|

جادوي بومی كلان‌شهرها

نسيم آصف: «قاعدتا بايد بگويم تمام وقتم در بازار بورس مي‌گذرد؛ در حجمي از صداها و ارقام شناور! هميشه در طول روز، پس از پايان كار و بازگشت به خانه؛ طبق آيين دنياي مجازي، نصفي از پيامك‌هاي احمقانه موبايلم را در جهت تأمين امنيت خانواده پاك مي‌كردم. از صبح تا حالا به چهل‌و‌پنج پيامك دريافت‌شده بي‌خطر هم جواب داده بودم و چندتايي از شماره‌هاي لج‌درآر و مخل آسايش را هم چپانده بودم توي دوزخ بلك‌‌ليست...». داستان كوتاه «سگي در خانه يك آنارشيست دست‌دوم» با اين جملات شروع مي‌شود. داستاني از احمد آرام كه در مجموعه‌اي با همين عنوان در نشر پيدايش منتشر شده است. مجموعه داستان تازه آرام شامل پنج داستان كوتاه است و به جز داستاني كه به آن اشاره شد، عناوين چهار داستان ديگر آن عبارت است از: «بنگ بنگ»، «خارپشت»، «بزاق مار» و «دهان باز لوليتاي چپ‌دست». پنج داستاني كه در مجموعه «سگي در خانه يك آنارشيست دست‌دوم» منتشر شده‌اند، گرچه داستان‌هايي مستقل از هم هستند و در حال‌وهواي متفاوتي روايت شده‌اند؛ اما فضاي آنها نيز مثل اغلب داستان‌هاي احمد آرام از درهم‌تنيدگي واقعيت و رؤيا شكل گرفته و در واقعيت رازآميز داستان‌ها با آدم‌هايي روبه‌رو مي‌شويم كه در زندگي پيچيده معاصر روزگار مي‌گذرانند. در پشت جلد كتاب توضيحي درباره جهان داستاني آرام آمده كه در آن مي‌خوانيم: «جهان داستان‌هاي احمد آرام درهم تنيده شده است، به‌همين‌دليل تركيبي بديع مي‌سازد از وقايعي متنوع و درخور توجه. از‌همين‌رو توليد نور، رنگ و صدا يكي از شيوه‌هاي روايي، براي رسيدن به زبان مكان است. تحليل روان‌شناختي آدم‌هاي اين داستان‌ها، در بحبوحه زندگي پرپيچ و خم معاصر، زواياي روح آ‌نها را به جهان داستان‌هایش منتقل مي‌سازد. و اين‌بار نويسنده با پنج داستان، بازي را به درون كلان‌شهرها مي‌برد؛ اما همچنان جادوي بومي داستان‌هایش با اوست و اين‌بار كوشش مي‌شود تا سويه‌هاي ويژه‌اي را در نقل روايت تجربه كند». داستان‌هاي اين مجموعه غالبا در همان آغازشان ما را پرتاب مي‌كنند به دل اتفاقي اصلي كه آدم‌هاي داستان‌ها درگيرش هستند. مثلا داستان پاياني كتاب، «دهان باز لوليتاي چپ‌دست»، با همان جمله اولش خبر از تغييري مي‌دهد كه براي راوي رخ داده و نظم معمول زندگي او را بعد از مدت‌ها تغيير داده:‌ «اين‌جوري شد كه خانه را آب و جارو كردم و پريدم توي حمام دوش گرفتم و وسط بخار زمستاني سرمستانه ريشم را زدم و با صابوني ارزان‌قيمت، اما عطرآگين، پوستم را سابيدم و رفتم لاي حوله حمام خيسي بدن را خشك كردم و پريدم بيرون...». در ادامه داستان معلوم مي‌شود كه تماسي تلفني نظم روزمره راوي را كه نويسنده‌اي ميانسال است به هم زده و او حالا منتظر كسي است كه از پشت خط تلفن با او حرف زده است و همين ملاقات با آدمي ناشناس باعث شده تا راوي به مرور گذشته و آدم‌هايي كه از دست داده، بپردازد:‌ «وقتي توي يك زيرزمين بزرگ مي‌شوي و تمام آن مدت مي‌بيني كه تدريجا تمام اعضاي خانواده به مرگ طبيعي دارند مي‌ميرند، تو ريز‌ريز به همه‌چيز در حال زوال عادت مي‌كني؛ آن‌‌طور كه انگار در همه ناكامي‌هاي‌شان شريك بوده‌اي. آخرين كسي كه در اين زيرزمين از دست دادم بابام بود...». حالا راوي بعد از مدت‌ها تنهايي در زيرزميني كه در آن زندگي مي‌كند،‌ منتظر آدم جديدي است كه چندباري به او تلفن زده و بالاخره قرار شده همديگر را ببينند و همين ملاقات است كه آرامش زندگي راوي را در زيرزميني كه به آن خو كرده از بين مي‌برد. داستان «خارپشت» كه اين نيز از داستان‌هاي خواندني كتاب است، اين‌طور آغاز مي‌شود: «مچ دستم را گرفت و كشان‌كشان از شهرباني بردم بيرون. مي‌خواست از همان خيابان خاكي كه آمده بوديم برگرديم. حالا كه داغي آفتاب بيشتر شده است و شرجي شهريور ماه مثل زالو مي‌چسبد به صورت‌مان اين خيابان بي‌سايه تنها خياباني است كه ما را مي‌رساند به دريا. آن روز نمي‌دانستم چه سالي بود؛ اما حالا كه دارم آن روز را به ياد مي‌آورم، هزار‌و‌سيصد‌و سي پيدايش مي‌شود؛ يك تاريخ پر شر‌و‌شور و ماندگار؛ همان سالي كه خيلي‌ها ناپديد شدند يا شبانه به روستاهاي اطراف گريختند، يا اصلا از خانه‌هاشان بيرون نزدند. پنج‌سالگي‌ام را مي‌كشيد دنبال خودش. صداي نفس‌هاي يك‌نواخت و ترسناكش، مانند تندباد، بالاي كلمه‌ام ووره مي‌داد و مي‌چرخيد. پيش خودم مي‌گفتم شايد تحت تأثير همان حرف‌هايي كه آنجا زده بود، مي‌خواست مسير رفتن‌مان را تغيير بدهد! در‌اين‌صورت من هم بايد بچسبم به او و قدم‌به‌قدم باهاش بروم...». داستان‌هاي «سگي در خانه يك آنارشيست دست‌دوم» غالبا طنزي تلخ و دروني هم دارند و گاهي نيز موقعيت‌هايي كه تصوير شده‌اند، طنز را وارد روايت كرده‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.