مشتري هم رفت، فروشنده آمد و پرسيد: «چيزي كم داريد؟» پرل سر بلند كرد و دستي به گوش راست خود كشيد. در خيابان به درون سايه كوتاه و فشرده‏ سطرخانه‏ها درآمد. با خود گفت امروز روز بلند است و اما ساعت‏ها كوتاه. هر دوي اين‏ها با هم چه‏طور ممكن است؟ كاتالوگ‏ها در شكاف صندوق‏هاي پستي به آرزوهاي تاخورده و شكن‏برداشته مي‏مانستند. پرل حوصله نداشت از شهر بيرون بزند. --- وقتي كه به اتاق بيمار آمد، گفت: «اين را ديشب براي تو درست كردم.» و از تركيب روزنامه و كاتالوگ و كچ، دُرنايي يك‌متري را روي تخت پترا بيشوفسكي گذاشت. منقار پرنده رنگي تيره‏تر داشت و بال‏هايش هم مختصر زاويه‏اي، انگار كه آماده‏ پرواز است. زن پرسيد: «مگر نمي‏بايستي اين روزنامه‏ها را توزيع مي‏كرديد؟» پرل گفت: «اوه، نه. همه‏اش باطله بود. من، براي مدتي كه تو لازمم داري، مرخصي گرفته‏ام.» زن گفت: «من شما را لازم ندارم.» پرل دستي به پشت دُرنا كشيد و چشم‏ها را بست و گفت: «نرمي پر را دارد.» درون اتاق نور چنان آبي بود كه پنداشت دارد بالاي سرش آسمان باز را تماشا مي‏كند، و پرواز درناها را در بازگشت‌شان به اروپا. از پنجره بوي چمن و گل مي‏آمد. از ذهنش گذشت كاسه دستشويي را با آب شير پر كند. اما احساس كرد درنا در زير دستش تكاني خورد. صداي تتراقي خفه، شبيه پاشيدن رگه‏ باريك مايعي غليظ در اتاق پيچيد. پرل چشم‏هايش را باز كرد و بال چپ درنا را روي پتوي تخت يافت. چشمان زن بر سر بالشت تنگ و باريك شدند و درخششي كدر برداشتند. پرل گفت: «بهتر بود اين كار را نمي‏كردي.» جيغ زن بالا رفت كه: «اين‏قدر دست به گوشتان نكشيد! اصلاً چي ‏توي ذهن‌تان است؟ چي؟» و با جيغي بي‏تاب‏تر دست چپ را مشت كرد و به روي درنا كوفت. پرل پرنده را از سر تخت كنار كشيد و نمي‏فهميد اين زن چرا از آن بدش مي‏آيد. آسمان را ديد كه در آن‏سوي سقف يكباره محو، و پهنه‏اي شد پر از زخم‏هايي ريز، انگار محيط را با صورت اين مصدوم هماهنگ كرده بودند. زن جيغ زد: «برش دار اين را!» و پرنده را از تخت به زمين پرتاب كرد. پرل گفت: «تصادف بدي بود. ولي حالا من پيشت هستم.» زن، بُراق به او خيره شد و چيزي نگفت. پرل صداي تقّه شنيد و در را ديد كه آهسته باز شد. زني پير، درون صندلي‏اي چرخدار تا نيمه به درون آمد و گفت: «آهاه، سلام!» و دوباره در را در پشت ‌سر خود بست. پرل صداي سلام او را به كسي ديگر در راهرو شنيد و چند ثانيه‏ بعد اتاق دوباره در انزواي خود فرو رفته بود. پرل با خود انديشيد باندپيچي‏اي به ضخامت چند سانتي‏متر. دور هر اتاق باندپيچي‏اي هست به ضخامت چند سانتي‏متر. با درنا به لب پنجره رفت و در آن پايين ماشيني را ديد كه جلوي راهبند ايستاد. گفت: «موهاي ما به رنگ هم‌اند. موهاي من كه مثل علف مي‏مانند. ولي موهاي تو زيادي بلندند. اگر بخواهي، نوك‌شان را برايت مي‏چينم. يك قيچي با خودم آورده‏ام.» در اين‏جا، بي‏آن‏كه به پشت سر خود نگاه كند، ديد كه دست چپ زن از پي شاسي زنگ مي‏گردد. (در آن پايين پاركينگ پر شده بود.) در باز نشد و هيچ‌كس نيامد. پرل درنا را روي لبه‏ پنجره گذاشت و از درون گلدان دو شاخه‏ گل داودي بيرون آورد و در سطل پشت‌ پرده‏ پلاستيكي تميزشان كرد. زن از نو زنگ زد. پرل گفت: «در اين ساعت هيچ‏كس نمي‏آيد.» زن جيغ زد: «چي؟» پرل تكرار كرد: «هيچ‏كس نمي‏آيد. من با پرستار بخش