مفهوم زمان و کودکی
کاوه رستمی. پژوهشگر
یکی از عناصری که در زندگی نقش اساسی دارد، زمان است. زندگی در زمان صورت میگیرد و با زمان پیش میرود و ناگزیر از زمان تأثیر میپذیرد و در رابطهای متقابل بر زمان تأثیر میگذارد. آموزش و پرورش و والدین هر یک به سهم خود مفهوم زمان را به شکل خاصی در ذهن کودکان شکل میدهند و با این عمل شاید تمامی زندگی او را تحتتأثیر قرار میدهند.
اینکه زمان و اشکال آن (گذشته، حال و آینده) به چه شکلی در ذهن کودکان مینشیند و اینکه کودک به کدامیک دلبسته میشود از اهمیت بسزایی برخوردار است و چهبسا سرنوشت کودک و رفتار او را تحت کنترل خود قرار دهد، درحالیکه یکی از مهمترین مواردی که باید به کودک آموزش داده شود تا علاوهبر اهمیت، از آن لذت ببرد، بحث زمان و زندگی است. با توجه به تحلیل کلاسهای درس و تفسیرهای صورتگرفته توسط کودکان به نظر میرسد که ما در انتقال این مفهوم توسط والدین و آموزش و پرورش موفق نبودهایم. پاسخهای کودکان و دانشآموزان حاکی از کمتوجهی به زمان حال و علایق و استعدادهای کودکان و دانشآموزان است و آنها تحتتأثیر محیط آموزشی و خانواده در احاطه دو زمان گذشته و آینده قرار گرفتهاند که هر دو به نحوی آسیبهایی را برای کودک به وجود میآورد و یکی از مهمترین آنها عدم لذتبردن کودک و دانشآموز از دوران منحصربهفرد کودکی خویش است. صرف تأکید بر تئوریهایی درباره زمان، قطعا کافی نیست و ضرورت دارد دانشآموز به صورت ملموس جذابیتها و اهمیت زمان و مدیریت زمان را درک کرده و جذابیتها و خاصیتهای مدیریت زمان در او نهادینه و درونی شود. در راستای آموزش مفاهیمی مانند نظم، مسئولیتپذیری و دیگر مسائل دینی و تربیتی، آموزش مفهوم مدیریت زمان در سنین ابتدایی از اهمیت ویژهای برخوردار است. مدیریت زمان به او میآموزد که در تقسیمبندی اوقات خود در منزل و در خارج از منزل، باید تدابیری بیندیشد تا بتواند بر هر مشکل احتمالی غلبه کرده و مسیر درست را پیدا کند؛ زمان خود را مدیریت و به صورت بهینه از آن استفاده کند، زیرا بر اساس طرح مدیریت زمان، او باید برای روزهای سپریشده خود پاسخگو باشد و البته خودش نیز با دیدن ثمرات مثبت مدیریت زمانش و تشویقشدن، احساس خوبی به مدیریت زمان خود خواهد داشت. این همان مرحله مهم در نهادینهشدن یک رفتار یا فرهنگ جدید است که روی خانواده هم تأثیر مثبت خواهد گذاشت. او باید اینگونه آموزش ببیند که حتی برای بازیکردن، خواب نیمروزی، تماشای تلویزیون و ... هم باید برنامهریزی داشته باشد. از جمله ابزارهای مناسب برای آموزش مفهوم زمان، استفاده از داستان است که کودک به صورت غیرمستقیم با مفهوم آشنا میشود و مفهوم جای خود را در ذهن او باز میکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.