داستان «شمعداني عطر» از گوي هلمينگر با ترجمه محمود حدادي
پرتگاه جنون
تاريكي رنگمايه شاخص هنر مدرن است. آن اثر هنري كه نميپسندد در نقش دلخوشكنك در بيايد و چنين، براي خود بازارگرمي كند، اگر كه ميخواهد در هنگامه آن ظلمانيترين و غاييترين غليانهاي واقعيت، زمام كار خود را از دست ندهد، بايد كه رنگ همين غليانها را به خود بگيرد. هنر اصولي امروز يعني هنر تيره، هنري رنگمايه بنيادين آن سياه... تئودور آدورنو، تئوريهاي زيباييشناختي، 1946 گوي هلمينگر، متولد 1963 است، نويسندهاي بلژيكي ولي آلمانيزبان كه از سال 1985 در كلن زندگي ميكند. وي شاعر، داستاننويس و نمايشنامهپرداز است. گرايش بيشتري به شعر دارد و عنصر شاعرانه را -بهويژه با شخصيتبخشيدن به نور و درخت- به درون نثر خود نيز ميآورد. ولي بهرغم اين زبان و بيان شاعرانه، رابطه آدمها در داستانهاي او از بحران و بيماري نقش ميخورد. هلمينگر مايههاي قصههاي خود را از روزمره انسانهايي معمولي و كوچك ميگيرد. ولي اين زندگي مأنوس و معمولي سرمويي با پرتگاه جنون فاصله ندارد و اين جهان صالح و سالم در ثانيهاي به نوسان درميآيد و معلوم ميكند همزيستي انسانها چه شكننده است و آدمها در وراي پوسته بسا آراسته مدنيت خود به تسخير چه احساسهاي بيمارگونه، پيچيده و ذهنگرايانهاي ميتوانند درآيند.
كمتر چيزي به اندازه دوچرخهسواري فرانك پِرْلْ را خوشحال ميكرد. روزهايي بود كه صبحانه خوردهنخورده روي زين مينشست و تا دمدمه غروب حتي شكمش يادش نميآمد. دور شهر گشت ميزد و هرازگاه، وقتي كه پيش ميآمد و دلش گواهي ميداد اينبار هم آن سعادت نادر نصيبش خواهد شد، دست از دسته فرمان برميداشت، پشت راست ميكرد و در لحظه عبور، به پيادهاي از همهجا بيخبر يك پسگردني ميزد و هرگز هم سر برنميگرداند كه به چهرهي هاجوواجمانده اين تحقيرشده نگاهي بيندازد. آسوده به راهش ادامه ميداد، مطمئن به آنكه اين چهرهها در پشت سرش خواهي با هر حالت متفاوتِ حيرت، هميشه با بهتي يكسان در پيادهرو خشكشان ميزد، و اما در همان زمان در سينه او درِ يك بطري اكسيژن باز ميشد و خيز موج آن در همه اندامهايش ميدويد. در روزهاي خيليخوب بعد از چنين ضربهاي چند خانه را دور ميزد و باز از نو خود را از پشت سر به قربانياش ميرساند. شهر چيزي شبيه يك گلدان عظيم بود، كلوخهاي كهنه داخل اين گلدان به شكل خانههايي كپكزده درآمده بودند و در شيار ميان رديف اين خانههاي كوچك تكوتوك خركي خاكي ميدويد، هراسان از آنهمه نور بسيار كه بهيكباره از پس شيروانيها سر ميزد و هر كنج حتي كور اين راه را هم با افشانه خود ميروبيد و پاك ميكرد. اين گلدان فقط گل كم داشت. پرل با خودش ميگفت: «هميشه يك چيزي كم است.» و بياختيار دست به گوش راستش ميكشيد. ماشينها را ميديد كه كند و نفيركشان از شهر رو به اتوبان سينه ميخيزاندند و سايههاي لغزندهشان كش مييافت و دراز و درازتر ميشد و مثل رانندهاي جهتگمكرده سر از مسير مخالف درميآورد و در همان حال دوچرخهاش، بيصدا و يكنواخت، او را بر سر پيادهرو تا به انتهاي روز ميبرد. در گرگوميش غروب چراغهاي خيابان مخروط محوشان را بر سطح آسفالت ميريختند و پرندهها در سكوت محض، انگاري كه منتظر دوچرخه بعدي باشند، روي سنگ جدول خيابان كز ميكردند. پرل تصميم گرفت امشب را از باغهاي حاشيه شهر