|

جنجالي که با «شرق» شروع شد

احمد راهداري . مديرمسئول سابق الفبا

چند روزي است که نشريات و خبرگزاري‌هاي اصلي کشور به موج‌سواري روي مصاحبه شماره چهارم «الفبا» با عباس معروفي، نويسنده و روزنامه‌نگار ايراني مقيم آلمان، مشغول ‌شده‌اند؛ اينکه همه رسانه‌ها اين‌طور با شوق و ذوق کودکانه، آستين‌ها را بالا زده و با رويکردی فرهنگي به صحنه‌آرايي در يک نمايش سياسي اشتغال پيدا کرده‌اند، خود جاي تعجب دارد! البته لطف داشته‌اند و براي امانت‌داري اسمي هم از الفبا برده‌اند که ‌اي‌کاش نمي‌بردند و به‌جاي آن، متن کامل مصاحبه را بازنشر مي‌کردند؛ متني که گوياي همه حقايق بود، نه بخشي از آن. متن کامل 20 صفحه است که در وبگاه الفبا، نسخه چاپي و نسخه الکترونيکي فيديبو در دسترس همگان قرار دارد. در آن مصاحبه، عباس معروفي با صداقت تمام خاطراتش را از کودکي‌‌ تاکنون بيان کرده است، اما بخشي که نويسنده «شرق» براي هدايت خبر به سمت‌وسويي خاص بهره برده، چيزي حدود يک صفحه از آن درباره مواجهه او در سال 70 با ابراهيم رئيسي به‌عنوان دادستان تهران است. آنچه موجب سوء‌برداشت شده، نه دست‌کاري مصاحبه که بُرِش‌دادن و رُتوش‌کردن آن است؛ عملي که در اصطلاح روزنامه‌نگاري به آن نيوزجکينگ يا موج‌سواري مي‌گويند. انتخاب زمان براي بازنشر، آن هم دو سال پس از انتشار نسخه اصلي و درست در روزهايي که سکانداري رياست قوه قضائيه براي سيد ابراهيم رئيسي مطرح مي‌شود نيز گوياي همين نکته است. براي توضیح بيشتر شايد بد نباشد مثالي ذکر شود: فرض کنيد شخصي از زندان آزاد شده و در بيان خاطراتش از سختي‌هاي زندان مي‌گويد و در کنار اين، نقل مي‌کند عدسي‌هاي صبحانه خوشمزه بود. يک بازي رسانه‌اي مي‌تواند با استفاده‌ از جمله دوم، زندان را بهتر از منزل شخصي تصوير کند. راستي و روايت مبتني‌بر حقيقت، همان چيزي است که مي‌توان از نويسندگان و هنرمندان آموخت؛ شايد براي بسياري از روزنامه‌نگاران و مسئولان فرهنگي و سياسي کشور لازم باشد که به جاي قرباني‌کردن حقيقت، از نويسندگان ما بياموزند که فقط گوهر راستي انسان را نجات مي‌دهد. حافظه تاريخي ملت ايران هميشه راستي‌ها را ثبت کرده و هيچ‌گاه با اين موج‌‌ها منحرف نشده است؛ اين جنجال نيز بدون ترديد به‌زودي فراموش خواهد شد. آنچه مي‌ماند و بر ادبيات و فرهنگ اين سرزمين تأثير مي‌گذارد، مصاحبه کامل الفبا با عباس معروفي و جملات و کلام شيواي اوست؛ چون تمام حقيقت است، نه يک کلمه کمتر و نه يک کلمه بيشتر. درباره «پس از توقيف گردون» شهاب‌الدين طباطبايي برادر فرهيخته‌ام، احمد راهداري عزيز، مديرمسئول سابق سايت الفبا، توضيحاتي درباره يادداشت «پس از توقيف گردون» که هفته گذشته در «شرق» منتشر شد، نوشته‌اند. لازم است از ايشان بابت مطالعه و توجه به يادداشت تشکر کنم، اين روزها کم پيدا مي‌شوند آدم‌هايي که مطلبي را کامل و دقيق بخوانند و زياد پيدا مي‌شوند آدم‌هايي که از همان ابتداي خواندن ذهنشان مشغول کاويدن نيت نويسنده است. و اما پاسخم به توضيح ايشان: یکم) از آنجا که در يادداشت مذکور تلاش کرده‌ام قضاوتي از جانب خود نداشته باشم و در مجموع نيز سعي مي‌کنم از به‌کاربردن صفاتي که از نسبت درستش با موصوف مطمئن نيستم اجتناب کنم، اجازه مي‌خواهم درباره قضاوت‌هايي که در يادداشت توضيحي آمده است، حساسيت به خرج دهم. طرح صفت «شوق و ذوق کودکانه»، آن هم براي «همه رسانه‌ها» که مشغول «صحنه‌آرايي در نمايش سياسي» شده‌اند، کمي عجيب است؛ اينها ادبياتي است که قرار بوده ما در گفت‌وگو و بحث حتي با مخالفانمان هم دچارش نشويم. دوم) امانت‌داري و ذکر منبع وظيفه حرفه‌اي رسانه است و هيچ لطفي محسوب نمي‌شود. همان‌طور که در ابتداي آن يادداشت گفته شده بخشي از مصاحبه ايشان با چهارمين شماره الفبا و نه همه آن آورده شده، معناي ديگرش اين است که مخاطب بداند با تمام خاطره سروکار ندارد و براي خواندن و پيگيري دقيق‌تر ماجرا مي‌تواند به منبع مذکور مراجعه کند. خوانندگان محترم و مخصوصا آقاي راهداري خوب مي‌دانند که انتشار ۲۰ صفحه خاطره در يک يادداشت نهايتا ۵۰۰ کلمه‌اي کار غيرممکني است. البته همان‌طور که اشاره کرده‌اند حتما در اين يادداشت و هر نوشته ديگري نويسنده دنبال هدف و هدايت ماجرا به سمت موضوع مشخص‌شده‌اي است و بهترين حالت آن است که قضاوت را بر عهده خواننده بگذاريم. سوم) انتخاب زمان بازنشر خاطره نيز دقيقا بر اساس موضوع روز، يعني انتخاب آقاي رئيسي به‌عنوان رئيس جديد قوه قضائيه بود و هدف نگاه به مواجهه رئيس آينده دستگاه قضا با اهل قلم و رسانه و کتاب.

