بررسی ماجرای آتشسوزی در کمپی در بندرعباس در گفتوگو با رئیس مرکز توسعه پیشگیری و درمان اعتیاد بهزیستی:
کمپ در آتش
شهرزاد همتی: سهشنبهشب خبر خودکشی دستهجمعی معتادان بستریشده در یک کمپ ترک اعتیاد روی خروجی خبرگزاریها قرار گرفت. خبر منتشرشده حاکی از آن بود که در پی بدرفتاری در یک کمپ ترک اعتیاد غیرمجاز، معتادان بستریشده در کمپی در بندرعباس با آتشافروزی اقدام به خودسوزی کردهاند و در این میان یک نفر از آنها جان باخته است. مدیرعامل آتشنشانی بندرعباس، فرجام دانش، دراینباره اعلام کرد: خودکشی دستهجمعی در مرکز ترک اعتیاد آبشورک ۱۱ مصدوم و یک کشته بر جای گذاشت. معتادان این کمپ ظاهرا در اعتراض بهبدرفتاری و شرایط نامناسب کمپ، درهای محل اسکان را از داخل بسته و تهدید کردهاند که محل را آتش خواهند زد. دانش افزود: این افراد پس از حدود یک ساعت و نیم تهدید خود را عملی کردند. او ادامه داد: مأموران آتشنشانی پس از اطلاع، از ایستگاه شماره سه به محل حادثه اعزام شدند و با تدبیر فوری و مناسب و تخریب دیوار، افراد را از میان آتش و دود خارج کرده و به مراکز درمانی منتقل کردند. به گفته او این مرکز هیچگونه امکانات ایمنیای نداشت. اما رئیس مرکز توسعه پیشگیری و درمان اعتیاد بهزیستی این ادعا را در گفتوگو با «شرق» تکذیب کرد.این اولینباری نیست که خبر آتشسوزی خودخواسته یا ناخواسته در مرکز ترک اعتیاد روی خروجی خبرگزاریها قرار میگیرد. انگار با شروع زمستان، سهم معتادانی که در کمپها بستری میشوند، آتش است. دیماه سال جاری نیز یکی از مراکز ترک اعتیاد زنان در اطراف تهران طعمه حریق شد. آتشسوزی مذکور در کمپ باقرآباد ورامین اتفاق افتاد و در پی آن 12 زن بستریشده در کمپ بهشدت مجروح شدند. آن زمان نیز مدیرکل بهزیستی استان تهران اعلام کرد که این آتشسوزی را دو نفر از زنان بستریشده در این کمپ بهصورت عمدی انجام دادهاند. این آتشسوزی نیز حداقل یک کشته برجای گذاشت. اردیبهشت همین امسال نیز یک مرکز ترک اعتیاد در لار استان فارس طعمه حریق شد و یکی از افراد حاضر در این کمپ با 85 درصد سوختگی جان باخت. اینبار نیز باوجودآنکه خبرهای مخابرهشده از کمپ آبشورک بندرعباس از خودکشی دستهجمعی معتادان بستریشده در این کمپ ترک اعتیاد به علت بدرفتاری حکایت دارد، اما فرید براتیسده، رئیس مرکز توسعه پیشگیری و درمان اعتیاد بهزیستی کشور، با تکذیب این ادعا از شکایت از رئیس مرکز آتشنشانی بندرعباس خبر میدهد. براتیسده در گفتوگو با «شرق» با بیان اینکه این آتشسوزی عمدی از سوی دو نفر از افراد بستریشده به حکم تبصره 2 ماده 16 اتفاق افتاده است، تأکید کرد: مرکزی در بندرعباس آتش میگیرد. این اتفاق همزمان با کشتهشدن چند نفر از هموطنانمان در بوکان و غرب کشور به علت استفاده از مشروبات الکلی مسموم رخ داد. اما برد رسانهای خبر آتشسوزی بیشتر بود؛ چون اعلام شد این اتفاق یک خودکشی دستهجمعی بوده و دلیلش هم بدرفتاری با معتادانی بوده که در این مرکز بستری بودند. اما کل این خبر از اساس کذب است. او افزود: این مرکز از سال 96 از ما مجوز گرفته است. ظرفیت این مرکز 60 نفر است و دائم هم تحت نظارتهای نوبهای سازمان بهزیستی است و تابهحال هیچ گزارشی دال بر اینکه در این مرکز اتفاق خلافی به وقوع پیوسته یا پروتکلهای سازمان بهزیستی در آن اجرا نمیشود، به ما مخابره نشده است. ممکن است ضعفهایی