كه ديد داشتند به خانه برود، چراكه ماه كامل بود و نورش را مثل افشانهاي روي خيابان خلوت ميريخت و با اين حال خيابان با آن تكوتوك ماشينهاي رهگذرش همچنان خشك بود. در اين فضا پرل حتي در تنفس قناعت ميكرد، تا با تمركز هرچه بيشتر رو به پاركها و چمنها گوش بگيرد. انگار كسي آنجا بود كه با دستهايي بسيار بزرگ و پهن سكوت را بر سر سطح علفها ميفشرد. و بعد يكباره ماشيني كه صفيركشان از كنار او گذشت و در همان لحظه لغزيد و پيش از آنكه دوباره روي چهار دستوپايش فرود بيايد يك دور، دور خودش معلق زد. پرل فوري ترمز گرفت و از دور به تماشاي ماشين ايستاد. سكون و سكوت مطلق. دوچرخه را روي آسفالت گذاشت و به طرف ماشين دويد. سقف گود افتاده بود و شيشه جلو هم خرد شده بود. زني در را از داخل كمي باز كرد. پرل ديد كه اين زن با صندلياش يكي شده و در همان حال سيخ نشسته است و تنها بازوي چپش تكان ميخورد، آنهم طوري كه انگار به كتف كسي ديگر وصل است. زن نگاهش را به پرل دوخت و همزمان دهانش باز ماند. بر پهنه صورتش، مثل ككمكهايي سياه لكهاي ريز خون دويده بود و خردههاي شيشه هنوز هم داشت توي دامنش تلنبار ميشد. پرل زير بار سنگين نگاه او پيش خودش فكر كرد: ما حتما روحيه همديگر را ميفهميم. در را كشيد و باز كرد و بالاي سر زن خم شد و دستوبال او را از قيد كمربند درآورد. سپس محض امتحان سعي كرد تا كمي بلندش كند. زن ناله سر داد. پرل دوباره او را سر صندلي رها كرد و از نو به چشمهايش چشم دوخت و گفت: «من اينجا هستم.» نگاه زن به طرف خردهشيشههاي توي دامنش برگشت. پرل دوباره سعي كرد و خواست از اتاقك ماشين بيرونش بكشد. زن ناله سر داد. يك نفر فرياد زد: «آهاي، چه كار داريد ميكنيد شما!» پرل در همانحال كه محتاط زن را بيرون ميكشيد، برگشت و نگاهي انداخت. مردي دوان ميآمد و فرياد ميزد: «اين كاري كه ميكنيد اشتباه است!» پرل زن را روي آسفالت خواباند و پاهاي او در اين حالت اعوجاجي عجيب برداشت. مرد فرياد زد: «شما پاك ديوانهايد، ممكن است ستون فقراتش عيب كرده باشد.» پرل صبر كرد تا مرد خود را رساند. سپس دوباره گفت: «من اينجا هستم.» مرد فريادزنان پرسيد: «آمبولانس خبر كردهايد؟ پليس چه؟» پرل گفت: «هميشه يك چيزي كم است.» و دست به گوش راستش كشيد. يكآن هوا تاريك شد. لايهاي تيره و عبوس عبور كرد و سپس آسمان، نقرابي و گمناشدني دوباره ظاهر شد. مرد در پيش زن زانو زد و پرل با ديدن اين صحنه هوس كرد پسگردنياي به او بزند. اما دوچرخهاش آن دورها بود و اين كار وايستاده كيفي نداشت. پس پرسيد: «كارتان تمام شد؟» مرد بلند شد و او را ورانداز كرد. پرل با خود انديشيد: ما غيرممكن است روحيهي همديگر را بفهميم و گفت: «بهتر است ديگر راهتان را بكشيد و برويد» بر كف خيابان، زن ناله سر داد. مرد باز لختي در چشمهاي پرل زل زد و سپس راه خود را گرفت و رفت. پرل روي سر زن خم شد. زن نالهاي بلندتر سر داد. چيزي باعث دردش ميشد. پرل گفت: «من فرانك هستم، فرانك پرل» در نور مهآلود، از كف خيابان بوي مختصر بنزين ميآمد. پرل با خود انديشيد چه چشمهاي درشتي دارد. دلنشين است. رد نگاهش از سنگفرش تا محل دوچرخهاش رفت و در اين نقطه مرد را دودل ايستاده ديد. با خودش گفت حقش بود همان ميزدم پس كلهاش. سيگاري نبود، وگرنه سيگاري برايش روشن