|

نوشداروی همیشگی آسیب‌ها

کامل حسینی. دبیر آموزش و پرورش

در دنیای معاصر افزایش آسیب و انحراف‌ها به طور مداوم، لحظه‌های زندگی دانش‌آموزان را با تهدیدهای مکرر خود مواجه کرده است. باید به یاد داشته باشیم که دانش‌آموزان به طور رایج در دو زمان مختلف با گونه‌های آسیب‌ها روبه‌رو می‌شوند. موقعیت اول، زمانی است که به طور اجبار در معرض تهدید یک موقعیت جرم‌زا یا مثلا تعرض از طرف یک انسان منحرف و بیمار جنسی قرار دارند و در زمان دوم اگرچه موقعیت پیش‌آمده در حکم نوعی تهدید برای سلامت روحی و عاطفی دانش‌آموزان به شمار می‌رود، اما درهرحال با توجه به شرایط انحرافی پیش‌آمده نوعی تمایل شدید طبیعی در پاسخ مثبت به آن موقعیت وسوسه‌آمیز در نهاد آنها هم موج می‌زند، مانند کشش به سمت مواد مخدر، دخانیات یا تمایل به تجربه روابط افسارگسیخته با جنس مخالف یا ورود به محتوای نامناسب فضای مجازی. در حقیقت، یکی از دم‌دستی‌ترین و مهم‌ترین توصیه روان‌شناسان و کارشناسان تعلیم‌وتربیت آموختن و ایجاد توانایی «نه» گفتن در این زمان‌هاست. در موقعیت اول، آموزش و تربیت دانش‌آموزان برای رویارویی با سلاح «نه‌گفتن» تا حدودی آسا‌ن‌تر است، اما پرورش و آموزش دانش‌آموزان برای سربلند بیرون‌آمدن در موقعیت دوم، مشکل‌تر و نیازمند اندیشیدن و برنامه‌ریزی بیشتر اولیا و مربیان حوزه تعلیم‌وتربیت است.

دو حرف به ظاهر ساده؛ یعنی «نه» گفتن در زمان فراخوانی انحراف‌ها با روکش لذت‌های منفی و زینت‌های فریبنده کار چندان آسانی نیست و نمی‌توان با تکیه صرف بر توصیه‌ها و بیان اصول اخلاقی و تلقین همیشگی برای «نه» گفتن، مراحل پیروزی و دفع آسیب‌ها را پشت‌سر گذاشت، بلکه تحقق قدرت «نه‌گفتن» خود نیازمند مقدمات دیگری مانند ایجاد انگیزه معنوی و اخلاقی بسیار قوی در کودکان از راه‌های مختلف در بلندمدت و سپس ساخت نوشدارویی از برگ و میوه درخت خردورزی است. شاید یکی از اساسی‌ترین و کاربردی‌ترین راهکارها در کتاب ارزشمند «نگاهی به فلسفه آموزش و پرورش» با تألیف میرعبدالحسین نقیب‌زاده از زبان جان لاک، فیلسوف مشهور قرن هجدهم، آمده باشد که می‌گوید: اگر بتوانید میل به محترم شمرده‌شدن و درک شرم و بی‌حرمتی را در او ایجاد کنید اصلی را بنیاد نهاده‌اید که همیشه مؤثر خواهد بود. در باورهای دینی با اقتباس از سخن بزرگان هم آمده است که هرگاه انسان ارزش و کرامت خود را بشناسد، شهوات و گناهان، پیش چشم او بی‌ارزش خواهند ماند. بنابراین یکی از اساسی‌ترین وظایف پدر و مادر، آموزگاران و مشاوران و حتی نظام اجتماعی کل، ایجاد و برجسته‌کردن احساس ارزشمندی و کرامت و عزت‌نفس در دانش‌آموزانی است که در مواقع سرنوشت‌ساز با گزش و نیش موقعیت‌های گناه و آسیب‌زا روبه‌رو می‌شوند؛ بدیهی است تنها پادزهر در کنار رحمت الهی، احساس به تمام معنای شرم و ارزش و کرامت انسانی در نهاد پاک آنهاست تا با اعتمادبه‌نفس تمام به موازات ابدیت در برابر وسوسه‌ها توانا باشند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.