جزئی از این مرکز گزارش شده باشد اما این ضعفها توسط دفتر مرکز بازرسی تذکر داده شده و رفع شده بود. این مرکز، مرکز بدی نبوده و حتی آنقدر خوب بوده که مصدومان این حادثه پس از انتقال به اورژانس و گرفتن حکم ترخیص، وقتی قرار میشود به مراکز دیگری منتقل شوند، گریه میکردند و میگفتند ما را به مرکز و خانه خودمان ببرید. زمانی که این اتفاق افتاده، کلا در این مرکز 12 نفر بستری بودند، از این 12 نفر دو تا سه نفرشان معتاد متجاهر بودند، کسانی که خانواده آنها با مراجعه به دادستانی بندرعباس درخواست دستگیری و بستریشدن آنها را داده بودند و درواقع این چند نفر متعلق به تبصره 2 ماده 16 قانون مبارزه با مواد مخدر بودند. بهطورکلی دو ماده اصلی برای رویارویی با معتادان وجود دارد. مطابق ماده 15 مقرر شده که اعتیاد جرم است. ولی به کلیه معتادان اجازه داده میشود به مراکز مجازی که از طرف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مشخص میشود، مراجعه و نسبت به درمان و بازپروری خود اقدام کنند.این ماده جزء بهترین مواد قانون مبارزه با مواد مخدر است که معتاد را در ورود به مراکز ترک اعتیاد مخیر کرده است. اما بیشتر مشکلات ناشی از ترک اعتیاد که مددکاران و کارشناسان حوزه اعتیاد به آن واقف هستند، از تبصره 2 ماده 16 قانون مبارزه با مواد مخدر ناشی میشود که بهنوعی نقضکننده ماده 15 است. این تبصره بیان میکند مقام قضائی میتواند برای یک بار با اخذ تأمین مناسب و تعهد به ارائه گواهی موضوع ماده 15 این قانون نسبت به تعلیق تعقیب به مدت ششماهه اقدام و معتاد را به یکی از مراکز موضوع ماده مزبور معرفی کنند. این تبصره بارها مورد نقد کارشناسان حوزه اعتیاد قرار گرفته است و آنها اعلام کردهاند اجبار برای ترک هرگز روی معتادان جواب نمیدهد و نگهداری آنها به اجبار در مراکز ترک اعتیاد در کنار معتادانی که خودخواسته به این مراکز رجوع کردهاند، کار مناسبی نیست و میتواند عواقب خطرناکی داشته باشد. براتیسده در ادامه این گفتوگو در پاسخ به این پرسش که چرا دو معتادی که درواقع دستگیر شده بودند، باید در کنار معتادانی که با پای خودشان به مراکز ترک اعتیاد آمدهاند، نگهداری شوند، گفت: متأسفانه در همه مراکز همین است و مسئله ما هم از اول همین است؛ اما متأسفانه این قانون است. البته قانون نگفته است که همه این افراد به کمپ برده شوند. قانون اعلام کرده عدهای که میتوانند، با تأمین قرار از طرف دادگاه به مراکز ماده 15 معرفی شوند. ممکن است قاضی به من بگوید تو باید به مرکز ماده 15 سرپایی مراجعه کنی و به کس دیگری بگوید باید به کمپ بروی؛ اما متأسفانه قضات در استانهای مختلف، به دلایل متعدد همه این معتادان متجاهر را به کمپهای ترک اعتیاد میفرستند. کدام کمپها؟ کمپهایی که معتاد تمایلی را درمان میکنند؛ اما باید معتادی را که به زور دستگیر شده و برای ترک اعتیاد به کمپ آورده شده، نیز بپذیرند. او در پاسخ به این پرسش که پس قبول دارید که تبصره 2 ماده 16 هیچ راهکار سودمندی نیست، گفت: من شخصا بهعنوان کارشناس حوزه اعتیاد معتقدم کل ماده 16 به هیچ درد ما نمیخورد؛ اما بهعنوان یک مسئول موظف به اجرای آن هستم. به نظر من نه امروز، نه فردا و نه در گذشته این ماده هیچگونه اثربخشی در حوزه ترک اعتیاد ندارد؛ اما موظف به اجرای آن هستم. رئیس مرکز توسعه پیشگیری و درمان اعتیاد سازمان بهزیستی