ميكرد. بهجاي سيگار گفت: «خيلي بياحتياط بوديد، كنترل از دستتان در رفت» زن نالهاي سر داد. سكوت رفتهرفته شكست. در خلوت درون علفزار جيرجيركها جمع شده بودند و جيرجير ميكردند. بالهاشان در پروازي تند و درهم بالاي سر اين زن و ماشيناش همخوانياي پرشمار و فراگير داشت و پرل احساس ميكرد كه همه اين صداها دارند يگانه و نافذ ميشوند: اين وزوزه نازك درون علفزار، رنجمويه زن و نفير و نفس آن مرد در فاصله امن دور. اينهمه گويي شر آكنده از صدا، و پرل توي دل اين گوي بزرگ نشسته بود. سپس به اين صداها زوزه آهستهاي پيوست كه پرل از دورياش آن را بيرون از پناهگاه گوي خود پنداشت، و با اينهمه اين زوزه پيوسته واضحتر و سرانجام بلند و پرهياهو به درون صحنه درآمد. آمبولانس درست مقابل پرل ايستاد. مرد دوباره دوان آمد و فرياد زد: «ايناهاش! همين بود، خودش است!» بهيارها كنار زن زانو زدند. يكيشان رو به پرل كه درآمد: «من اول از همه رسيدم»، گفت: «خيلي خوب، خيلي خوب، حالا برويد كنار» و دستي به پيشاني زن كشيد و پرسيد «صداي من را ميشنويد؟» زن گفت: «سردم است» بهيار جواب داد: «شما را ميبريم كلينيك دانشگاه» زن چشمهايش را بست. پرل همچنان تا آمدن نخستين خودروي پليس ماند و سپس سوار دوچرخهاش شد و راه خانه را در پيش گرفت. --- صبح فردا فرانك پرل در كلينيك دانشگاه بود و در بخش پذيرش از پي زني پرسيد كه ديروز حوالي غروب پس از تصادف در اينجا بستري شده بود. راهرو بوي افشانه ضدعفوني ميداد. زني پير، در صندلي چرخدارش از كنار او گذشت و سلام داد. پرل آهسته در زد و وارد شد. زن در تخت پاي پنجره بستري شده بود و به نظر خواب ميآمد. هر دو پا و دست راستش در گچ بود. تخت دومِ اتاق خالي بود. پرل با خود گفت منتظر است. وقتي كه روي لبه تخت او نشست، زن آهسته چشمهايش را باز كرد و در همانحال نور به شكل بازتابي ريز و لرزان در اين چشمها از پي گوشهاي مناسب ميجست. پرل پرسيد: «حالتان چهطور است؟» زن نگاهي به او انداخت و پرل يقين يافت روحيهاش با او جور است. زن پرسيد: «چي؟» پرل درآمد كه: «من شما را نجات دادم» و دستي به گوش راست خود كشيد. زن گفت: «ممنونم» و نگاهش به سقف دوخته ماند: «پس آن آقاي دوم كه بود؟» پرل جوابي نداد. همين كه حرفي با هم نميزدند، سكوتي بيگل و شكوفه سكون ثابت درون اتاق را پر ميكرد. پرل با خودش گفت: شيرهاي آب بيشترشان چكه ميكنند. و به پرده پلاستيكي گوشه اتاق نگاه كرد و با تأكيد گفت: «ميآيم و برايتان گل ميآورم» زن از پنجره نگاهش را به بيرون دوخت و در آنجا آسمان در پس پرواز دو كبوتر گشادهدستانه چتر باز ميكرد. پرل پرسيد: «اسمتان چيست؟» زن گفت: «بيشوفسكي، پترا بيشوفسكي.» و پس از لختي كه پرل به افت و اوجِ بهزحمت شنيدارِ نفسِ او گوش گرفت، پرسيد: «اينجا چه كار ميكنيد؟» پرل، در همان حال كه نگاهي گذرا به سيني باقيمانده صبحانه انداخت، گفت: «شما خيلي بياحتياط بوديد، ممكن بود بميريد. حالا دستكم چيزي خوردهايد؟» زن كوشيد سر را روي بالش كمي بالاتر بكشاند و چهرهاش از درد به هم ريخت. پرل گفت: «من زياد دوچرخهسواري ميكنم. اينطوري از شهر خودت چيزهاي خيلي بيشتري ميبيني. من هر روز به يك چيز نو برميخورم. گاهي هم بعضي آدمها برايم جالباند» نگاه زن از او به طرف در اتاق رفت. پرل در آن پشت صداي