بيش از ۳ ميليون رأي غيرمجاز در نظرسنجي صداوسيما چگونه ارسال شد؟
با هر روشي که ممکن است «برنده باش»
شرق: «نظر شما: برنامه برنده باش»؛ اين متن پيامکي بود که در چند روز گذشته به بسياري از مشترکان تلفن همراه ارسال شد و تعداد زيادي از شهروندان را سردرگم و نگران کرد. ماجرايي که از جشنواره مردمي صداوسيما براي انتخاب برنامههاي برگزيده آغاز شد؛ اما به پرونده اي عجيبوغريب تبديل شده است. اين اتفاق عجیب چگونه ممکن شد؟ چه اتفاقي افتاده؟ روز شنبه تعداد زيادي از شهروندان با پيامکي روبهرو شدند که نشان ميداد در رأيگيري انتخاب بهترين برنامه سيما، به برنامه «برنده باش» رأي دادهاند؛ تشخيص اينکه چگونه يک شرکت متخلف موفق شده است از طرف بيش از سه ميليون مشترک تلفن همراه در نظرسنجي صداوسيما شرکت و به يک کانديداي خاص رأي بدهد، آسان نيست. تا اينجاي کار همه آنچه درباره اين اتفاق ميدانيم محدود به تعداد آراي غيرواقعي و ساعت ارسال آنهاست و اين مسئله، فضاي گمانهزني از سوي کارشناسان فناوري اطلاعات را فراهم کرده است. حسين رفيعي، کارشناس فناوري اطلاعات، دراينباره به «شرق» ميگويد: روشهاي گوناگوني براي انجام چنين تقلبي وجود دارد؛ روش اول استفاده از بدافزارهايي است که به صورت ناخواسته روي تلفن همراه نصب ميشوند و امکان ارسال کدهاي دستوري يا پيامک را براي سازنده بدافزار فراهم ميکنند. در اين روش، سازنده بدافزار يک اپليکيشن مخفي ايجاد ميکند که ميتواند از طرق گوناگون مانند کليککردن روي يک لينک ناشناس، بازکردن ايميلی آلوده يا نصب برنامه ای از روشهاي غيرامن و اپمارکتهاي غيررسمي، روي تلفن همراه مخاطب نصب شود. اين اپليکيشن مخفي در نگاه اول در بين برنامههاي کاربر نمايش داده نميشود، اما در صورت مراجعه به قسمت تنظيمات گوشي ميتوان آن را پيدا کرد. چنين برنامهاي ميتواند پس از نصب، امکان خواندن و نوشتن پيامک، ارسال کدهاي دستوري ussd يا دسترسي به ديگر امکانات تلفن همراه را داشته باشد و در موارد مشابهي مشاهده شده که تعداد بسيار زيادي تلفن همراه به چنين بدافزارهايي آلوده شده باشند، اما به دو دليل احتمال آنکه چنين اتفاقي در مورد اين تقلب افتاده باشد بعيد است. اولين دليل اين است که اين شيوه استفاده از بدافزار تنها محدود به تلفنهاي همراه اندرويدي است، درحاليکه برخي از کاربران که پيامک شرکت در مسابقه را دريافت کردهاند تلفن همراه آيفون دارند و اين احتمال استفاده از چنين روشي را براي تقلب بهشدت کاهش ميدهد. نکته دوم اين است که اگر از اين روش تقلب استفاده ميشد، کنترلکننده بدافزار ميتوانست پيامک دريافتي کاربران را نيز پيش از آنکه توسط آنها خوانده شود در کسري از ثانيه پاک کند و با توجه به اينکه اين پيامکها پاک نشده است ميتوانيم بگوييم امکان استفاده از بدافزار در اين مورد منتفي است. رفيعي در توضيح روش فني ديگر براي انجام چنين تقلبي ميگويد: يک روش ديگر براي چنين تقلبي، دسترسي غيرمجاز به دکلهاي BTS مخابراتي است که از نظر فني ممکن است و سابقه آن در خارج از کشور وجود داشته و در دفعات گوناگون گزارش شده است. در اين روش هکر ميتواند با رخنه در نرمافزاري که از سوي ايستگاههاي BTS استفاده ميشود به شبکه متصل شود و تلفنهاي همراهي را که در محدوده آن دکل قرار دارند و از آن براي اتصال به شبکه استفاده ميکنند مورد حمله و سوءاستفاده قرار دهد. بااينحال استفاده از چنين روشي براي يک تقلب که امکان افشاي آن وجود دارد نيز بعيد به نظر ميرسد، زيرا اولا حجم آرايي که جابهجا شدهاند آنقدر زياد است که امکان نفوذ از يک يا چند دکل را منتفي ميکند و از سوي ديگر انجام چنين کاري با توجه به حساسيت بسيار بالاي آن يک جرم سنگين تلقي ميشود و قبول خطر آن نيازمند منافعي بيشتر از پيروزي در يک نظرسنجي است. اين کارشناس فناوري اطلاعات درباره ايمني سرويس ussd اضافه ميکند: بارهاوبارها درباره امنيت اين سرويس هشدار داده شده، زيرا در اين پروتکل از هيچ نوع رمزنگاري براي اطلاعات استفاده نميشود و هر واسطهاي که بين گيرنده و فرستنده قرار بگيرد ميتواند به آن دسترسي آسان پيدا کند و به همين دليل است که بانک مرکزي قبلا درباره استفاده از اين سرويس براي نقلوانتقالات حسابهاي بانکي هشدارهاي جدي داده است. يک نفوذگر خبره يا شرکتي که امکانات فني مناسب داشته باشد ميتواند بهعنوان واسطه بين کاربر و شبکه واقعي قرار بگيرد و فرمانهاي دلخواه خود را صادر کند و از آنجا که احراز اصالت کاربر در اين پروتکل معنا ندارد، وقوع حملات آن را نيز نميتوان به راحتي تشخيص داد يا رديابي کرد. رفيعي در پايان اضافه ميکند: اين اتفاق بهانه خوبي است تا وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات تعارف را کنار بگذارد و برخوردي جدي با شرکتهايي که امنيت کاربران را جدي نميگيرند انجام دهد. ما در گذشته شاهد افشاي اطلاعات مخاطبان يک اپراتور تلفن همراه بوديم که سرانجام آن چندان روشن نشد، اميدوارم اينبار توضيحات روشني درباره چگونگي انجام اين تخلف و تنبيه متخلفان ارائه شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.