|

مرد سال توييتري اعتداليون در سال ۹۷

تک‌تيرانداز دولت

آزاده رحيمي

«در چنين شرايطي (زماني که صحبت‌ها تحريف مي‌شوند) رسانه‌ها وظيفه دارند صحبت‌هاي رئيس‌جمهوري را به صورت کامل پوشش دهند تا از تحريف جلوگيري شود. بايد صحبت‌هاي رئيس‌جمهوري را به صورت کامل منتقل کرد. کساني که به بزرگان دسترسي دارند و مطالب مدنظر را در اختيار آنان قرار مي‌دهند، در انتقال صحبت‌ها دقت را رعايت کنند. سخنان آقاي روحاني در وزارت ارتباطات بايد در چارچوب ديگر سخنان او فهم شود. روشن است آقاي روحاني هيچ مطلبي را خارج از چارچوب ديدگاه متعارف نسبت به حجاب بيان نکرد و صحبت‌هاي او خارج از ديدگاه‌هاي شهيد مطهري نبود». اين نمونه‌اي از اظهارات حسام‌الدين آشنا، مشاور حسن روحاني، در دفاع از رئيس‌جمهوري است. آشنا اين روزها بدل به تک‌تيرانداز دولت در برابر حملات اصولگرايان به‌ويژه اصولگرايان تندرو مخالف شده است. او حتي در برابر انتقادات اصلاح‌طلبان به دولت هم مي‌ايستد؛ تا جايي که در توييتي نوشت: «چارچوب اصلي اشتراک اصولگرايان، اصلاح‌طلبان و اعتداليون اصل 177 قانون اساسي است». اصل 177 مي‌گويد: «محتواي اصول مربوط به اسلامي‌بودن نظام و ابتناي كليه قوانين و مقررات بر اساس موازين اسلامي و پايه‌هاي ايماني و اهداف جمهوري اسلامي ايران و جمهوري‌بودن حكومت و ولايت امر و امامت امت و نيز اداره امور كشور با اتكا به آرای عمومي و دين و مذهب رسمي ايران تغييرناپذير است». آشنا در مصاحبه‌اي گفته بود: «براي اينکه آقاي کرباسچي از آقاي روحاني خيلي تعريف کند، کافي است آقاي روحاني يک انتصاب را به توصيه ايشان انجام دهد. اگر آن انتصاب را انجام دهد، کاملا بيدار است و اگر آن انتصاب را انجام ندهد، در خواب غفلت است». اين اظهارات آشنا با واکنش تند غلام‌حسین کرباسچي، دبيرکل کارگزاران مواجه شد. کرباسچي گفت: «حسام‌الدين آشنا دروغ مي‌گويد؛ از ايشان بپرسيد اصلا در پنج سال گذشته من با روحاني ديدار يا صحبتي داشته‌ام که بخواهم درباره انتصابات اظهارنظر کنم؟ مشاور فرهنگي رئيس‌جمهور حقوق مي‌گيرد که اين حرف‌ها را بزند؟ او در واکنش به نقد‌هاي من به دولت و در دفاع از روحاني مي‌خواهد با دروغ کار‌هاي خود را پيش ببرد». اينها قسمتي از جدال‌هاي لفظي آشنا با اصلاح‌طلبان است. آشنا سخنان کرباسچي را بي‌پاسخ نگذاشت و در توييتي نوشت: «1. من خبر نداده‌ام، نظر داده‌ام. 2. گزاره‌اي مشروط را مطرح کرده‌ام که حداکثر مي‌توان آن را ازجمله «شرطي‌هاي خلاف واقع» تلقي کنيد و اطلاق صفت دروغ‌گو به گوينده آن صحيح نيست». در کوران نقدهايي که به مجموعه اطلاع‌رساني