چرخي را شنيد كه در راهرو تلي سيني ميبرد. زن پرسيد: «از من چه توقعي داريد، پول ميخواهيد؟» و برق آن رگه تيره در چشمهايش از نگاه پرل دور نماند. نور از گوشه چشمان زن سر خورد و به پس شيشههاي پنجره عقب نشست. با اينهمه اتاق روشن ماند. پرل گفت: « شما ضعيف شدهايد. درك ميكنم. فردا دوباره سرميزنم.» و بلند شد و از كلينيك بيرون آمد. --- فرداي آن روز گل به همراه داشت. دستهگل را خودش درست كرده بود. به گلفروش گفته بود: «خانم، فقط گل سرخ نگذاريد.» و خود روي كوزه گلها خم شده بود. گلهاي شاداب و جواني بودند. زن مصدوم كه بزرگسالتر بود، گفت: «توي اتاق گلدان نداريم.» پرل از سرپرستار بخش يك گلدان گرفت. با خود گفت حال عمومياش بهتر است، ولي موهايش زيادي بلندند. فضاي اتاق هنوز هم، همين كه حرفي نميزدند، از سكوت سنگين ميشد. ولي برگ گلها در اين سكوت حركتي داشتند و حالوهوا را عوض ميكردند. زن پرسيد: «شما كارتان چيست؟» پرل پس از كمي درنگ و سنجش گفت: «روزنامه پخش ميكنم. روزنامه و كاتالوگ. كارم تا هشت صبح است و بعدش آزادم، آنهم تمام روز. من خيلي پرخواب نيستم. شما چي؟» زن نگاهي به او كرد و از تماس اين نگاه لذتِ لحظهاي به پرل دست داد كه از سر دوچرخه به رهگذري پسگردني ميزد. سپس گفت: «من جامعهشناسم و در مَفرُب كار ميكنم، و اين يعني مركز فدرالي روشنگري بهداشتي. ما در بسيج ضدايدز فعاليت داريم. پلاكارتهاي ما را كه ديدهايد؟» پرل گفت: «خودتان كه ايدز نداريد؟» پترا بيشوفسكي خنديد. پرل با خود گفت اين اولينبار است كه ميخندد. زن گفت: «نه، ما روشنگري ميكنيم. ما به آدمها توصيه ميكنيم احتياط كنند.» پرل گفت: «من خودم متوجه ميشدم، منظورم اين است كه اگر ايدز ميداشتيد.» و دستي به گوش راستش كشيد. در پشت شيشههاي پنجره نور آفتاب انگاري ابتدا انباشت ميشد و بعد از آن بود كه در رگهاي فشرده و بلند بر سر اين دستهگل درون اتاق فوران ميكرد. پرل پرسيد: «از گل خوشتان ميآيد؟» زن پاسخي نداد. پرل اندكي بعد آهسته گفت: «من از شما خيلي خوشم ميآيد.» بيدرنگ چشمان زن تبوتابي ناآرام برداشتند، انگار وزش تندبادي آرامش اتاق را به هم زد. پرل گفت: «گل محبوب من شمعداني عطر است.» سپس مدتي دراز منتظر ماند و به زخمهاي ريز صورت زن نگاه كرد و در همان حال افزود: «معمولاً شمعداني عطر را نميشناسند. بله، كمتر آدمي آن را ميشناسد، چون كه همه آن را با شمعداني معمولي يكي ميگيرند.» و با اين حرف درجا دريافت احترامش در چشم زن بالاتر رفته است. پس اضافه كرد: «شمعداني عطر چيزي سواي شمعداني معمولي است. البته تيره هردوشان يكي است و اشتباه هم از همينجا ناشي ميشود. در گياهشناسي لغت لاتين آن را بهكار ميبرند كه گرانياس است. مگر نه؟» سپس خود به تأييد سري جنبانيد و ادامه داد: «شمعداني. گياه پرگل و جوانهاي است. شما بفرماييد ما كجا نمونهاي سراغ داريم كه گل، از فرط فراواني روي برگها را كامل بگيرد.» در اتاق باز شد و پرستار گفت: «خانم بيشوفسكي، ميتوانيم با هم يك دقيقه... آها، ببخشيد، شما هنوز ملاقاتي داريد. خوب، پس بگذاريد بعد.» و دوباره در را بست. پترا بيشوفسكي گفت: «نه، نه.» پرل صداي باز و بستهشدن در اتاق مجاور را شنيد و سپس به چشمان اين زن چشم دوخت و گفت: «گمان ميكنم وقتش است كه به هم بگوييم تو.» --- در