در ادامه با تشریح اتفاق بندرعباس گفت: گویا این دو نفر مربوط به ماده 16 که در مرکز ما بستری بودهاند، حالا یا تحریک شدند یا از نظر روحی به هم ریختند، 10 نفر دیگر بستری را در گوشهای حبس میکنند و درها را هم با گذاشتن تختها جلوی در مسدود میکنند که مسئولان کمپ نتوانند وارد خوابگاه شوند و شروع به تهدید میکنند که ما میخواهیم از کمپ خارج شویم. ظاهرا آن کسی که فوت کرده، هم خودش از افراد تبصره 2 ماده 16 است و خودش تحریککننده این اتفاق بوده است. بلافاصله از طریق همکاران ما به آتشنشانی، ناجا و اورژانس خبر داده میشود که در مرکز حاضر شوند؛ اما متأسفانه این تهدید عملی میشود. در این زمان متأسفانه آتشنشانی نه ابزار و نه آمادگی لازم را داشته و تنها با دو نفر برای اطفای حریق حاضر میشود، بعدازآن از هیچ امکاناتی برخوردار نبودند و همین باعث ازدسترفتن یکی از افراد حاضر در کمپ میشود. امکانات آتشنشانی به قدری کم بوده که برای بازکردن در از ابزار داخل خانه همسایگان استفاده میشود. او در ادامه تأکید کرد: در آخر مسئولان آتشنشانی از بیماران بستری در کمپ میخواهند از طریق کانال کولر از کمپ خارج شوند. در واقع در اینجا اهمالکاری و نداشتن امکانات آتشنشانی باعث بروز این اتفاق میشود. متأسفانه یکی از افراد فوت میکند و مطابق گزارش مراجع ذیصلاح خود این فرد عامل تحریککننده بوده است و مشمول تبصره 2 ماده 16 بوده است. بقیه بستریشدگان در کمپ خوشبختانه پس از چکاپ ترخیص شده و حالا در مراکز دیگر ما بستری هستند. براتیسده در ادامه با اشاره به اینکه از آتشنشانی بندرعباس شکایت شده است، گفت: متأسفانه مدیرعامل آتشنشانی شهر بندرعباس که خودشان در موقعیت حضور نداشتند؛ یا به دلیل آنکه موضوع در منطقه سر و صدای زیادی داشته یا به دلیل فرار به جلو و فرافکنی، با یک خبرگزاری در بندرعباس مصاحبهای میکند و ادعا به بدرفتاری در کمپ و خودکشی دستهجمعی میکند و این تیتر از دو شب پیش روی خروجی خبرگزاریها قرار میگیرد و در نهایت مشخص میشود از اساس این ادعا کذب بوده است. بههمینخاطر ما شکایت و اعلام جرم کردهایم؛ اما از خبرگزاری مذکور هم اعلام جرم شده که ما موافق این مسئله هم نیستیم. او در پایان خاطرنشان کرد: اینجا یک ناهماهنگی جدی وجود دارد. بسیاری از معتادانی که بهعنوان معتاد متجاهر به ما معرفی میشوند، پرونده مجرمیت دارند و مجرم حرفهای هستند. بعضی از آنها خردهفروش هستند، درحالیکه ما بهزیستی و مسئول درمانیم و مرکز نگهداری مجرمان و سابقهداران نیستیم و ما این را بارها اعلام کردیم. همین چند وقت پیش که در مرکز زنان قرچک آتشسوزی شد، داستان متفاوت بود؟ خیر! باز هم زنان مصرفکننده خردهفروشی بودند که با تبصره ماده 16 وارد کمپ شدند و آنجا را به آتش کشیدند. گفتههای براتیسده حاکی از آن است که در سیستم ساماندهی معتادان کشور هرساله یک چرخه معیوب تکرار میشود و در آن قربانی تنها مددجویان هستند. سیستمی که به علت بیحوصلگی و تزریقنشدن نیروی تازهنفس تنها یک پروتکل خاکخورده را هر سال اجرا میکند تا بهانهای برای مصرف بودجه داشته باشد و در ازای آن یا جنازه سوخته معتاد را تحویل میدهد یا 21 روز بعد از اتمام دوره درمان، مجددا معتاد را در سطح شهر رها میکند. این سیستم نیاز به یک فکر تازه دارد؛ اما گوش کسی بدهکار نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.