دولت مي‌شود، آشنا يک‌تنه وظيفه دفاع از دولت را به‌ويژه در توييتر بر عهده گرفته است. از سخنانش درباره وعده رفع حصر و آزادي در دانشگاه تهران گرفته تا ناگفته‌هاي او از قتل‌هاي زنجيره‌اي يا دفاع جانانه او از روحاني در برابر ادعاي دو نفر از نمايندگان مبني بر دوتابعيتي‌بودن روحاني که نوشت: «شرم هم خوب چيزي است». از مناظره‌هاي توييتري‌اش با عزت‌الله ضرغامي، دفاع توييتري‌اش از محمدجواد آذري‌جهرمي درباره خادم‌الرضاشدنش يا حمايت توييتري‌اش از دکتر ظريف، وزير امور خارجه، همگي به نوعي او را به‌عنوان مدافع تمام‌قد دولت و دولتي‌ها نمايان كرده است. آشنا وظيفه دفاع گفتماني از جريان اعتدالي را نیز در برابر اصولگرايان بر عهده دارد. بين او و حسن رحيم‌پور‌ازغدي هم جدال ممتدي در سال گذشته درگرفت. در ماجراي توييت جنجالي محسن رضايي درباره کربلاي4، جدال‌هاي توييتري تندي بين رحيم‌پورازغدي و آشنا درگرفت؛ اين جدال از توييت آشنا شروع شد که نوشت: «بين عمليات فريب و عمليات لورفته تفاوت از زمين تا آسمان است. تحليل‌هاي پسيني مشکلي را حل نمي‌کند. ما شايد خطاکاران را ببخشيم، اما خودشيفتگان را هرگز». آشنا در توييت ديگري به محسن رضايي، فرمانده اسبق سپاه پاسداران، خرده گرفت و از او با نام «فرمانده عمليات فريبنده» که ديگر نبايد پشت نام سرداران شهيد پنهان شود، نام برد. اين توييت‌هاي پرنيش‌و‌کنايه آشنا به رضايي از سوي رحيم‌پورازغدي بي‌پاسخ نماند. رحیم پورازغدي در توييتي نوشت: «اين‌روزها سالگرد عمليات کربلاي۴ و شهادت غريبانه غواص‌هاست. رسانه‌هاي بيگانه و چند نفر از دولتي‌ها مثل آقاي آشنا و... به گونه‌اي جوسازي کرده‌اند که گويا هزاران شهيد داده‌ايم و دکتر محسن رضايي آن را حرکتي انحرافي دانسته است؛ حال آنکه اساسا خود اين آدم‌ها زمان کربلاي۴ در خانه‌ها نشسته بودند». اين جدال تنها به اين واکنش ختم نشد و آشنا در واکنش به رحيم‌پور‌ازغدي در توييتي نوشت: «از جناب‌عالي عذرخواهي مي‌کنم که بدون اطلاع، استجازه و هماهنگي با جناب‌عالي در عمليات کربلاي‌چهار و... شرکت داشتم. از شما نمي‌خواهم که بابت سخنان و ارزيابي‌هاي ناشايست‌تان در اين جلسه يا آن دو جلسه شوراي عالي انقلاب فرهنگي عذرخواهي يا توبه کنيد، فقط اميدوارم جواناني که به اسم اسلام و انقلاب دور خود جمع مي‌کنيد، روزي ضد آخوند، ضد انقلاب، ضد امنيت و ضد دولت و در نهايت آنارشيست نشوند». هرچند رحيم‌پورازغدي در جواب آشنا توضيح داد که آنچه تحت عنوان پاسخ او منتشر شده، بخشي از سؤال يک دانشجو در حاشيه يک نشست بوده که به اشتباه به نقل از او منتشر شده است.

