|

پیشنهاد قزوین‌گردی برای دیدار از آب‌انبارهای تاریخی و سرای سعد‌السلطنه تا پارك ملی باراجين

شهر معروف ناشناخته

شرق: گويا شهر ناشناخته‌ها است. كسي باورش نمي‌شود كه شهري در نزديكي تهران با اين همه جاذبه گردشگري، بيشتر به عنوان شهري عبوري براي رسيدن به شمال شناخته شود. سفر به قزوين برای تعطیلات نوروزی پیش‌رو پیشنهادی جذاب برای خیلی‌ها است؛ شهری که دیدنی‌ها و جذابیت‌های ناشناخته بسیاری دارد. پیشنهاد ما به شما شروع بازدید از عمارت بلديه قزوين است؛ ساختماني كه هنوز هم دفتر شهردار، آنجا قرار دارد و قديمي‌ترين ساختمان بلديه است كه هنوز باقي مانده و حتي از آن استفاده هم مي‌شود. اين عمارت در سال 1306 به‌دست روس‌ها ساخته شده است و با انتقال شهرداري به مكاني ديگر، احتمالا به موزه تبديل مي‌شود. اما در این شهر تاریخی آثار و بقایای به‌جا‌مانده از دوره‌های مختلف صفوی، افشاریه، زندیه و قاجاریه وجود دارد. پس از بازديد از عمارت بلديه و پارك مشاهير كه رو‌به‌روي ساختمان شهرداري است، نوبت به بازديد از عمارت چهلستون قزوين در سبزه‌ميدان مي‌رسد. چهلستون معروف به عمارت کلاه‌فرنگی تنها کوشک باقی‌مانده از مجموعه کاخ‌های سلطنتی روزگار شاه طهماسب است. این عمارت در دوره صفویه و زمانی که قزوین پایتخت بود، پيش از انتقال پايتخت صفويه به اصفهان، ساخته و بعدتر به کلاه‌فرنگی مشهور شد. اين روزها مقابل چهلستون، پروژه بازآفريني سبزه‌ميدان در حال اجرا است و اين ميدان قديمي تبديل به پياده‌راهي با جاذبه‌هاي نوروزي براي گردشگران شده است. در سال‌هاي دور، سبزه‌ميدان هم جزئي از دولتخانه صفوي بوده كه عمارت چهلستون نيز بخشي از آن بوده است. نخستين گراندهتل ايران در خيابان پيغمبريه، سال‌ها است که در دست مرمت است و كسري بودجه و مشكلات متعدد، اين ظرفيت بزرگ گردشگري را سال‌ها به حال خود رها كرده است. گفته مي‌شود قرار است با همكاري شهرداري اين گراندهتل مرمت شود و مورد استفاده قرار گيرد. ‌اما پشت عمارت چهلستون، عالي‌قاپو قرار دارد كه تا همين 20 سال پيش در اختيار شهرباني و بعد نيروي انتظامي بود. سردر عالي‌قاپو در واقع رو به خيابان سپه است كه نخستين خيابان ايران به شكل مدرن و امروزي است و در سال 1307 ساخته شد. هم با تور دوچرخه‌سواري نوروزي و هم با پاي پياده بايد خيابان سپه را تا مسجدجامع عتيق يا مسجد جامع كبير قدم زد؛ مسجدي كه از بزرگ‌ترین مساجد ایران و کهن‌ترین مسجدجامع ایران است. وارد محوطه كه مي‌شويم دور تا دور معماري خاص اين مسجد، مبهوتمان مي‌كند. بنای نخست مسجد روی آتشکده‌ای از دوران ساسانیان ساخته شده ‌است. آتشکده در بخش ایوان جنوبی بوده ‌است. این مسجد به سبک چهارایوانی است و به فرمان هارون‌الرشید و به سال ۱۹۲ هجری ساخته شده ‌است. در یورش مغولان به قزوین و از آنجا که مهم‌ترین مسجد شهر بوده، بخشی از آن از جمله ایوان جنوبی، تخریب شده اما در دوره‌های بعد ترميم شده ‌است.آثار معماری چند دوره در این بنا مشاهده مي‌شود و قدیمی‌ترین بخش آن متعلق به سده دوم اسلامی است. ایوان‌ها در دوره صفوی بازسازی شده اما ایوان شرقی در دوره قاجار مرمت شده ‌است. پشت مسجد جامع، خانه رئوفي‌ها را هم بايد ديد كه ساختماني قجري است و در سال 78 به‌عنوان يكي از آثار ملي ثبت شد. حياط و حوض كوچك وسط حياط و اتاق‌هاي دور تا دورش، پرتابمان مي‌كند به فيلم‌هاي صد سال پيش. از مسجدجامع كه خارج مي‌شويم، آب‌انبار مسجدجامع با پله‌هاي تند و زياد، ما را مي‌برد به روزهايي كه زنان و مردان براي بردن آب، چند پله را پايين مي‌رفتند و ظرف آبشان را پر مي‌كردند و زناني كه به گفته قدیمی‌های قزوین، به‌قصد پيداكردن همسر براي پسرشان