|

تجليل از ۶ دهه خلاقيت تصويري «كامبيز درم‌‌بخش»

در ستايش تصوير

گروه هنر: به ‌پاس شش دهه خلاقیت تصویری، به‌عنوان يكي از كساني كه تصاويرش به غناي بيشتر سواد بصري مخاطبان منجر شده است، روز جمعه، 17 اسفند 97 در تالار ناصري خانه هنرمندان ايران در شانزدهمين دوره تصوير سال برگزار شد. در اين نشست كه چهره‌هاي مختلفي از عكاسان و فيلم‌سازان و تصويرپردازان حضور داشتند؛ بزرگمهر حسين‌پور هم‌زمان با استقرار ميهمانان در تالار، كشيدن تصويري از كامبيز درم‌بخش را آغاز كرد. پس از پخش سرود و قرآن و تيزر تصوير سال، هادي حيدري، به‌عنوان آغازگر برنامه در جايگاه قرار گرفت و گفت: بعضي‌وقت‌ها با خود مي‌انديشم آيا حق داريم از فشارها، كاستي‌ها و شرايطي كه خود را بر ما تحميل كرده‌اند، شكوه كنيم و بناليم در جايي كه شخصيتي مانند عاليجناب كامبيز درم‌بخش با وجود تمام اين شرايط و در آستانه 77 سالگي، همچنان در جست‌وجو، حركت و خلق جهان‌هاي تازه و شگفت‌انگيز است؟ كامبيز درم‌بخش به ما آموخته است كه خلاقيت هنري حدومرزي نمي‌شناسد. ما از او آموخته‌ايم كه هنري‌زيستن به ادا و اطوار هنري‌درآوردن نيست؛ كه به هنرمندانه‌انديشيدن است. به پالايش و رسيدن به جوهر وجودي ذهن و درون آدمي است، به خوب ديدن و مكث‌كردن در برابر مظاهر هستي است، به صبوري و حركت مداوم و مستمر و در نهايت، رسيدن به خلوص و سادگي شخصيتي و هنري است. درست در اين نقطه است كه شخصيت هنرمند با اثر هنري او، يگانه و هماهنگ مي‌شود و تجلي همه اينها را مي‌شود در جناب استاد درم‌بخش مشاهده كرد و چه خوشبختيم ما كه معاصر با او زيست مي‌كنيم. هادي حيدري ادامه داد: آثار درم‌بخش مشحون از بازيگوشي‌هاي تصويري و معنايي است؛ چه آنجا كه فضاي بيرون از چارچوب كاغذ را به كمك مي‌گيرد تا مفاهيم تازه‌اي منتقل كند، چه زماني كه با عكاسي يا تركيب عكس‌ها به آفرينش هنري دست مي‌زند. در رسيدن به ايده‌هاي كارتون‌هايش وقتي روي يك موضوع متمركز مي‌شود، به حدي كنكاش كرده و از زواياي مختلف به آن مي‌نگرد تا عصاره‌اش را بيرون كشيده و ده‌ها سوژه از يك موضوع مشخص استخراج مي‌كند. در بازي با فرم چيره‌دست است و بخش قابل‌توجهي از كارتون‌هاي كامبيز درم‌بخش از دل بازي‌هاي فرمي خلق شده‌اند، اما قلب تپنده كارتون‌هاي او «خط» است. او معجزه خط را به خوبي مي‌شناسد و با بهره‌گيري مناسب و بجا از اين عنصر مهم بصري، سمفوني گوش‌نواز خطوط را در آثارش مي‌نوازد. هادي حيدري گفت: در دوره‌هاي مختلف حرفه‌اي كامبيز درم‌بخش موضوعات متنوعي دست‌مايه كارتون‌هاي او شده‌اند. در دوره‌هايي به موضوعات اجتماعي پرداخته و در زمانه‌اي ديگر سوژه‌هاي سياسي بهانه خلق آثار او بوده‌اند، اما به طور عمومي دغدغه و محور اصلي كارتون‌هاي جناب درم‌بخش «انسان» است. او موقعيت كنش و واكنش انسان را در شرايط مختلف جست‌وجو می‌کند و به تصوير مي‌كشد. هادي حيدري همچنين به‌عنوان مجري برنامه دعوت از