|

افتادگي مشايخي بي‌بديل بود

ايرج راد. بازیگر و کارگردان تئاتر

من در حقيقت از سال 1347 با زنده‌ياد جمشيد مشايخي در اداره تئاتر آشنا شدم و البته آشنايي‌ام با آثارش از سال‌ها قبل شروع شده بود و من كارهايش را كه از تلويزيون خصوصي پخش مي‌شد، ديده بودم. كارهايي كه در اداره هنرهاي دراماتیک توليد و چهارشنبه‌شب‌ها از تلويزيون پخش مي‌شد. بعدها با هم دوست و همكار شديم و در چندين تئاتر و سريال تلويزيوني و فيلم سينمايي همكاري كرديم؛ بنابراين مي‌توانم بگويم جمشيد مشايخي علاوه بر خصلت‌ها و رفتارهايش از نوعي بازيگري بسيار توانمند برخوردار بود و مي‌توان از توانمندي حضورش در صحنه، ايست‌هايش، ارتباط‌گرفتنش با مخاطبان در صحنه تئاتر و اجراي نقش‌هاي مختلف و حضور خلاقه و مثال‌زدني‌اش بسيار گفت. او بسياري كارهاي درخشان دارد كه در تاريخ هنرهاي نمايشي كشورمان ماندگار است و علاوه بر اينها از خصوصيات و خصلت‌هاي انساني منحصربه‌فردي نيز برخوردار بود. او آدم بسيار رك‌گو و صريحي بود و امكان نداشت پشت سر كسي حرفي بزند و اگر مسئله‌اي بود رودررو و رخ‌به‌رخ حرفش را مي‌زد و البته گاهي نيز عصباني مي‌شد و حتي بعدها به‌خاطر اين عصبانيت‌هايش از كساني كه حرفي به آنها زده بود، معذرت‌خواهي هم مي‌كرد. او همواره اين عصبانيت را با خودش داشت، چون خودش بسيار شفاف بود و دلش نمي‌خواست خدشه‌اي در روابط وارد بشود، براي همين با به‌وجودآمدن كوچك‌ترين قضيه‌اي تند عصباني مي‌شد و حرفش را هم مي‌زد. در كل آدمي بسيار مهربان و افتاده بود و اين افتادگي را در همه‌جا با خودش داشت و با همه دوستانه و صميمانه برخورد مي‌كرد. او براي تئاتر ارزش والايي قائل مي‌شد و آن را امري خاص مي‌دانست و حضور در تئاتر برايش حالت عبادي پيدا مي‌كرد. در آن زمان نيز كه كارهاي هنرهاي دراماتيك از تلويزيون خصوصي پخش مي‌شد، كارهاي ارزشمندي توليد و پخش مي‌شد كه باعث آشنايي مردم با نوع جديدي از تئاتر مي‌شد. بعدها كه تالار سنگلج راه‌اندازي شد، مردم به‌دنبال همين تئاتر در اين تالارها هر شب حضور مي‌يافتند. من خودم به ياد ندارم كه شبي حتي چند صندلي خالي در اين تالار وجود داشته باشد. مردم هر شب به ديدن تئاترها مي‌آمدند و حتي در آن كارهايي كه بعدها خودم هم بازي مي‌كردم همين حالت استقبال از تئاتر وجود داشت. در آن سال‌ها چهارشنبه‌ها زودتر به خانه‌ها مي‌رفتند و خيابان‌ها خالي مي‌شد و با آنكه خيلي هم تلويزيون نداشتند مي‌رفتند سراغ افرادي كه تلويزيون داشتند تا اين تئاتر‌ها را ببينند. به‌هرحال بايد سال‌ها منتظر باشيم كه هنرمنداني از اين دست به وجود بيايند. الان هم هستند هنرمندان جواني كه دارند كار مي‌كنند و عشق و علاقه بسياري هم به تئاتر و هنرهاي نمايشي دارند؛ اما اگر بتوانند افرادي مانند مشايخي را الگوي خودشان قرار دهند، حتما زودتر در راه درستي قرار مي‌گيرند و مي‌توانند در احترام‌گذاشتن به بزرگ‌تر و احترام‌گذاشتن به تماشاگران، ارزشمندي خودشان در هنر تئاتر را نشان دهند و اينكه تئاتر هنري است كه مي‌تواند به ما رفتارها و برخوردهاي انساني بدهد و همه عواطف و احترام‌گذاشتن‌هايمان در مسير درست انساني قرار بگيرد. ما از طريق اين الگوبرداري‌ها مي‌توانيم يك جامعه فرهنگي داشته باشيم كه در آن در زمينه مسائل فرهنگي با هنر مي‌شود كارهايي انجام داد و فراتر از اجراي يك كار مي‌توان اجراهاي فرهنگي را براي مردم به صحنه آورد. مشايخي خصلت‌ها و رفتارهاي انساني‌اش را به‌دليل علاقه‌مندي‌اش به دنياي پهلوانان و به‌ويژه زنده‌ياد جهان پهلوان تختي از اين پهلوان نامي ايران گرفته بود و همه‌جا چه در جمع‌هاي صميمي و خانوادگي و چه در نشست‌ها و تمرين‌ها و چه در ميان مردم اين خصلت افتادگي‌اش را با خود داشت و طوري رفتار مي‌كرد كه همه در كنارش راحت باشند و هرگز احساس نكنند كه او دارد خودش را مي‌گيرد. اين ويژگي‌هاي خاصش باعث جذاب‌شدنش در ميان همه مي‌شد و دوستان بسياري داشت كه با تمام وجود دوستش مي‌داشتند و برايش احترام قائل بودند. او براي اينكه به اين جايگاه برسد به هنر خوشنويسي عشق مي‌ورزيد و در خلوتش خطاطي مي‌كرد و بسياري از اشعار حضرت حافظ را به خط خوش مي‌نوشت و به‌دنبال آن بود كه از اين هنرها فيض ببرد و در نشست‌هاي خانوادگي‌اش هم طوري رفتار مي‌كرد كه اين جذابيتش عيني‌تر شود و در زمان بازيگري نيز با هنر خلاقه‌اش و داشتن تأثيرات ماندگار بر اين جاذبه مي‌افزود. اميد كه خداوند به هنرمنداني مثل او كه ديگر دارند كمتر مي‌شوند، عمر طولاني بدهد كه ما همچنان ناظر بر هنر جذاب و تأثيرگذارشان باشيم و سايه‌شان بر سر هنرهاي نمايشي كشور مستدام باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.