به آنجا مي‌رفتند تا دختري را كه زورش بيشتر بود و تندتر كوزه‌اش را پر مي‌كرد و از پله‌ها بالا مي‌رفت، شناسايي كنند! از مقابل مسجدجامع كه روبه‌رويش بازارچه سپه است، به سمت انتهاي خيابان سپه حركت مي‌كنيم و كمي پايين‌تر به سمت آب‌انبار سردار مي‌رويم. آب‌انبار سردار بزرگ، بزرگ‌ترین سازه تک‌گنبدی ایران و جهان است. آب‌انبار سردار بزرگ سازه‌ای دیدنی است که به‌دست دو برادر به نام‌های محمدحسن خان و محمدحسین خان، از سردمداران زمان فتحعلی‌شاه ساخته شده است. ارتفاع بلندترین قسمت این سازه تا کف، چیزی حدود ۲۸٫۵ متر است و معمار اين بنا براي اينكه بتواند تا اين حد بالا برود، از پشته‌هاي علوفه استفاده كرده است. اگر به قزوين سفر كرديد بازديد آب‌انبار سردار را از دست ندهيد. اما از آنجا به خانه اميني‌ها مي‌رويم. خانه‌اي كه حدود صد سال پيش براي اينكه به دست شاه نيفتد، وقف شد. حسینیه و خانه امینی‌ها، از خانه‌های زیبا و اعیانی قزوین است که به‌دست حاج محمدرضا امینی، از اعیان تجار قزوین در غرب رودخانه دزج ساخته شد. زیباترین قسمت خانه، از سه تالار که به موازات یکدیگر قرار گرفته و به وسیله ارسی‌های زیبایی (نوعی در قدیمی که دارای چارچوب مخصوص بوده و با بالا و پایین رفتن باز و بسته می‌شد) تشکیل شده است. سراي سعدالسلطنه اما شايد جذاب‌تر از همه اينها هم باشد چون علاوه بر معماري زيبا و سراهاي تو‌در‌تو، حجره‌هاي صنايع‌دستي و شيريني‌هاي خانگي بر جذابيتش افزوده است. سعدالسلطنه نزديك بازار تهران و در خيابان امام خميني، نرسيده به سبزه‌ميدان واقع شده است. سرای سعدالسلطنه قزوین به عنوان بزرگ‌ترین کاروان‌سرای سر پوشیده درون‌شهری جهان، مکانی زیبا برای بازدید گردشگران و بازگشت به اعماق تاریخ است. از معدود کاروان‌سراهای ایران است که چندین حمام، سرا، تیمچه، شترخان، راسته، چهارسوق، مسجد و چایخانه دارد. نقش این کاروان‌سرا در گذشته به عنوان یک سرای بازرگانی بوده و به دستور محمد باقرخان سعدالسلطنه اصفهانی، حاکم شهر قزوین، در زمینی به مساحت ۲/۷ هکتار و در۴۰۰ حجره ساخته شد که با همت دو معمار اصفهانی و دو معمار قزوینی در سال ۱۳۱۲ هجری قمری به بهره‌برداری رسید. کاروان‌سرای سعدالسلطنه تا قبل از جنگ جهانی اول، مرکز تجارت و فعالیت بازرگانی شهر محسوب می‌شد که بعد از تغییرات سیاسی حکومت روسیه، موقعیت خود را به عنوان پل ارتباطی، بازرگانی بین اروپا و آسیا از دست داد و حیات اقتصادی خود را به‌صورت نیمه‌فعال ادامه داد. از توصيف حمام قجر و موزه مردم‌شناسي و مسجد چهارانبيا و مغازه‌هاي خيابان عبيد زاكاني و... كه بگذريم، بايد از شهر كمي خارج شويم و به سمت منطقه باراجين برويم؛ جايي كه در بخشي از آن دهكده طبيعت واقع شده است. محلي بزرگ كه نمي‌شود نام باغ‌وحش بر آن گذاشت. حيواناتي كه به هر دليلي از طبيعت دور مانده‌اند يا آسيب ديده‌اند، در فضايي بزرگ كه شبيه قفس نيست و امكان تحرك دارند، زندگي مي‌كنند. این مجموعه به‌دست نادررضا نوری مدیریت و با حمایت شهرداری قزوین اداره می‌شود. نادررضا نوری عاشق حیوانات است و حیوانات هم او را بسیار دوست دارند، به این مسئله زمانی می‌توان پی برد که او به داخل قفس حیوانات ازجمله پلنگ، گرگ، خرس، شير و... می‌رود و شاهد رفتار جالب او با حیوانات هستيم. مكان بزرگي براي نگهداري از پرندگان، زندگي ببر و سگ هاسكي در يك قفس بزرگ، توله‌شيرهايي كه از سر و كول نوري بالا مي‌روند، گوزن‌هايي كه وقتي جمعيت را مي‌بينند از راه دور به سمت آنها مي‌آيند و... . اينجا را بايد ديد؛ به‌ويژه آنكه سافاري پارك دهكده طبيعت هم به‌تازگي افتتاح شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.