شهر گُلهبهگُله خاك كود كرده بودند و باغبانها در پاركها گرم كار بيل و كود بودند و در پاي درياچه آدمها در لابهلاي درختها به نيهاي خشكيده ميمانستند. پرل از اين پارك به آن پارك ركاب ميزد، ولي كسي را نمييافت كه هوس كند پسگردنياش بزند. روزْ روز بلندي بود، آنقدر كه تا شهركهاي حاشيه ركاب زد. ولي در اينجا آفتاب در جمع بچههايي ويل رفتاري زمخت يافت و ربعساعتي نكشيده خود را پس كشيد. --- پترا بيشوفسكي گفت: «باشد، باشد، ماجرا را برايتان تعريف ميكنم.» پرل جلوي پنجره ايستاده بود و صداي زن را ميشنيد كه بيكمترين گذار به اوج و شدت بيتاب و برافروخته ميشد. سنگيني عطر فشرده گل اتاق را گرفته بود. درختهاي غان در مقابل بيمارستان شاخه و چتر باز ميكردند. پرل ماشيني را ديد كه مقابل راهبند نگه داشت و دستي از داخل آن انگشت بر زنگ فشرد. كمي بعد نرده بالا رفت و ماشين به محوطه پاركينگ آمد. پترا بيشوفسكي گفت: «من آن شب از شيپو جدا شده بودم. عصباني بودم و تند ميراندم. همين.» پرل برگشت و ايراد آورد: «شيپو كه اسم نيست.» زن گفت: «چرا، او آلبانيايي است. همه به همين اسم صدايش ميزنند. حالا اصلاً نميدانم چرا دارم اين موضوع را براي شما تعريف ميكنم؟» پرل دستي به گوش راست خود كشيد و گفت: «بله، اين خارجيها هم براي خودشان حكايتي دارند. سوءتفاهم نشود. ولي اينها اهل جاهاي ديگرند و قواعدي دارند كه براي ما بيگانه است». سپس ديد كه زن ميخواهد تكاني بخورد و عضلات بازوي چپش تنش گرفتهاند، پس كنار او نشست و گفت: «گاهي آدمهاي عجيبي پيدا ميشوند. من يكي را ميشناختم كه سگ ميدزديد و آنها را در آپارتمانش از پاهاي عقب قلابآويز ميكرد تا از نوع ونگ- مويهشان يادداشتبرداري كند. درواقع هيچ آدم بدي هم نبود. شايد هنرمند بود، نميدانم.» به كنج و گوشه اتاق سايههايي سريدن گرفتند، با اينهمه نگاه پرل اجسام اين سايهها را نيافت. زن گفت: «من دو برابر شما سن دارم. سيوهشت سالم است. درواقع جاي مادر شما هستم.» پرل با شتابي نامعمول گفت: «نه، ممكن نيست به اين سن باشي. نميفهمم اصلاً چرا همچو حرفي ميزني.» زن در جواب درآمد كه: «صافوساده بگوييد از من چه ميخواهيد!» --- پرل در زاويه انتهاي خيابان بيمارستان پيچيد و در اينجا پيرمردي را ديد كه لنگان و با عصاي زير بغل ميرفت. از سر زين خيز برداشت، اما وقتي كه همتراز پيرمرد قرار گرفت، دستش از دسته فرمان جدا نشد. نزديك بود چپه شود، با اين حال دوباره به خود تعادل داد و از بيخ گوش پيرمرد گذشت. پيادهرو در زير چرخ جلو يكآن غژ برداشت و در همان حال پرل شتابان از كنار گروهي نوجوان رد شد. ديري در سايهي خانهها ركاب ميزد. سپس نور ناگهان از روبهرو چنگ در چشمانش انداخت. با خود تصميم گرفت فردا از ملاقات زن بگذرد و پيش خود گفت: «حتما به فكر فرو ميرود.» آفتاب در اين روز آنقدر در چشمانش ماند، تا كه از دوچرخه پايين آمد. --- صبح طولاني بود. و پرل، اگرچه اولين جعبهها را جلوي پنجرهها ديد و آن برگهاي كوچك و پرزپوش را شمعدانيهاي تازهي عطر يافت، زود از دوچرخهسواري خسته شد. حوالي ظهر جلوي يك ساندويچفروشي ايستاد و دلمه بادمجان با ليواني كوكا سفارش داد و تا ديري بعد از آنكه غذايش را خورده و حساب كرده بود، بر سر چارپايهاش نشست و به خشكيدن نانِ درون ويترين در زير آفتاب خيره ماند. جلوي پيشخان، آمدوشد يك بند آدمها سرانجام بريد و همه غيبشان زد. وقتي آخرين مشتري هم رفت، فروشنده آمد و پرسيد: «چيزي كم داريد؟» پرل سر بلند كرد و دستي به گوش راست خود كشيد. در خيابان به درون سايه كوتاه و فشرده سطرخانهها درآمد. با خود گفت امروز روز بلند است و اما ساعتها كوتاه. هر دوي اينها با هم چهطور ممكن است؟ كاتالوگها در شكاف صندوقهاي پستي به آرزوهاي تاخورده و شكنبرداشته ميمانستند. پرل حوصله نداشت از شهر بيرون بزند. --- وقتي كه به اتاق بيمار آمد، گفت: «اين را ديشب براي تو درست كردم.» و از تركيب روزنامه و كاتالوگ و كچ، دُرنايي يكمتري را روي تخت پترا بيشوفسكي گذاشت. منقار پرنده رنگي تيرهتر داشت و بالهايش هم مختصر زاويهاي، انگار كه آماده پرواز است. زن پرسيد: «مگر نميبايستي اين روزنامهها را توزيع ميكرديد؟» پرل گفت: «اوه، نه. همهاش باطله بود. من، براي مدتي كه تو لازمم داري، مرخصي گرفتهام.» زن گفت: «من شما را لازم ندارم.» پرل دستي به پشت دُرنا كشيد و چشمها را بست و گفت: «نرمي پر را دارد.» درون اتاق نور چنان آبي بود كه پنداشت دارد بالاي سرش آسمان باز را تماشا ميكند، و پرواز درناها را در بازگشتشان به اروپا. از پنجره بوي چمن و گل ميآمد. از ذهنش گذشت كاسه دستشويي را با آب شير پر كند. اما احساس كرد درنا در زير دستش تكاني خورد. صداي تتراقي خفه، شبيه پاشيدن رگه باريك مايعي غليظ در اتاق پيچيد. پرل چشمهايش را باز كرد و بال چپ درنا را روي پتوي تخت يافت. چشمان زن بر سر بالشت تنگ و باريك شدند و درخششي كدر برداشتند. پرل گفت: «بهتر بود اين كار را نميكردي.» جيغ زن بالا رفت كه: «اينقدر دست به گوشتان نكشيد! اصلاً چي توي ذهنتان است؟ چي؟» و با جيغي بيتابتر دست چپ را مشت كرد و به روي درنا كوفت. پرل پرنده را از سر تخت كنار كشيد و نميفهميد اين زن چرا از آن بدش ميآيد. آسمان را ديد كه در آنسوي سقف يكباره محو، و پهنهاي شد پر از زخمهايي ريز، انگار محيط را با صورت اين مصدوم هماهنگ كرده بودند. زن جيغ زد: «برش دار اين را!» و پرنده را از تخت به زمين پرتاب كرد. پرل گفت: «تصادف بدي بود. ولي حالا من پيشت هستم.» زن، بُراق به او خيره شد و چيزي نگفت. پرل صداي تقّه شنيد و در را ديد كه آهسته باز شد. زني پير، درون صندلياي چرخدار تا نيمه به درون آمد و گفت: «آهاه، سلام!» و دوباره در را در پشت سر خود بست. پرل صداي سلام او را به كسي ديگر در راهرو شنيد و چند ثانيه بعد اتاق دوباره در انزواي خود فرو رفته بود. پرل با خود انديشيد باندپيچياي به ضخامت چند سانتيمتر. دور هر اتاق باندپيچياي هست به ضخامت چند سانتيمتر. با درنا به لب پنجره رفت و در آن پايين ماشيني را ديد كه جلوي راهبند ايستاد. گفت: «موهاي ما به رنگ هماند. موهاي من كه مثل علف ميمانند. ولي موهاي تو زيادي بلندند. اگر بخواهي، نوكشان را برايت ميچينم. يك قيچي با خودم آوردهام.» در اينجا، بيآنكه به پشت سر خود نگاه كند، ديد كه دست چپ زن از پي شاسي زنگ ميگردد. (در آن پايين پاركينگ پر شده بود.) در باز نشد و هيچكس نيامد. پرل درنا را روي لبه پنجره گذاشت و از درون گلدان دو شاخه گل داودي بيرون آورد و در سطل پشت پرده پلاستيكي تميزشان كرد. زن از نو زنگ زد. پرل گفت: «در اين ساعت هيچكس