مسعود کيميايي در جلسه نمايش فيلم «خط قرمز» در خانه سينما عنوان کرد
دلتنگ بهرام بيضايي عزيز هستم
گروه هنر: تازهترين برنامه کانون فيلم خانه سينما شب 14 اسفندماه به نمايش فيلم «خط قرمز» (1361) به کارگرداني مسعود کيميايي اختصاص داشت و سپس فيلم با حضور کارگردان و جواد طوسي بررسي شد.در ابتدا مسعود کيميايي احساس خود درباره فيلم «خط قرمز» را اينگونه بيان کرد: «حدود 40 سال پيش اين فيلم را ساختم و از آن زمان تاکنون در حال خاکخوردن است. هنوز و پس از اينهمه سال نميدانم چرا اين فيلم نمايش داده نشد. ظاهرا اين فيلم و ساير فيلمهاي توقيفي به صورت کامل کنار گذاشته شدهاند».کيميايي افزود: «چيزي که درحالحاضر ميتوانم بگويم اينکه بسيار دلتنگ بهرام بيضايي عزيز هستم؛ و البته پر از دوري او. اميدوارم روزي دوباره بتوانم او را ببينم. او براي من جايگاه بسيار محترم و بزرگي دارد».کيميايي درباره ميزان شباهت «خط قرمز» با فيلمنامه «شب سمور» (نوشته بهرام بيضايي) گفت: «داستان کوتاه و خلاصه طرحي که بهرام به من داد فقط دو صفحه بود و گفت هر کاري دلت ميخواهد بکن؛ يعني آزاد بودم تا هر کاري دلم ميخواهد با آن طرح انجام دهم».کارگردان «خط قرمز» تصريح کرد: «به همين جهت ميتوان گفت برخلاف داستان اوليه فيلم «خاک» گرفتاري محمود دولتآبادي را نداشتم. چنانکه در مورد آن فيلم، هنوز هم بعد از اينهمه سال گرفتاري دارم».سپس جواد طوسي با اشاره به «تکامل تاريخي در جوامع مختلف» عنوان کرد: «در چنين شرايطي اگر برخي جوامع، از سر استيصال دچار بازگشت شده و به عبارتي ديگر پسرفت تاريخي داشته باشند ميتوان گفت آدمهاي آن جوامع نيز ممکن است به صورت کامل موجوديت فردي خود را از دست بدهند، اما پرسش اينجاست که در چنين شرايطي تکليف تکامل تاريخي چه ميشود؟ آيا ميتوان به گذشته برگشت و مثلا بهجاي حرکت رو به جلو، دستبهدامن گذشتهها شد؟» او گفت: «به نظرم مسعود کيميايي در فيلم «خط قرمز» بدون اينکه بخواهد نسبت به شرايط جامعه نگاهي انتزاعي داشته باشد، با صراحت به معضلات موجود در شرايط امنيتي اشاره کرده است. بههرحال فرزند زمانه خود بودن ميتواند يک تعريف درست و قابل باور داشته باشد و اين مشابه وضعيت اين سينماگر پرسابقه در هنگام کارگرداني چنين فيلمي است».طوسي افزود: «مسعود کيميايي که در سال 57 و چند ماه پيش از وقوع انقلاب، نوعي نگاه خوشبينانه و آرماني را در فيلم «سفر سنگ» به نمايش گذاشته بود، به فاصله چندسال بعد و در «خط قرمز» نگاه هشداردهنده خود را با مردم به اشتراک گذاشت؛ متأسفانه در واپسين ماههاي منتهي به سقوط نظام شاهنشاهي، به برخورد نظامي با مردم منجر شد». اين منتقد سينما در ادامه توضيح داد: «اين حرف مهم که کيميايي در فيلم «خط قرمز» آن را بيان کرده، از شاخکهاي تيز و حساس او ناشي شده و فراتر از زيباييشناسيهاي مرسوم، تعريف تازهاي از سينماي سياسي و اجتماعي ارائه ميدهد؛ سينمايي که برخي فيلمهاي اين فيلمساز پرسابقه نظير «گوزنها»، «سفر سنگ»، «خط قرمز» و «اعتراض» نيز در آن جاي ميگيرند».طوسي درباره شخصيتها در فيلم «خط قرمز» گفت: «سعيد اماني بهعنوان مأمور امنيتي فيلم، يک بدمن تمامعيار نيست و با ساير شخصيتها در کنتراستي قرار ميگيرد که از ابتدا تا انتها به زبان سينما روايت ميشود؛ بهعنوانمثال در بخش انتهايي کشتار گوزنها (در همان ابتداي فيلم) اين شخصيت ديده ميشود که سرمستانه و بااقتدار، تفنگ و دستهاي خود را بالا ميبرد. درحاليکه اين صحنه به نوعي نمايش تسليم و شکست پيشهنگام او نيز هست». مسعود کيميايي نيز ضمن تأييد اين نکته گفت: «اماني يکي از ماست و خودش هم در يکي از ديالوگهاي فيلم ميگويد بايد خيلي قهرمان بود تا تسليم روزگار نشد. هنوز هم همين است و خيلي طاقت ميخواهد که تسليم روزگار خود نشوي».کيميايي افزود: «40 سال پيش که اين فيلم را در جريان نخستين دوره جشنواره فيلم فجر به نمايش گذاشتند، کساني که ادعاي سينماي تازهاي را داشتند، در همان سينما آن را «هو» کردند و شعار «مرگ بر کيميايي» سر دادند؛ و خب البته من هم در نرفتم!»او گفت: «اصلا فکر نکنيد که ميتوان ساده فيلم ساخت. البته بعضيها خيلي ساده فيلم ميسازند و ظاهرا سادهترين کار براي آنها فيلمسازي است! اما براي بعضي ديگر فيلمسازي کار خيلي سختي است».کيميايي سپس گفت: «خيليها به داريوش مهرجويي، ناصر تقوايي، بهرام بيضايي و من ميگويند «اينها». ما «اينها» هستيم و مثلا ميگويند پس «اينها» چرا فيلم نميسازند. نميدانم ذهن کساني که اين فيلم را در آن سالها ديدهاند چقدر پير يا جوان بوده اما هر چه هست «خط قرمز» همين است که ديديد. اين فيلم در روزگار خاصي ساخته شد و اگر قرار بود حالا ساخته شود حتما کم و کسر نداشت».کيميايي گفت: «هميشه دلم ميخواهد فيلمي بسازم که عدالت، حداقل در آن مطرح شود؛ چنانکه عدالت مهمترين جاي زندگي يک آدم و سقف و ديوار زندگي اوست».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.