ديگر ميهمانان را برعهده گرفت تا اين برنامه هرچه جذاب‌تر ادامه پيدا كند. سيف‌الله صمديان، دبير جشن تصوير سال و جشنواره فيلم تصوير، نيز به حاضران و ميهمانانش خوشامد گفت: او اظهار کرد: ما چهارسال است كه به نام نامي تصوير نكوداشت كساني را كه وجودشان آبرودار تصوير شده است برگزار مي‌كنيم. سال اول با اكبر عالمي اين برنامه آغاز شد، چراكه تلاش‌هاي او براي معرفي تصوير عده زيادي را با اين وادي آشنا كرد. دومين سال محمود كلاري و تصاوير جاودانه‌اش در سينما میهمان ما بود. تجليل از عباس كيارستمي با همكاري رضا ميركريمي و جشنواره بين‌المللي فيلم فجر انجام شد و سال گذشته در ستايش تصوير به عليرضا زرين‌دست اختصاص يافت كه كلمه در بيان آنچه او به تصوير كشيده، قاصر است. صمديان با ذكر خاطره‌اي از احمد شاملو گفت: وقتي داشتم از شاملو عكاسي مي‌كردم، به او گفتم شما در مصاحبه‌اي گفته بوديد كه چراغ من در اينجا مي‌سوزد. نگران نبوديد كه اين نگاه نوعي از شوونيسم را در ميان جوانان دامن بزند؟ شاملو گفت من زماني كه براي معالجه در آمريكا مستقر بودم، مي‌دانستم كه قبل از ساعت 9 پستچي از راه نمي‌رسد، اما از ساعت هشت منتظر مي‌نشستم تا كاغذي از ايران به دستم برسد. آن روزها شاملو و دكتر كاووسي با هم اختلاف زيادي داشتند که در فضاي مطبوعات منعكس مي‌شد. از شاملو پرسيدم حتي اگر كاغذي از دكتر كاووسي باشد. گفت حتي از او. صمديان ادامه داد: من آمده‌ام اينجا تا از درم‌بخش به‌خاطر يك تصميم بزرگ تشكر كنم؛ اينكه با پايان‌دادن به يك غربت ناخواسته يا خودخواسته؛ كامبيز درم‌بخش غربت را به غربت فرستاد. پخش فيلم كوتاه «هشدار»، ساخته كيومرث درم‌بخش، برنامه بعدي اين آيين نكوداشت بود. مجيد رجبي‌معمار، مديرعامل خانه هنرمندان، نيز به‌عنوان سخنران به جايگاه آمد و گفت: كلامي در سخنان بزرگان هست و ما ياد گرفته‌ايم كه با بزرگانمان با احترام و با كوچك‌ترها با مهرباني برخورد كنيم. وجه اول اين احترام بايد در قلب و ذهن آدم باشد. وجه دوم اين است كه احترام بايد به زبان جاري شود و مرحله سوم هم احترام در عرصه عمل است و بايد اين احترام در تلاش روزمره و قدرداني از حضور آنان جلوه‌گر شود تا شاگردپروري كنند و مسير اين حركت تداوم پيدا كند. جواد عليزاده، سردبير مجله طنز و كاريكاتور، سخنران بعدي برنامه بود كه گفت: من خيلي خوشبختم كه كاريكاتور را در كنار آقاي درم‌بخش در مجله كاريكاتور آغاز كردم. شيفتگي و عشق ايشان به كار باعث مي‌شد كه ما هم كارمان را جدي‌تر بگيريم. مسعود شجاعي‌طباطبايي، مدير واحد تجسمي حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي، نيز در اين برنامه گفت: كامبيز درم‌بخش بدون‌شك هنرمندي جهاني است، بنابراين نمي‌توان او را در طيفي خاص و جغرافيايي محدود معنا كرد. او حتي متعلق به ايران هم نيست. درم‌بخش هنرمندي جهاني است؛ هنرمندي بي‌بديل كه دامنه شهرت او در خارج از كشور باعث فخر و