بهار است و تو هستي و روزنامه هم آيا؟
فريدون صديقي
هستي رسانهاي ما آيا در خطر پاكشدن و فراموشي است و ما بهارنديده به پاييز رسيدهايم؟ هستي رسانهاي ما در جدال كاركردهاي فرهنگي و اجتماعي با عناصر ضداجتماعي و فرهنگي دارد از پاي درميآيد چون بیقدرت شده است؟ يعني ضدقهرمانها به پيروزي رسيدهاند و روزنامهها را باد با خود برده است؟
يك پاسخ ساده و صريح ميگويد متأسفانه ممكن است چنين باشد. ما ميپرسيم چرا؟ خانواده ما روزنامهنگاران مغموم و مأيوس ميپرسند، چرا؟ پاسخ سريع و ساده اين است: چون آنچه مينويسيد كاركرد ندارد؛ شما براي مديرانتان مينويسيد، نه مخاطبان! ما ميگوييم به علتها و معلولها توجه کنید. جواب ساده و آسان اين است: البته ضعف و زبوني تنها زاييده ترس نيست، تحريمها و گراني كاغذ، خطقرمزها، مخاطبان خسته از تكرار برشمردن علتها و معلولها، اينها و اينهاي ديگر روزگار روزنامههاي كاغذي ما را بيمناك كرده است. البته كارگران چاپخانهها هم وضعشان بدتر از كاغذنوشتههاي خطخورده است؛ كارگران ديگر و حتي موزّعان روزنامه و خريداران كاغذباطله كه روزگارانشان جدول كلمات متقاطع است، اين را همه ميدانند؛ كارمندان ثبت احوال كه كمكار شدهاند، كارمندان شيلات كه چون ماهيها ليز خورده يا به تله و تور چينيها افتادهاند؛ يعني همه در كليت خود بيمارند، با اين وصف آيا ما روزنامهنگاران در آستانه بهار همچنان خودستاييم و راجع به هركسي و هر چيزي اظهارنظر ميكنيم درحالیکه همهچيز و همهكس را نميشناسيم، چون در مرحله تقليد از آزادي بيان، نه تنها آزادي كه بيّنان بيان را آزرده و نااميد كردهايم. - آيا بهار پيشرو، پاييز رسانههاست؟ - شايد! - شايد اگر آزادي بيان همچنان نامفهوم و كاغذ كمياب و مخاطب ناياب باشد. من اما به ميمنت بهار در پيشرو، خودم را دلداري ميدهم چنين نخواهد شد. بهار، بهار است، وقتي نوروز در پيش است. بهار نميتواند بيبرگ، بيشكوفه و بيثمر باشد؛ يعني ما با همه تفاوتهايمان سر از بهار درميآوريم. مگر میشود بهار باشد، شما نباشيد، روزنامه نباشد. ما ناچاريم به عادت ديرين پاي سفره هفتسين بنشينيم، همانگونه كه ميبايد غبار از آينه، طاقچه و پنجره بگيريم، همانگونه كه ممكن است تنگ بلور بدون حضور ماهي قرمز، همنشين سير و سماق امسال باشد تا يادمان بيايد با همه ندانستنها و با همه كژتابيهايمان ناچاريم اميدوار باشيم چون رهايي و كاميابي حق ماست. تا يادمان بيايد خيلي كم و خيلي زياد، هر چيزي را خواب و خراب ميكند. تا فراموش نكنيم خشم با بیعدالتی به فرجام ميرسد و نيز براي هزارمين بار با خود بگوييم عجيبترين رويداد در اطراف ما موفقيت احمقها و شكست دانايان است. بههرحال وقوف بر ناداني عين دانايي است و دانايان در هر دو جهان رستگارانند، پس در دقيقه اكنون، من و ما ناچاريم اميدوار باشيم و صبور، اميدوار باشيم و پرتلاش تا از شر نااميدي خلاص شويم. میدانم همه كساني كه با ما ميخندد، دوست ما نيستند اما بههرحال بهار ميآيد و تو میآيي، شكوفه و سيب ميآيد حتي اگر ما مكدر باشيم، حتي اگر وجدانمان كمي زخمي باشد و بايد و بايد آن را ترميم كنيم، حتي اگر دشوارترين كار باشد. اصلا بايد به خودمان سلام كنيم و به خود مژده بدهيم در آينههاي روبهرو كه فردا روز ديگري است و به ديدن دوستانمان برويم و با دشمنانمان دم دكههاي روزنامهفروشي قرار بگذاريم و با هم روزنامه صبح برگيريم، چون تفاهم با ديگران آشتي با دانايي است، چون آشتي با دوستان قهركرده چشمپوشي از نخوت و توهم قدرت است؛ اين را در تحليل همه روزنامهها خوانديم، درسالي كه نامش ٩٧ بود. نكته؛ با همه كجخلقيهاي روزگار تلخ نبايد همچنان دلخوش به مواهب گذشتگان يا نعمت دستسازهاي آنسوي مرزها بود، ما بايد خود خلاق و سازنده باشيم و نبايد از تاريخ بيرون برويم؛ بايد تاريخ بسازيم، روزنامه بنويسيم. راست اين است من همچنان بر اين باورم عظمت روزنامهنگاري را دوباره ميتوان بازيافت چون هنوز كاغذ روزنامه وارد ميكنيم؛ حتي در تنگناي كمي و كاستيهايي كه ما را فسردهاند. باور دارم كه روزنامهها از صف ارتباطات خارج نميشوند، چون دانشكدههاي روزنامهنگاري هنوز هستند، چون دكهها همچنان روزنامهچين هستند، چون كار روزنامهنگار اعتراض و تفاهم، جهتدادن به افكار عمومي براي پيشرفتن و پيشرفت است؛ پس اجازه بدهيم حالمان با دستكاري احوالمان و با مساعدت درك و دريافتهاي زمانه كمي بهاري شود تا برسيم به سالي كه نامش ٩٨ است. يادمان باشد انكار فرهنگ، ادب و آداب بهار، انكار موجوديت اينجا و اين سرزمين است؛ حتي اگر در جهان بدون مرزهاي ارتباطي باشيم. سلام و احترام به بهار، به روزنامهنگاران امروز و فردا، به نسلهايي كه آمدهاند و من آنان را داناتر و خلاقتر از ديروزيها ميدانم؛ آناني كه جوانتر از بهار و گرمتر از تابستان هستند، آنان كه قرار است به روزنامهنگاري دوباره اعتلا بخشند، بهار را شكوفا، كاغذ را معني و پيام را زندگي كنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.