دفاع شخصي يا دولتي! اگرچه او عادت دارد نوشته‌هايش در شبکه‌هاي اجتماعي را نظرات شخصي خودش بخواند، اما اين ادعایی چندان درخور اتکا نيست. شخصي‌ترين نظرات آشنا هم در شبکه‌هاي اجتماعي حامل محتوايي ضمني يا صريح، مرتبط به جايگاه اوست؛ او چگونه مي‌تواند از شخصي‌بودن نظراتش سخن بگويد و از آنها دفاع کند، در‌حالي‌که به‌عنوان مشاور رئيس‌جمهور و رئيس مرکز بررسي‌هاي استراتژيک رياست‌جمهوري، مقامي رسمي و اجرائي است و به گفته خودش، در بسياري مسائل به روحاني و دولت او مشاوره مي‌دهد. او در يکي از توييت‌هاي خود نوشت: «من به‌عنوان مشاور کسي توييت نمي‌کنم، بلکه صرفا نظرات خودم را منتشر مي‌کنم» يا در توييت ديگری نوشته بود: «قاعدتا رئيس‌جمهور نه از محتواي توييت‌هاي بنده آگاه مي‌شود، نه آنها را دنبال مي‌کند و نه با مضمون برخي از آنها موافق است». آشنا مي‌گويد رئيس‌جمهور حتي دنبال‌کننده اکانت توييتري او نیز نبوده و با مضمون برخي از آنها موافق نيست! او در جايي ديگر درباره ترکيب کابينه و روند جدايي‌ها و ريزش و انتخاب‌هاي حسن روحاني گفته است: «من نه توجيه مي‌کنم، نه دفاع مي‌کنم. من توصيف مي‌کنم. اشتباه نشود، نمي‌گويم آقاي روحاني نمي‌توانست بهتر از اين کار کند. از نظر من مي‌توانست و بايد بهتر کار مي‌کرد. ممکن است من با تغييراتي که انجام شده، موافق نباشم؛ اما من به‌عنوان مشاور، مشورتم را به ايشان داده‌ام. فرق من با شما اين است که من سعي مي‌کنم محدوديت‌هاي آقاي روحاني را درک کنم. نه اينکه بگويم درست عمل کرده، من مي‌فهمم چرا اين‌طور عمل کرده است». با وجود اين، حسام‌الدين آشنا در تمام توييت‌هايش به‌گونه‌اي اظهارنظر کرده است که به باور همگان، سخنانش، حتي اشاراتش، منتقل‌کننده گرايش و ديدگاه و خواست هسته مرکزي دولت و گفتمان آن است. يکي از کاربران توييتر در واکنش به يکي از توييت‌هاي او نوشته بود: «هرچه رئيس‌جمهور بفرمايند». معمولا هر وقت پاي يک انتقاد تند به‌ويژه از سوي مخالفان سرسخت اصولگراي دولت در ميان باشد، آشنا در نقش مدعي‌العموم دولت در فضاي مجازي وارد مي‌شود. او در واکنش به توييت عزت‌الله ضرغامي، رئيس پيشين صداوسيما و عضو شوراي عالي فضای مجازي که نوشته بود: «کارنامه دولت در حمايت از پيام‌رسان‌ها منفي است، اگر اين دولت زمان جنگ بود به خودکفايي نمي‌رسيديم». نوشت: «آقاي ضرغامي! زمان جنگ کدام دولت در رأس کار بود؟». رسانه‌ها مدعي شدند که پايان جدال توييتري حسام‌الدين آشنا و عزت‌الله ضرغامي به مسدودشدن موقت توييتر حسام‌الدين آشنا منجر شد! آشنا در واکنش به مسدودشدن حساب کاربري‌ خود در توييتر نوشت: «فعلا حساب کاربري @hesamodin1 در توييتر تعليق شده است. نمي‌دانم زحمت دوستان اين‌ور آب بوده يا دشمنان آن‌ور آب!».