مباهات ايران‌زمين است. شهرت درم‌بخش هيچ‌گاه مقطعي نبوده. او هنرمندي است كه هر روز تازه‌تر مي‌شود و توانسته است حرف‌هاي بسياري در عرصه كارتون و طنز ترسيمي بزند. درم‌بخش به خوبي نقش‌مايه‌هاي ايراني را با نوعي زيباشناسي نوين در هم آميخته و زبان شيرين طنز اين مرزوبوم را در دو قالب طرح‌هايش به نمايش مي‌گذارد. پيام تصويري اردشير رستمي اتفاق بعدي برنامه بزرگداشت درم‌بخش بود كه گفت اميدوارم من را به عنوان شاگردتان قبول داشته باشيد و مي‌خواهم تشكر كنم كه در هر كجاي دنيا با نام ايران حضور داشتيد. احمد مسجدجامعي عضو شوراي شهر تهران به‌عنوان سخنران بعدي در جايگاه حاضر شد و گفت: من از منش و رفتار كامبيز درم‌بخش بسيار خوشم مي‌آيد. ايشان با اين موقعيت بين‌المللي هميشه در دسترس علاقه‌مندان و دانشجويان است. اين رفتار در آثار ايشان هم متجلي است. مهرباني‌اي كه نسبت به طبيعت دارند، باعث مي‌شود كه آدم با ايشان راحت باشد و احساس نزديكي كند. درم‌بخش جهاني مي‌انديشد، اما تك‌تك اجزاي آثارش ايراني است. براي من جالب است كه ايشان با اين همه سابقه و تداوم فعاليت، همچنان باطراوت كار مي‌كند و آدم مي‌تواند در كنار آثارش زندگي كند. هوشنگ گلمكاني سردبير ماهنامه فيلم نيز در اين مراسم به جايگاه آمد و گفت: كامبيز درم‌بخش بسيار چهره محترمي است و من 40 سال قبل در روزنامه آيندگان به‌عنوان يك جوان تازه از شهرستان و سربازي آمده، افتخار مي‌كردم در روزنامه‌اي كار مي‌كنم كه او نيز در آنجا مشغول به كار است. اتاق فرهنگ در ساختمان پيچ‌درپيچ آنجا در گوشه‌اي قرار گرفته بود كه براي من رفتن به آن آرزويم بود و در چهارسالي كه آنجا كار مي‌كردم، سه‌ بار به بهانه‌اي خودم را به آن اتاق رساندم و هنوز هم بعد از چهل‌وخرده‌اي سال اگر بگويند يك تصويرگر نام ببر به غير از نام كامبيز درم‌بخش، نام ديگري به يادم نمي‌آيد، همان‌طور كه در فضاي فيلم‌برداري سينما به غير از نام كلاري، نام ديگري در ذهنم نمي‌آيد يا در فضاي عكاسي به غير از كاوه گلستان نام ديگري در ذهنم نيست. درم‌بخش نشان مي‌دهد كه سادگي اوج پختگي است. كامبيز درم‌بخش به دعوت هادي حيدري و در ميان تشويق‌هاي حاضران روي سن آمد و از همه حاضران تشكر كرد و گفت براي امروز خيلي خوشحال است؛ بعد ادامه داد بعضي مي‌پرسند تو سوژه‌هايت را از كجا گير مي‌آوري و من مي‌گويم از زندگي روزمره. آن زمان كه مي‌گفتند مي‌خواهي گوجه بخري، بيا محله ما؛ خبر دادند كه بيا قرار است از شما تجليل كنند. در آن مراسم از آقاي منوچهر معتبر هم تجليل مي‌شد. مراسمي بود شبيه اين پذيرايي‌هاي مراسم شام عروسي كه ژله و قرمه‌سبزي قاطي مي‌شود. حدود 10 دقيقه خواندن بيوگرافي من طول كشيد و قاب خاتمي به من هديه دادند كه يك جعبه مخملي هم به آن چسبانده شده بود. در تاكسي كه نشستم ديدم دو تا كارت خريد 150هزارتوماني شهروند در جعبه است. تماس گرفتم و گفتم من مي‌خواهم اينها را پس بدهم. در