صحبت كرده‏ام. كمي به ما وقت مي‏دهد.» زن جيغ زد: «شما چه‌كار كرده‏ايد؟» پرل گفت: «جدا لازم است موهايت را اصلاح كنيم.» زن گفت: «الان زنگ مي‏زنم رفيقم بيايد!» پرل تخت را دور زد و گوشي تلفن را به دست او داد. زن نگاهي به او انداخت و رويش را به ‏طرف پنجره كرد. --- بالكن آپارتمان خيلي نامرتب بود. كيسه‏هاي زباله يك گوشه‏ آن را گرفته بود و طرف ديگرش را يك صندلي قرمزِ تاشو با روزنامه‏هاي خيس‏خورده و بادكرده. صفحه‏ ميز پلاستيكي از كثافت سياه بود. پرل اول گلدان‏هاي شمعداني‏هاي عطر را روي لبه‏ بالكن گذاشت و بعد ميز را تميز كرد. با خود فكر كرد وقتي كه از بيمارستان بيايد و ببيند، خوشحال مي‏شود. با روزنامه‏ها كاري نداشت. گل‌وگياه خودش را تماشا كرد و بعد از نردبان پايين آمد و به باغچه‏ زن سر زد. در اين‏جا درخت گيلاس گل كرده بود. --- بر كف مكالئومي سه قالب بزرگ نور افتاده بود. گل‏ها سرشان را پايين انداخته بودند. پرل گلدان را به پشت‌پرده‏ پلاستيكي برد، گل‌وگياه پژمرده را توي سطل زباله انداخت و آب بوگرفته را در كاسه‏ دستشويي خالي كرد. زن امروز حرف نمي‏زد. گلدان خالي را جلوي گنجه روي زمين گذاشت. دستي به گوش راست خود كشيد و گفت: «شمعداني عطر را بهتر از همه از راه تخم يا قلمه تكثير مي‏كنند. حواستان هست؟ البته ساقه‏اي كه از بدنه‏ بوته‏ اصلي مي‏برند بايد تازه و گل‏نكرده باشد. قدواندازه‏ قلمه اهميتي ندارد. اما حتما بايد دست‏كم يك برگ تازه و جوان داشته باشد. خوب، ديگر چي؟ اين گياه آب زياد مي‏خواهد، و طبيعي است آفتاب هم. ولي خيالت نباشد. درستش مي‏كنيم». اگر حرف نمي‏زد، مي‏توانست در سكوت گردشِ نشئه‏آميز خونش را بشنود. بي‏برانگيختن توجه زن، يك‏ آن هوا را در سينه حبس كرد و حواسش را به گوش‏هايش داد. و در آن‏جا غلغله‏اي به راه بود، موج‏هاي كف‏آلود بر ساحل وجودش مي‏كوبيدند و در اين سرريز جوشانِ خون طنيني بود مثل وقتي كه سوار بر دوچرخه‏اش پا مي‏زد و باد از كنار گوش‏هايش عبور مي‏كرد. با خود انديشيد، پيش‏تر هيچ‏وقت چنين حسي نداشتم، اين‏كه سر جايم نشسته باشم و بااين‌حال با چنين سرعتي در راه باشم. دستش با ضرب بر لوله‏ فلزي پايين تخت فرود آمد. و حال قفل دهان زن هم باز شد. گفت: «نمي‏شود يك‏بار هم ژاكت‏تان را عوض كنيد». پرل جواب داد: «من هيچ‏وقت عرق نمي‏كنم. مي‏توانم تمامي روز را ركاب بزنم و بااين‌حال يك ‌قطره عرق هم روي پيشاني‏ام نمي‏نشيند». در پاي پنجره، از بالاي سر دُرنا دو كبوتر به پرواز درآمدند و آسمان را به دو پاره‏ نامساوي تقسيم كردند. مربع‏هاي نور كف اتاق حال با كندي‏اي كه انگار در بازنمايي آهسته‏ زمان، خود را بر سينه‏ ديوار بالا مي‏كشيدند و پرل از مشاهده‏ آن‏ها احساس مي‏كرد اين، سطح‏سنج است كه بالا مي‏آيد و او درون تشتي از نور آفتاب نشسته است و كم‏كم دارد شناور مي‏شود. فقط يك‏بار پرستار بخش آمد و از او حال زن را پرسيد. پرل در اين فرصت گلدان را به او پس داد و تشكر كرد. در بيرون سنجاب‏ها كمي دودل از تنه‏ درختان غان پايين مي‏خزيدند و پرده‏ تاريكي را به دنبال خود بر سر سطح چمن‏هاي پارك مي‏كشيدند. پرل به زن شب‏به‏خير گفت. --- در روز مرخصي زن پرل لازم نبود بغچه و چمداني ببندد. پيراهن‏ها مال بيمارستان بودند. به زن شلوار و پيراهني از خودش داد و گفت: «يك تاكسي ويژه صدا زده‏ام، از