برآورد اولیه از سوانح اخير در استانهاي درگير سیل
1/5هزار میلیارد تومان خسارت به زیرساختهای آب و برق
ليلا مرگن : خسارتهاي واردشده به زيرساختهاي آب و برق كشور تا امروز حدود هزارو500 ميلياردتومان برآورد ميشود. اين در حالي است كه هنوز موج دوم سيلاب در كشور به راه نيفتاده و كسي نميداند ميزان خسارات وارده پس از وقوع سيلابهاي موج دوم چقدر خواهد بود. به گفته محمدحسن متوليزاده، مدير عامل توانير، زيرساختهاي برق كشور 270 ميلياردتومان در موج اول سيلابها آسيب ديده است و ميثم جعفرزاده، مدیر کل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نيرو نيز عنوان ميكند كه از ابتداي فروردين سال جاری تاكنون، هزارو 200 ميلياردتومان به زيرساختهاي آب و فاضلاب كشور خسارت وارد شده است. اين ميزان خسارت در مقابل بودجه اين وزارتخانه و شركتهاي تابعه آن كه حدود هشتهزارو 743 میلیاردتومان در لايحه امسال پيشبيني شده، رقم بسيار بزرگي است كه از نگاه كارشناسان، جبران آن از عهده وزارت نيرو خارج است. عليرضا اسدي، معاونت پژوهش و برنامهريزی سندیکاي برق بر اين باور است: ازآنجاكه زيرساختهاي انتقال در صنعت برق آسيب ديده است، وزارت نيرو احتمالا از بودجههاي مربوط به توليد و واردكردن نيروگاههاي حرارتي جديد به مدار خواهد كاست تا بتواند به اولويت ترميم شبكههاي انتقال و توزيع در استانهاي سيلزده بپردازد. سيلاب بخشي از زيرساختهاي اقتصادي كشور را نابود كرده و تأسيسات آب و برق يكي از مهمترين زيرساختهايي است كه در وقايع اخير، دچار آسيب شده و هزينههاي مضاعفي را روي دست متوليان اين بخش باقي گذاشته است. در نخستين روزهاي سال 97، اكيپهاي امدادي وزارت نيرو بهسرعت به مناطق سيلزده اعزام شدند تا پايداري آب و برق را در مناطق سيلزده تأمين كنند؛ اما انجام عمليات توسط اين اكيپها هزينههايي دارد كه جبران آنها از عهده بودجه وزارتخانهاي مانند وزارت نيرو خارج است. محمدحسن متوليزاده، مديرعامل توانير، در گفتوگو با «شرق» درباره ميزان خسارات واردشده به زيرساختهاي صنعت برق میگوید: حدود 270 ميلياردتومان خسارت به ما وارد شده است. نزديك به 30 درصد شبكههاي برق در استانهاي سيلزده دچار خسارت شدهاند. او ادامه ميدهد: ميزان خسارها در استانهاي گلستان، مازندران و لرستان بيشتر بوده است، اما با همكاري و تلاشي كه همكاران ما انجام دادند، وضعيت شبكه برق نرمال است. متوليزاده بر اين باور است كه ميزان خسارات موج جديد سيلاب را نميتوان پيشبيني كرد، اما گروههاي امدادرساني وزارت نيرو آمادگي دارند به مناطق آسيبديده خدمات ارائه دهند. او اميدوار است مشکلی جدي در موج دوم سيلاب براي تأسيسات برق كشور ایجاد نشود. احتمال كاهش سرمايهگذاري در بخش ساخت نيروگاه خسارت 270 ميلياردتوماني به زيرساختهاي برق كشور در جريان موج اول سيلابها از نگاه عليرضا اسدي، معاونت پژوهش و برنامهريزی سندیکاي برق، عدد بزرگي است و احتمالا اين ميزان خسارت در پيشبينيهاي وزارت نيرو گنجانده نشده است. او در گفتوگو با «شرق» بيان ميكند: قاعدتا اين ميزان خسارت در