نميآيد.» زن جيغ زد: «چي؟» پرل تكرار كرد: «هيچكس نميآيد. من با پرستار بخش صحبت كردهام. كمي به ما وقت ميدهد.» زن جيغ زد: «شما چهكار كردهايد؟» پرل گفت: «جدا لازم است موهايت را اصلاح كنيم.» زن گفت: «الان زنگ ميزنم رفيقم بيايد!» پرل تخت را دور زد و گوشي تلفن را به دست او داد. زن نگاهي به او انداخت و رويش را به طرف پنجره كرد. --- بالكن آپارتمان خيلي نامرتب بود. كيسههاي زباله يك گوشه آن را گرفته بود و طرف ديگرش را يك صندلي قرمزِ تاشو با روزنامههاي خيسخورده و بادكرده. صفحه ميز پلاستيكي از كثافت سياه بود. پرل اول گلدانهاي شمعدانيهاي عطر را روي لبه بالكن گذاشت و بعد ميز را تميز كرد. با خود فكر كرد وقتي كه از بيمارستان بيايد و ببيند، خوشحال ميشود. با روزنامهها كاري نداشت. گلوگياه خودش را تماشا كرد و بعد از نردبان پايين آمد و به باغچه زن سر زد. در اينجا درخت گيلاس گل كرده بود. --- بر كف مكالئومي سه قالب بزرگ نور افتاده بود. گلها سرشان را پايين انداخته بودند. پرل گلدان را به پشتپرده پلاستيكي برد، گلوگياه پژمرده را توي سطل زباله انداخت و آب بوگرفته را در كاسه دستشويي خالي كرد. زن امروز حرف نميزد. گلدان خالي را جلوي گنجه روي زمين گذاشت. دستي به گوش راست خود كشيد و گفت: «شمعداني عطر را بهتر از همه از راه تخم يا قلمه تكثير ميكنند. حواستان هست؟ البته ساقهاي كه از بدنه بوته اصلي ميبرند بايد تازه و گلنكرده باشد. قدواندازه قلمه اهميتي ندارد. اما حتما بايد دستكم يك برگ تازه و جوان داشته باشد. خوب، ديگر چي؟ اين گياه آب زياد ميخواهد، و طبيعي است آفتاب هم. ولي خيالت نباشد. درستش ميكنيم». اگر حرف نميزد، ميتوانست در سكوت گردشِ نشئهآميز خونش را بشنود. بيبرانگيختن توجه زن، يك آن هوا را در سينه حبس كرد و حواسش را به گوشهايش داد. و در آنجا غلغلهاي به راه بود، موجهاي كفآلود بر ساحل وجودش ميكوبيدند و در اين سرريز جوشانِ خون طنيني بود مثل وقتي كه سوار بر دوچرخهاش پا ميزد و باد از كنار گوشهايش عبور ميكرد. با خود انديشيد، پيشتر هيچوقت چنين حسي نداشتم، اينكه سر جايم نشسته باشم و بااينحال با چنين سرعتي در راه باشم. دستش با ضرب بر لوله فلزي پايين تخت فرود آمد. و حال قفل دهان زن هم باز شد. گفت: «نميشود يكبار هم ژاكتتان را عوض كنيد». پرل جواب داد: «من هيچوقت عرق نميكنم. ميتوانم تمامي روز را ركاب بزنم و بااينحال يك قطره عرق هم روي پيشانيام نمينشيند». در پاي پنجره، از بالاي سر دُرنا دو كبوتر به پرواز درآمدند و آسمان را به دو پاره نامساوي تقسيم كردند. مربعهاي نور كف اتاق حال با كندياي كه انگار در بازنمايي آهسته زمان، خود را بر سينه ديوار بالا ميكشيدند و پرل از مشاهده آنها احساس ميكرد اين، سطحسنج است كه بالا ميآيد و او درون تشتي از نور آفتاب نشسته است و كمكم دارد شناور ميشود. فقط يكبار پرستار بخش آمد و از او حال زن را پرسيد. پرل در اين فرصت گلدان را به او پس داد و تشكر كرد. در بيرون سنجابها كمي دودل از تنه درختان غان پايين ميخزيدند و پرده تاريكي را به دنبال خود بر سر سطح چمنهاي پارك ميكشيدند. پرل به زن شببهخير گفت. --- در روز مرخصي زن پرل لازم نبود بغچه و چمداني ببندد. پيراهنها مال بيمارستان بودند. به زن شلوار و پيراهني از خودش داد