برای صلح ملی چه باید کرد
شبنم قبادياننيا: «برای صلح ملی چه باید کرد؟»؛ عنوان نشستی بود که به همت گروه صلح انجمن جامعهشناسی ایران، روز سهشنبه در خانه گفتمان شهر برگزار شد. صادق زیباکلام، الهه کولایی، احمد زیدآبادی و احمد بخارایی سخنران این نشست بودند. سخنران اول این جلسه صادق زیباکلام، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، بود. او سخنرانی خود را با طرح این پرسش که چرا جنگ قداست خود را در غرب از دست داده است، آغاز کرد و گفت: «ما جنگ یا دستکم جنگ با عراق را امر مقدسی میدانستیم و همچنان میدانیم. البته نه به معنای مذهبی آن؛ بلکه جنگ امری معتبر و قابل احترام است». زیباکلام از تغییر نگرش به جنگ در غرب در جنگ جهانی اول و دوم بعد از این جنگها حرف زد و افزود: «غرب در قرن بیستم به این نتیجه رسید که وارد دوره جدیدی شده است که تعاملات اجتماعی در آن براساس خرد جمعی و تفکر است و نه مذهب و کلیسا». او به فجایع جنگ جهانی دوم اشاره کرد و گفت: «بعد از این جنگ نهضتهای قوی علیه خشونت به وجود آمد و افراد توانستند قاطعانه مقابل حکومتها بایستند و نجنگند. من معتقدم که جنگستیزی وارد جامعه ما نیز خواهد شد. آنچه در غرب اتفاق افتاد و جنگ جایگاه مقدس خود را از دست داد و به جایی رسید که میتوان با جنگ و جنگیدن مخالفت کرد، به جامعه ما هم خواهد رسید؛ مانند بسیاری از چیزهایی که از غرب به ما رسید». او به نشستی که در چند سال گذشته در آن حضور داشت، اشاره کرد و گفت: «یکی از سخنرانها این سؤال را مطرح کرد که میشد جلوی جنگ با عراق را گرفت یا نه؛ که درنهایت پاسخ این بود که اگر هم ممکن بود، ما تلاشی نکردیم تا مانع جنگ شویم. زیباکلام در پایان سخنانش ابراز امیدواری کرد تا سازمانهای مردمنهادی به وجود بیاید که هدفشان مبارزه با جنگ باشد و این را مطرح کنند که جنگ پدیده نامبارکی است. مسائل باید از درون خانواده حل شود بعد از صادق زیباکلام الهه کولایی، استاد دانشگاه تهران، به سخنرانی پرداخت. کولایی جهانیشدن ارزشها را بهعنوان یک واقعیت جهانی مطرح کرد و گفت:« باید هر پدیده را در ظرف زمانی و مکانی و تاریخی خود در نظر گرفت و تعمیم در سطح نظام بینالمللی اگرچه امری پسندیده است؛ اما فراتر از این آرزو و آمال جنبه عملیاتی و اجرائیکردن این ارزشها است». او به تفاوت تاریخ، فرهنگ و حافظه سیاسی و تاریخی ملتهای گوناگون تأکید کرد و افزود: «در سطح مسائل اجتماعی باید دید همهجانبه و چندلایه و عمیق داشته باشیم... . در صلحطلبی باید به ریشههای اجتماعی آن بپردازیم و ریشههای مشکلات را بشناسیم». او به مسائل زنان و خانواده اشاره كرد و مثالهایی از طلاق و خشونت علیه زنان و آموزش در خانواده در گذشته و امروز آورد و گفت: «مسائل باید از درون خانواده حل شود... . ما طرفداران مدارا و صلح باید توجه خود را به درون خانوادهها متمرکز بکنیم. انسانهایی که از درون خانواده با آموزش بیاموزند، رعایت حقوق خود و دیگران را میآموزند و در روابط اجتماعی هم آن را رعایت میکنند». نقش نظام آموزشی رسمی و غیررسمی و سازمانهای مردمنهاد بر امر آموزش مدارا و صلحطلبی هم نکاتی بود که کولایی در پایان سخنانش به آنها تأکید کرد. احمد زیدآبادی سومین سخنران این نشست بود. آغاز سخنرانی او با نقد عنوان نشست آغاز شد. زیدآبادی عنوان «برای صلح ملی چه میتوان کرد» را مناسبتر دانست و گفت: «برای یک زمینه سیاسی-اجتماعی که بیان مشکلات و محدودیتها است، چه گامی میتوانید بردارید. در اینکه چه میتوان کرد، در بین ما ایرانیها اجماعی وجود ندارد. مشکلات بسیاری در حوزه صلح وجود دارد که میتوان مطرح کرد، مشکلات عینی و ملموس است و دیگر مثل گذشته امکان کتمان و نپذیرفتن آن وجود ندارد و در واقع اوضاع بدتر از آن است که مشکل را از ریشه حل کنیم». او از جریانهای سیاسی داخل کشور مانند اصولگرایان و اصلاحطلبان و اپوزیسیونهای خارج از کشور و علت مشکلات از نظر این جریانها گفت. زیدآبادی نقش مهم سازمانهای مردمنهاد در هنگام وقوع مشکلات و بحرانها را بیان کرد و گفت: «متأسفانه سازمانهای ناکارآمد وجود دارد که صرفا بگویند هست». در آخر احمد بخارایی به سخنرانی در حوزه جامعهشناسی و اقتصادی پرداخت. او از خردهنظامها، ساختار و بحرانها سخن گفت و بحث آشتی ملی را مطرح کرد. از نظر او برای حل بحرانها نیاز به شرایط ویژه و خاصی خواهیم داشت. او گفت: «با سه اعتبار میتوان پاسخ این را که چه باید کرد، داد: زمان، سطح تحلیل واحد و معطوف به ارادهبودن یا معطوف به پیشبینیبودن پاسخ این سؤال».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.