طرحهايي كه وزارت نيرو دارد، نميگنجند مگر اينكه اين وزارتخانه طرحهاي فعلي خود را بهنوعي جايگزين كند و از بودجههاي بخشهاي ديگر استفاده كند. عدد بودجه عمومي وزارت نيرو در بخش برق، سه هزار ميلياردتومان در سال جاري است. اين عدد، بودجه بخش عمراني است كه ميتواند صرف طرحهايي از اين دست شود. به گفته اسدي بسياري از طرحهاي بخش برق كه از گذشته شروع شدهاند، با كمبود اعتبار مواجه هستند و مفهوم خسارتهای جديد واردشده به زيرساختهاي برق اين است كه وزارت نيرو با كمبود بودجه مواجه خواهد شد و فشار جديدي به اين وزارتخانه براي تأمين مالي پروژهها وارد ميشود. او ادامه ميدهد: در بخش انتقال و توزيع، بهویژه بخش انتقال، وقتي شبكه آسيب ميبيند، ناحيه بزرگتري دچار مشكل بيبرقي ميشود. قاعدتا اولويت طرحهاي وزارت نيرو بايد اصلاح شبكه انتقال و توزيع استانهاي آسيبديده باشد؛ بنابراين اولويت اصلي سرمايهگذاري در اين استانها تعميرات و بازسازي خطوط آسيبديده خواهد بود و اجراي طرحهاي توسعهاي در مرحله بعد قرار ميگيرد. معاون پژوهشي سنديكاي صنعت برق عنوان ميكند: حدس ميزنم فشار اصلي به اين سمت خواهد رفت كه سرمايهگذاري بخش توليد را كمي محدودتر كنند. او در پاسخ به اين پرسش كه آيا با اين مسئله دچار خاموشي نخواهيم شد، اينگونه سخن ميگويد: من حدس ميزنم كه به خاطر ذخاير مناسب سدها مشكلي پيش نيايد. سال گذشته شش هزار مگاوات كمبود برق به خاطر كمبود آب پشت سدها داشتيم؛ اما ذخاير خوب سدها در سال جاري، شايد انعطاف در وزارت نيرو ايجاد كند تا افزايشنیافتن ظرفيت توليد برق حرارتي را از طريق برق آبي جبران كنند. بهاينترتيب بخشي از سرمايهگذاريهايي كه قرار بود براي بخش حرارتي انجام شود تا امسال نيروگاههاي جديد را وارد مدار كنند، شايد در بخش انتقال و توزيع هزينه شود. اسدي ميگويد: زمان اجراي پروژههاي احيا در بخش انتقال و توزيع، كوتاهتر از بخش توليد است. پيچيدگي بخش نيروگاهسازي خيلي بيشتر است. شايد بتوانند قبل از پيك سال، مشكلات بخش انتقال و توزيع را جبران كنند. واردشدن خسارت سنگين به بخش آب بخش آب هم در سيلاب اخير آسيبهاي فراواني ديده است. فيلمهاي منتشرشده از مناطق سيلزده نشان ميدهد كه بخشهايي از مناطق سيلزده دسترسي به آب ثابت و پايدار ندارند. آب كارون وارد شبكه فاضلاب اهواز شده و فاضلاب اين شهر در منطقه كيانپارس به بيرون ميزند. ميثم جعفرزاده، مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نيرو، در گفتوگو با «شرق» ميزان خسارات وارده به صنعت آب و فاضلاب كشور را حدود هزارو 200 ميليارد تومان در بخش شهري و روستايي اعلام ميكند. به گفته او بيشترين خسارت مربوط به استانهاي لرستان و گلستان بوده است. در حوزه شهري استان لرستان حدود 328 ميليارد تومان و در بخش روستايي 152 ميليارد تومان خسارت به زيرساختها وارد شده است. اين در حالي است كه حادثه هنوز تمام نشده است و در استان لرستان هنوز نميدانيم به چه نقاطي خسارت وارد شده است. جعفرزاده عنوان ميكند: اولويت اصلي وزارت نيرو در شرايط اضطراري، تأمين آب و برق پايدار