و گفت: «يك تاكسي ويژه صدا زدهام، از آنها كه صندلي چرخدار هم تويشان جا ميشود». در راهرو چرخِ صندلي زن را از كنار چرخ سينيها رد كرد و همه حواسش به آن بود كه پاهاي سيخ و گچگرفته زن به جايي نخورد. دلم ميخواست با دوچرخه ميآمدم دنبالش، ولي شدني نبود. در طبقه همكف پترا روي يك صندلي چرخدار نشسته بود و سلام كرد. وقتي كه تاكسي به راه افتاد، پرل گفت: «به كارفرمايت زنگ زدم و خبر دادم كه تو هنوز هم مدتي مجبوري در خانه بماني. ورا محبت دارد و تلفن ميكند. ميگويم خوب كه شدي، شايد يكبار به ناهار دعوتش كرديم». از پنجرههاي باز تاكسي موج هواي تازه وزشي خوشايند داشت. درختهاي غان در طول خيابان با ضرباهنگ قلب او از كنارش رد ميشدند. پيش خود گفت: حالا من پيشت هستم. راننده يك بار برگشت و نگاهي به زن انداخت و باز حواسش را از نو به جلو داد. پرل براي يك آن وسوسه شد به پس كله تازهتراشيده او بزند. اما زن پرسيد: «كجا ميرويم؟» نور نيمروزي درون ناودانها جمع ميشد و غبار جعبه ساختمانها را ميشست. پرل گفت: «ميرويم غذا بخوريم. تو اين روزها بايد خيلي غذا بخوري». وقتي كه جلو ساندويچفروشي پياده شدند و راننده تاكسي به پول كف دستش نگاه انداخت، گفت: «يكخردهاش كم است». پرل گفت: «بله، همين الان». --- بعدازظهر همانروز زنگ خانه زن را زد. نوري پرپيمان از حاشيه باغچه خانه او سرريز ميكرد. حتي بر شاخههاي طلايي درخت گيلاس پردهاي از آفتاب آويزان بود و شاخهها را زير بار خود بهطرف زمين خم ميكرد. پرل نگاهي به بالا انداخت. در بالكن جاي شمعدانيهاي عطري كه كاشته بود، خالي بود. يكبار ديگر زنگ زد و گوش گرفت. در آن پساپشت سكوتِ چيزي كه تكان نميخورد. از صندوق پستي زن يك كاتالوگ تبليغاتي درآورد و كنار دوچرخهاش روي ديوارچه باغچه نشست. با خود گفت: «صبر ميكنم» و گرم تماشاي عكسهاي پرزرقوبرق شد. گهگاه از دو سو پيادهرو را از زير نگاه ميگذراند. ياد پيرمرد چوب زير بغل افتاد، و اينكه نزديك بود از روي زين زمين بخورد. آدمها از كنارش رد ميشدند و مثل گياههاي گدن سرشان را توي يقه لباسشان ميدادند. يك رهگذر زيادي بلند حرف ميزد. پرل آنقدر به او چشم دوخت كه سرانجام به سكوت وادارش كرد. سپس نگاهي به آسمان انداخت و هنگامي كه سياهي شب فرش خيابان شد، سوار چرخ شد و بيآنكه چراغ روشن كند، روبه خانه ركاب زد. --- فرداي آنروز دوباره جلوي در خانه زن بود. اينبار وقت ديگري را انتخاب كرده بود و كله سحر انگشت بر دگمه زنگ گذاشت. بر بام خانهها، نور آفتاب تازه ميرفت كه جان بگيرد. بالكن همچنان از شمعدانيهاي عطر خالي بود. زن به يكضرب در را باز كرد و فرياد زد: «دِ برو گمشو، راحتم بگذار!». پرل گفت: «گل آوردهام». زن جيغ برداشت: «تف به آن گلهايت». پرل احساس كرد چيزي درون سرش جابهجا شد و رنگ عوض كرد. دردي گنگ در پس پيشانياش تپش گرفت. دست به گوش راستش كشيد و پرسيد: «چهات شده است تو؟». زن جيغ زد: «گمشو، برو گورت را گم كن!». سپس در محكم بر هم خورد و با تتراق آن از ذهن پرل گذشت كه هنوز موهاي زن را اصلاح نكرده است. به نردبان فكر كرد كه روي چمن پاي ديوار خانه افتاده بود، و آهسته با خود گفت: «توي خانهاش حتما قيچي دارد». سپس رفت و قفل از دوچرخهاش باز كرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.