آن‏ها كه صندلي چرخدار هم تويشان جا مي‏شود». در راهرو چرخِ صندلي زن را از كنار چرخ سيني‏ها رد كرد و همه‏ حواسش به آن بود كه پاهاي سيخ و گچ‏گرفته‏ زن به جايي نخورد. دلم مي‏خواست با دوچرخه مي‏آمدم دنبالش، ولي شدني نبود. در طبقه‏ همكف پترا روي يك صندلي چرخدار نشسته بود و سلام كرد. وقتي كه تاكسي به راه افتاد، پرل گفت: «به كارفرمايت زنگ زدم و خبر دادم كه تو هنوز هم مدتي مجبوري در خانه بماني. ورا محبت دارد و تلفن مي‏كند. مي‏گويم خوب كه شدي، شايد يك‏بار به ناهار دعوتش كرديم». از پنجره‏هاي باز تاكسي موج هواي تازه وزشي خوشايند داشت. درخت‏هاي غان در طول خيابان با ضرباهنگ قلب او از كنارش رد مي‏شدند. پيش خود گفت: حالا من پيشت هستم. راننده يك بار برگشت و نگاهي به زن انداخت و باز حواسش را از نو به جلو داد. پرل براي يك‏ آن وسوسه شد به پس كله‏ تازه‌تراشيده‏ او بزند. اما زن پرسيد: «كجا مي‏رويم؟» نور نيمروزي درون ناودان‏ها جمع مي‏شد و غبار جعبه‏ ساختمان‏ها را مي‏شست. پرل گفت: «مي‏رويم غذا بخوريم. تو اين روزها بايد خيلي غذا بخوري». وقتي كه جلو ساندويچ‏فروشي پياده شدند و راننده‏ تاكسي به پول كف دستش نگاه انداخت، گفت: «يك‏خرده‏اش كم است». پرل گفت: «بله، همين الان». --- بعدازظهر همان‌روز زنگ خانه‏ زن را زد. نوري پرپيمان از حاشيه‏ باغچه‏ خانه‏ او سرريز مي‏كرد. حتي بر شاخه‏هاي طلايي درخت گيلاس پرده‏اي از آفتاب آويزان بود و شاخه‏ها را زير بار خود به‏طرف زمين خم مي‏كرد. پرل نگاهي به بالا انداخت. در بالكن جاي شمعداني‏هاي عطري كه كاشته بود، خالي بود. يك‌بار ديگر زنگ زد و گوش گرفت. در آن پساپشت سكوتِ چيزي كه تكان نمي‏خورد. از صندوق پستي زن يك كاتالوگ تبليغاتي درآورد و كنار دوچرخه‏اش روي ديوارچه‏ باغچه نشست. با خود گفت: «صبر مي‏كنم» و گرم تماشاي عكس‏هاي پرزرق‌وبرق شد. گهگاه از دو سو پياده‏رو را از زير نگاه مي‏گذراند. ياد پيرمرد چوب زير بغل افتاد، و اين‏كه نزديك بود از روي زين زمين بخورد. آدم‏ها از كنارش رد مي‏شدند و مثل گياه‏هاي گدن سرشان را توي يقه‏ لباسشان مي‏دادند. يك رهگذر زيادي بلند حرف مي‏زد. پرل آن‏قدر به او چشم دوخت كه سرانجام به سكوت وادارش كرد. سپس نگاهي به آسمان انداخت و هنگامي كه سياهي شب فرش خيابان شد، سوار چرخ شد و بي‏آن‏كه چراغ روشن كند، روبه خانه ركاب زد. --- فرداي آن‌روز دوباره جلوي در خانه زن بود. اين‏بار وقت ديگري را انتخاب كرده بود و كله‏ سحر انگشت بر دگمه‏ زنگ گذاشت. بر بام خانه‏ها، نور آفتاب تازه مي‏رفت كه جان بگيرد. بالكن همچنان از شمعداني‏هاي عطر خالي بود. زن به يك‏ضرب در را باز كرد و فرياد زد: «دِ برو گم‏شو، راحتم بگذار!». پرل گفت: «گل آورده‏ام». زن جيغ برداشت: «تف به آن گل‏هايت». پرل احساس كرد چيزي درون سرش جابه‏جا شد و رنگ عوض كرد. دردي گنگ در پس پيشاني‏اش تپش گرفت. دست به گوش راستش كشيد و پرسيد: «چه‏ات شده است تو؟». زن جيغ زد: «گم‌شو، برو گورت را گم كن!». سپس در محكم بر هم خورد و با تتراق آن از ذهن پرل گذشت كه هنوز موهاي زن را اصلاح نكرده است. به نردبان فكر كرد كه روي چمن پاي ديوار خانه افتاده بود، و آهسته با خود گفت: «توي خانه‏اش حتما قيچي دارد». سپس رفت و قفل از دوچرخه‏اش باز كرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.