براي مناطق آسيبديده است كه اين مسئله هم هزينههايي را در بر دارد. بخشي از هزينهها براي تأمين آب و برق اضطراري كه در جريان حوادث انجام ميشود، ممكن است از دست برود. او اضافه ميكند: بخشي از هزينههاي اضطراري صرف تجهيزات سرمايهاي مثل ديزل، دستگاه جوش يا دستگاه آب بستهبندي ميشود كه به طور مداوم از اين تجهيزات استفاده ميكنيم؛ اما بخش ديگري از هزينهها كه صرف ايجاد خطوط لوله اضطراري ميشود و به آن هزينههاي جاري ميگوييم، ممكن است ديگر به كار نيايد. البته مناطقي هم هستند كه براي آنها خط لوله اضطراري ايجاد كردهايم؛ اما اين خط را حفظ كردهاند و مثلا پنج سال بعد هم از آن استفاده كردهاند. انتقال پمپ براي كنترل وضعيت فاضلاب اهواز مدیر کل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نيرو درباره اقدامات انجامشده براي ساماندهي وضعيت خروج فاضلاب اهواز به دليل سيلابهاي اخير ميگويد: قطعا با توجه به سطح آب رودخانه كارون كه وارد اهواز ميشود، منتظر چنين رويدادي بوديم. بههمينخاطر پمپهايي در مناطق مستقر كرديم كه سريعا كار تخليه را انجام دهند. او با اشاره به اينكه استان خوزستان يك ماه است كه در وضعيت آمادهباش به سر ميبرد، عنوان ميكند: با توجه به تجربه سيل قبلي، سيلبندهايي را كه احتمال شكستن آنها بود، محكم كرديم. از نيروهاي مردمي هم براي مستحكمكردن اين سيلبندها كمك گرفتيم. جعفرزاده همچنين از تلاش براي تخليه روستاهاي در معرض تهديد استان خوزستان خبر ميدهد و درباره شكستن برخي از سيلبندها در استان خوزستان عنوان ميكند: اين سيلبندها براي تحمل عبور حداكثري آب از رودخانه طراحي نشدهاند. او اضافه ميكند: در سيلاب قبلي تعداد خيلي بيشتري از اين سيلبندها شكسته بود. شهرهايي مثل رفيع، بستان و حميديه شرايطشان خاص بود. در سيل امسال با توجه به اينكه چند برابر حجم سيلاب داشتيم، فقط در دو، سه نقطه شكستگي داشتيم. به گفته مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نيرو، ستاد بحران استانداري هم برنامههايي براي ايجاد كانال انحرافي و انتقال آب خروجي كرخه به سمت تالاب هورالعظيم دارد كه جزء برنامههاي وزارت نيرو نيست. نياز به تدوين بودجه جداگانه حجم خسارات وارده به صنعت آب و فاضلاب كشور بسيار زياد است و غلامعلي فروغي، نايبرئيس فدراسيون آب، در گفتوگو با «شرق» تأكيد ميكند: جبران اين خسارات از عهده وزارت نيرو خارج است. او يادآور ميشود: در تمام كشورهاي دنيا براي حوادث غيرمترقبه حجمي از منابع ديده ميشود. هر وقت حادثهاي بزرگتر از منابع مالي باشد، راهحلهاي ديگري بايد بررسي شود كه اين مسئله در قاعده دولت و مجلس است. فروغي اضافه ميكند: با توجه به اينكه خسارتها وسيعتر از بودجه پيشبينيشده وزارت نيرو است، بايد يك راهحل ميانبُر طراحي شود و منابع مستقلي به اين مسئله اختصاص دهند؛ زيرا مردم درباره جايي كه شخصيت آنها شكل گرفته است، حق آب و خاك دارند و استقرار مجدد و تأمين ابزار معيشتي آنها كار بزرگي است كه جزء مسئوليتهاي دولت است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.