دفاع از دولت در برابر مجلس آشنا در مصاحبه‌اي گفته است: «دوره آقاي روحاني احتمالا يکي از آخرين دوره‌هايي است که ما شانس گريز از يک گذار سخت را داريم. اين آخرين فرصت نظام است». يا در توييتي با اشاره به جلسه سؤال نمایندگان مجلس از رئيس‌جمهور نوشت: «روحاني يک بار ديگر هزينه حفظ آرامش و عدم ايجاد تنش در کشور را پرداخت. او مي‌داند که بايد سنگ زيرين آسياب باشد». براي نخستين‌بار در دولت روحاني بحث پرداخت رديف‌هاي بودجه‌اي کمي شفاف شد، به‌ويژه بودجه‌هاي ذيل فصل 7 و پرداخت‌ها به برخي نهادهاي مذهبي و فرهنگي که سروصداي زيادي هم در يکي، دو سال اخير به پا کرده است. آشنا اينجا هم وارد مي‌شود و مي‌گويد: «امروز دانشجويان اسم يک نهاد به نام جامعه‌المصطفي را مي‌دانند، اما ساير نهادها را نمي‌شناسند. پشت هر رديف بودجه يک قبيله و يک پدر و مادر قرار دارد! شما فقط جامعه‌المصطفي را مي‌شناسيد، هزار نهاد ديگر وجود دارند که اصلا اسمشان را هم نشنيده‌ايد. وقتي مي‌خواهيم بودجه‌شان را قطع کنيم، کل بودجه کشور را گروگان مي‌گيرند تا تکليف آن يک رديف مشخص شود». سابقه اظهارات او درباره مجلس و نمايندگان تنها به بودجه ختم نمي‌شود. او در بزنگاه معرفي کابينه و انتخاب وزراي دولت هم توييت‌هاي مهمي منتشر کرد. او آنچنان به حمايت از کابينه برخاسته بود که غلامرضا تاجگردون، رئيس کميسيون برنامه‌و‌بودجه مجلس، او را مشايي روحاني ناميد و درباره اظهارات حسام‌الدين آشنا درباره شفافيت بودجه نوشت: «هر رئيس‌جمهوري گويا بايد يک مشایي داشته باشد. مشاور محترم رئيس‌جمهور بعد از شش سال از دوره رئيس‌جمهور با دادن آدرس غلط به جامعه، فرار به جلو مي‌کند. بودجه را دولت مي‌دهد. شش سال هم آقاي روحاني بودجه را به مجلس داد. هر آنچه که بخواهد مي‌تواند در لايحه انجام مي‌دهد. مثل امسال که هرجا را دوست نداشت، کم کرد و هرجا را دوست داشت، بالا برد. افزايش‌هاي مجلس هم مشخص است». جدال‌هاي توييتري آشنا با نمايندگان و کنايه‌هاي او به مجلس درباره جايگزيني بازنشستگان هم ادامه داشت. حسام‌الدين آشنا در توييتي با اصطلاح معروف خود نوشت: «مراقب باشيم! نکند با هزار بدبختي، بازنشستگان را از صندلي بلند کنيم ولي آنها نوچه‌هايشان را به جاي خود بنشانند». او همچنين درباره حلقه اطرافيان رئيس‌جمهور که از سوي بسياري به‌ويژه اصلاح‌طلبان برای آن به دولت انتقاد می‌شود، گفته است: «آقاي روحاني حتما مثل هر رئيس‌جمهور ديگري، حلقه‌اي نزديک به خودش دارد که من اسمش را حلقه شوراي امنيت و حلقه مرکز تحقيقات استراتژيک مجمع مي‌گذارم. اين حلقه نزديکان آقاي روحاني بوده‌‌اند و ايشان با اينها کار مي‌کند. چيز عجيب و جديدي هم نيست». البته آشنا دليلي نمي‌بيند که توضيح بدهد خودش کجاي اين حلقه نزديکان قرار دارد! با‌اين‌حال او همواره از اين حلقه دفاع کرده است.

اول آشنايي اولين همکاري آشنا و حسن روحاني به سال ۱۳۷۷ بازمي‌گردد. حسن روحاني در آن زمان دبير شوراي امنيت ملي بود. آشنا که در سال ۱۳۶۷ با دختر قربانعلي دري‌نجف‌آبادي ازدواج کرد، در دوران رياست‌جمهوري رئيس دولت اصلاحات، از طریق پدرزن خود که در آن زمان وزير اطلاعات بود، به سمت معاونت ويژه وزارت اطلاعات گمارده شد. حسام‌الدين آشنا در گفت‌وگو با ماهنامه انديشه‌ پويا درخصوص سابقه آشنايي با روحاني مي‌گويد: «من در يک مورد با ايشان همکاري نزديکي داشتم. سال 77 در جريان مسئله رفع حصر