آن قسمت از مصاحبه که منتشر شده است، برخلاف نظر محترم برادرم، روتوش نشده و برش ‌نخورده است، اتفاقا اگر بخش‌هاي پس و پيش مصاحبه آقاي معروفي با سايت الفبا را مي‌آوردم ممکن بود سوءبرداشت نسبت به شخصيت‌هاي ديگري که در روند انتشار مجله گردون و حتي کار ايشان مشکل ايجاد کرده‌اند، پيش بيايد. اگر انتشار متن کامل با لحاظ همه امکانات و محدوديت‌هاي فضاي روزنامه امکان‌پذير مي‌شد، برخلاف آنچه ايشان اشاره کرده‌اند، اتفاقا معلوم ‌مي‌شد که آقاي رئيسي در مقايسه با مابقي مقامات مورد اشاره در مصاحبه، بهترين برخورد را داشته‌اند. به اين بهانه از مخاطبان عزيزي که هنوز متن کامل مصاحبه آقاي عباس معروفي با سايت الفبا را نخوانده‌اند مي‌خواهم آن را کامل بخوانند تا بدانند در مصاحبه به سنگ‌اندازي‌ها و برخوردهاي نامناسب چه کساني اشاره شده است.تا آنجا که توانسته‌ام کوشيده‌ام به هر پديده جديدي از نگاه مثبت و بدون سوءظن بپردازم، حداقل دستاوردش اين است که کمتر نااميد مي‌شوم. خدايا چنان کن سرانجام کار /تو خشنود باشي و ما رستگار

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.