دوره كليد هم با من تماس گرفتند و گفتند براي تجليل به موزه زندان قصر بيا. رفتم و ديدم كه جمعيت زيادي هستند و خواستم جلو بروم كه گفتند برو در صف. وارد كه شديم يك لوله سفيد به ما دادند و يك جعبه پذيرايي مثل مجالس ختم. بعد ديدم از اين لوله سفيد گچ بيرون مي‌ريزد و متوجه شدم كه ساندويچ هايداست. بعد از كلي سخنراني و... كلي اسم خواندند كه فلاني به عنوان بهترين هنرمند ناحيه فلان به فلان اتاق برود. در پايان مراسم باز هم يك قاب خاتم بود و اين بار پيشرفت كرده بود با دو كارت خريد 500توماني. مير به نمايندگي از هادي مظفري رئيس مركز هنرهاي تجسمي و محمود كلاري، علي‌رضا زرين‌دست، سيف‌اله صمديان، مجيد رجبي‌معمار و احسان رسول‌اف براي تجليل از كامبيز درم‌بخش روي صحنه آمدند. نشان سرو خانه هنرمندان را مجيد رجبي‌معمار به درم‌بخش اعطا كرد؛ رجبي‌معمار متن لوح سپاس را خواند كه چنين نگاشته شده بود: به پاس 60 سال تلاش هنرمندانه حضرتعالي و خلاقيت بصري در عرصه فرهنگ و هنر ايران‌زمين و خلق هزاران اثر ماندگار كاريكاتور، انيميشن، پوستر و ... كه مورد ستايش هنرشناسان ايران و جهان است. در لوح سپاس اداره كل هنرهاي تجسمي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي كه نماينده معاونت مركز هنرهاي تجسمي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي از سوي هادي مظفري آن را اهدا كرد، آمده بود: سال‌هاست كه با لبخند حالمان را خوب كرديد و در خلال اين لبخند به ما آموختيد و پند داديد. آنچنان كه آثار كاريكاتور و كارتون شما تبسمي شيرين را بر لب‌ها مي‌نشاند. حضور و تلاش مستمر و تأثيرگذار شما در عرصه هنرهاي تجسمي اين سرزمين، برگ زريني در هنر معاصر ايران است كه همه ما به آن افتخار مي‌كنيم. اين لوح سپاس به احترام شش دهه خلاقيت تصويري و اداي احترام به جايگاه هنري و شاخص شما تقديم حضورتان مي‌گردد. هميشه و همواره برقرار باشيد كه باعث افتخاريد. احسان رسول‌اف از سوي بنياد رسول‌اف در سخناني كوتاه به حضور كامبيز درم‌بخش به‌عنوان داور ثابت بخش كاريكاتور 10 سال جايزه جوانان زير 25 سال جايزه محسن رسول‌اف به عنوان استاد و حامي معنوي اشاره كرد و گفت يكي از آرزوهاي محسن ديدن شما از نزديك بود. شما مثل يك آرزو هميشه براي محسن بوديد. كار بزرگ شما فقط خلق تصاوير ماندگار نبوده، بلكه شورمندي آفرينشگرانه‌اي است كه منتقل مي‌كنيد. قدردان اين همه دستاورد براي جهان تصوير، جايزه محسن و تصوير سال هستم. بزرگمهر حسين‌پور آخرين نفري بود كه در اين مراسم سخن گفت؛ او از حضور خالصانه و متواضعانه درم‌بخش در نشريات گل‌آقا و... ياد كرد و گفت خوشحالم در زمانه‌اي زندگي مي‌كنيم كه او هم نفس مي‌كشد. سپس تابلويي را كه در طول برنامه خلق كرده بود، به كامبيز درم‌بخش تقديم كرد. مراسم با نمايش فيلم سينمايی «كاغذي» ساخته جواد آتشباري ادامه پيدا كرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.