آيت‌الله منتظري با ايشان از نزديک کار کردم و فکر مي‌کنم خاطره خوبي از آن تجربه داشتم. او نقش خود را در آن ماجرا مشاور خواند و افزود: آقاي دري‌نجف‌آبادي از من خواستند به آقاي روحاني کمک کنم». او از شاگردان مرحوم آيت‌الله مهدوي‌کني بوده است که در سال‌هاي اخير لباس روحانيت به تن نمي‌کند. او در پاسخ به اعتراض آيت‌الله علم‌الهدي برای ترک کسوت روحاني گفته است: «کاري که من انجام مي‌دهم، تناسبي با لباس روحانيت ندارد؛ نه پيش‌نمازم، نه منبري و کاري که کسوت روحانيت داشته باشد، ندارم؛ پس چه ضرورتي دارد که اين لباس خدمت را بپوشم». حسام‌الدين آشنا در جريان انتخابات رياست‌جمهوري سال ۱۳۹۲ عضو هسته مرکزي ستاد انتخاباتي حسن روحاني و نيز مشاور و تحليلگر مناظرات او بوده است. فردي که گفته مي‌شود طراح رنگ و تصويرساز «کليد» بوده و نقش درخور توجهي در حضور رسانه‌اي روحاني در جريان مناظرات ايفا کرد. اين استاد ارتباطات دانشگاه سال‌هاست سابقه فعاليت در فضاي مجازي و شبکه اجتماعي «فيسبوک» و «گوگل‌پلاس»، به‌ويژه توييتر را دارد. آشنا پس از پيروزي مجدد روحاني در انتخابات 96، به فعاليت‌هاي مجازي خود شدت بخشيد و در صفحه خود موضوعات مختلفي را به نظرخواهي مي‌گذارد. او يکي از نمايندگان رئيس‌جمهور در شوراي نظارت بر سازمان صداوسيماست. او دانشيار فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق، دانشکده خبر و دانشگاه صداوسيماست. زماني که وارد کارزار انتخابات شد، چهره‌اي ذاتا رسانه‌اي بود که رسانه‌اي نشده بود.

کدهاي آشنا او هرچند در معاونت وزارت اطلاعات سوابقي دارد؛ اما علاقه چنداني به برجسته‌شدن اين گذشته ندارد. با‌اين‌حال به‌تازگی به بهانه‌اي توييت‌هاي شایان تأملي درباره قتل‌هاي زنجيره‌اي منتشر کرد. او در دفاع از دري‌نجف‌آبادي، پدر همسرش، در مسند وزير وقت اطلاعات، فاش کرد مقالاتي هم که در سال 77 و مقارن با رخداد قتل‌ها به اسم مستعار «بهمن يا امين شناسا» در روزنامه انتخاب منتشر شده بود، کار او بوده است. مهم‌ترين بخش سلسله‌توييت‌های او درباره قتل‌هاي زنجيره‌اي اين بود که: «آنچه در سازمان قضائي نيروهاي مسلح اتفاق افتاد، به‌هيچ‌وجه کمتر از اصل قتل‌ها نبود. روزي بايد از آقاي نيازي سؤالات سختي پرسيد». «حجت‌الاسلام نيازي»، رئيس سازمان قضائي نيروهاي مسلح، در آن زمان مسئول رسيدگي قضائي به پرونده قتل‌ها بود. او پس از مناظره با حجت‌الاسلام پناهيان در برنامه «ديروز، امروز فردا» در سال 93، در وبلاگ خود مسئوليت مديرکل اطلاعات قم را تکذيب کرد و نوشت: «حسام‌الدين آشنا هيچ‌گاه در شهر قم مديرکل نبوده است. تنها در دانشگاه امام صادق عليه‌السلام به مدت هشت سال مديرکل امور پژوهشي بوده است». آشنا برخي از توييت‌هايش را با جمله «مراقب باشيم» آغاز مي‌کند. همين يک جمله دستاويزي شده براي اصولگرايان تندرو تا از عبارت چهره يا فرد «امنيتي» براي آشنا استفاده کنند. اصولگرايان مخالف دولت به عمد، هرگاه مي‌خواهند درباره آشنا چيزي بگويند يا بنويسند يا خطابش قرار دهند، روي اين واژه تأکيد مي‌کنند. آنها اصرار دارند بگويند آشنا هنوز هم چهره‌اي امنيتي است و تحليل‌ها و سخنانش را با تأکيد بر اين بُعد از گذشته سياسي او برآورد مي‌کنند. اين در حالي است که در جريان اصولگرايي، چهره‌هايي وجود دارند که به‌مراتب سابقه امنيتي پررنگ‌تري از آشنا دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.