اختلافنظر اتحادیه اروپا درباره بازسازي سوریه
دو جبهه در برابر اسد
اتحادیه اروپا میکوشد خود را جبهه متحدی در جهان نشان دهد، ولی طیف گستردهای از مسائل بیش از پیش موجب چنددستگی کشورهای این قاره شده است. مسئله اخیری که اتحادیه اروپا را دچار اختلاف کرده این است که آیا این کشورها باید به بازسازی سوریه کمک کنند؟ یا فراتر از این، آیا باید به بشار اسد، رئیسجمهوری سوریه، در این راه یاری برسانند یا نه. به گزارش فارنپالیسي، گرچه اتحادیه اروپا رسما درباره سیاست تحریمهای اعمالشده علیه سوریه متحد است، اما برخی کشورهای این حوزه این سؤال را مطرح میکنند که آیا موضع حداکثری کنونی باید باقی بماند. درحالیکه فرانسه، آلمان و بریتانیا خواستار موضعی سختگیرانه علیه اسد هستند، برخی کشورهای جنوب و شرق اروپا، بهویژه آنها که دولتهایی پوپولیستی دارند، خواهان معتدلکردن این موضعاند. دیپلماتهای سرتاسر اروپا به سایت فارنپالیسی گفتهاند که کشورهای گروه دوم رابطه با سوریه را قبل از هرچیز از دریچه بحران پناهجویان مینگرند. آنها بر این باورند که با بهرسمیتشناختن پیروزی اسد در جنگ و کمک به او در بازسازی کشورش، آنها میتوانند روند بازگشت آوارگان سوری به کشورشان را تسریع بخشند. ایتالیا، دستکم پشت درهای بسته، بزرگترین حامی لفظی اسد و مخالف تحریمها علیه سوریه بوده است. یکی از دیپلماتهای اروپای جنوبی به شرط ناشناسماندن به فارنپالیسی گفته است که ایتالیا در حال «بازنگری در موضعش» است. به گفته این دیپلمات: «اگر میخواهید پناهجویان از اروپا خارج شوند، اگر میخواهید از موج دوم پناهجویی جلوگیری کنید، اگر میخواهید از رنج آوارگانی که در درون کشور جابهجا شدهاند بکاهید، اگر میخواهید داعش را از سر راه بردارید، باید با دولت سوریه کنار بیایید». او میافزاید: «راهحل روی میز است. راهحل اسد است». سیاست اتحادیه اروپا در قبال سوریه بر اساس قطعنامه 2245 سازمان ملل است که در دسامبر 2015 تصویب شد؛ قطعنامهای که خواستار گذار سیاسی در سوریه بود. کلمات این قطعنامه عمدا مبهم است و به کشورهای غربی مخالف اسد اجازه میدهد که خواستار برکناری او شوند، درحالیکه روسیه، چین و برخی کشورهای دیگر میتوانند اینطور بگویند که این قطعنامه صرفا به معنی موافقت با اصلاحات سیاسی در این کشور است. حالا که مشخص شده اسد از قدرت کنارهگیری نمیکند، ابهام قطعنامه به بروز اختلافنظر میان کشورهای اروپایی منجر شده است. به گفته دیپلماتهای ایتالیایی، ایتالیا، همزمان که از قطعنامه حمایت میکند، طرفدار آسانگیری به دولت سوریه است. گرچه این کشور مخالف تحریمهای ماه ژانویه اتحادیه اروپا علیه 11 تاجر سوری و حامیان دولت اسد نشد، اما ممکن است بهزودی لغو برخی از این تحریمها را در پیش بگیرد. بهمحض لغوشدن تحریمها، شرکتهای اروپایی میتوانند برای پروژههای مرتبط با بازسازی سوریه اعلام آمادگی کنند. طبق آییننامه، ایتالیا میتواند تمدید سالانه تحریمها علیه سوریه را وتو کند، ولی انجام این کار بهتنهایی خطر انزوای این کشور در اتحادیه اروپا را بهدنبال خواهد داشت. هرچند، به مرور زمان احتمالا میتواند حامیان بیشتری برای تغییر بیابد. همین حالا باور بر این است که لهستان، اتریش و مجارستان با ایده بازسازی روابط با مقامات سوری همدل هستند. جولین بارنز داسی، دبیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقای شورای روابط خارجی اروپا، گفت انگیزه این کشورها عواملی است از جمله سیاستهای داخلی که به پناهجویان گره خورده و به مسکو مرتبط است. او افزود: «این نکته هم انکارنکردنی است که برخی کشورها واقعیتهای میدانی جدید سوریه را به رسمیت میشناسند و فکر میکنند که هرگونه دستاورد مثبتی در این موقعیت باید نوعی رابطه با دولت دمشق را به دنبال داشته باشد». در ماه آگوست 2018، لهستان معاون وزیر خارجه خود را به دمشق فرستاد تا با مقامات دولت سوریه دیدار کند. خبرگزاری رسمی سوریه، سانا، از این دیدار استقبال کرد. این خبرگزاری اعلام کرد که لهستان پیشنهاد پرداخت هزینه ساخت خانه برای صد خانواده پناهجوی سوری را مطرح کرده که درحالحاضر در لبنان زندگی میکنند تا شرایط برای بازگشت این آوارگان مهیا شود. فیصل مقداد، معاون وزیر خارجه سوریه، هم موضوع لهستان را «واقعگرایانه و منطقی» خواند. لهستان انکار میکند که همگرایی اتحادیه اروپا در قبال بازسازی سوریه را برهم میزند. هرچند، رفتار این کشور در قبال دولت سوریه، گویای این است که به باور این کشور، بازسازی سوریه شرایط را برای بازگشت پناهجویان به خانههایشان مهیا میکند بهجای اینکه آنها را به سوی غرب و به اروپا بکشاند. دیپلماتی از کشورهای اروپای غربی تأیید کرد که همه 28 کشور عضو اتحادیه اروپا به این نتیجه رسیدهاند که اسد اساسا پیروز جنگ بوده است. بااینحال، آلمان و فرانسه از اعتراف عمومی این امر خودداری میکنند، چراکه در آن صورت از آنها خواسته میشود که انتظارات خود را از «گذار سیاسی» در سوریه تغییر دهند. به گفته این دیپلمات: «آلمان و فرانسه میترسند که کشورهایی که خواستار بازگشت پناهجویان هستند و فکر میکنند پرداخت هزینه بازسازی سوریه این راه را هموار میکند، سیاستهای ضد اسد آنها را تضعیف کنند». منابع دیپلماتیک میگویند آلمان و فرانسه از اسد انتظار دارند که هزاران زندانی غیرقانونی سوری را آزاد کند، «خائنان» را عفو کند و به ناظران سازمان ملل اجازه دهد شرایط این افراد را زیر نظر بگیرد. بااینحال یک دیپلمات عالیرتبه اروپایی که مرتبا به سوریه سفر میکند، به فارنپالیسی گفته که تنها امتیاز سیاسی که اسد ممکن است آن را مورد بررسی قرار دهد، دادن کمی استقلال به شوراهای محلی باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.