خطر تغییرات اقلیمی برای زنان بیشتر است!
محمد درویش
بررسیهای پژوهشی حاکی از آن است که زنان احتمالا بیشتر از مردان از تغییرات اقلیمی متأثر میشوند. سازمان ملل میگوید: ۸۰ درصد کسانی که به دلیل تغییرات اقلیمی ناچار به مهاجرت شدهاند، زنان هستند. نقش آنها بهعنوان مراقبان اصلی (در خانواده) و تأمینکنندگان خوراک و سوخت موجب میشود تا زنان در برابر خشکسالی و سیلاب آسیبپذیرتر باشند. توافقنامه اقلیمی پاریس با شناسایی این تبعات نامتناسب، مقررات ویژهای را برای توانافزایی زنان در نظر گرفته است. در آفریقای مرکزی، آنجا که تا ۹۰ درصد از دریاچه چاد ناپدید شده، بهخصوص گروههای بومی کوچنشین در معرض خطر قرار دارند. با عقبنشینی نوار ساحلی، زنان ناچارند مسافت بیشتری را برای جمعآوری آب پیاده طی کنند. هیندو اومارو ابراهیم، هماهنگکننده انجمن زنان بومی و مردم چاد میگوید: «در فصل خشک، مردان به شهر میروند و زنان را در مراقبت از جامعه تنها میگذارند. اکنون با طولانیترشدن فصلهای خشک زنان برای تهیه خوراک و مراقبت از خانوادههایشان بدون پشتیبانی سختتر کار میکنند. آنها آسیبپذیرتر میشوند. کار آنها بسیار سخت است».
این فقط مشکل زنان در مناطق روستایی نیست. همهجای دنیا زنان فقر را بیشتر تجربه میکنند و قدرت اقتصادی- اجتماعی کمتری از مردان دارند. این نکته تجدید قوا و بهبودی پس از فاجعه را که بر زیرساختها، اشتغال و خانهسازی تأثیر دارد، دشوار میکند. پس از توفان کاترینا در سال ۲۰۰۵ زنان سیاهپوست آمریکایی در میان کسانی بودند که از سیل در لوئیزیانا سهمگینترین آسیب را دیده بودند. با بالاآمدن سطح دریاها، شهرهایی مانند نیواورلئان که پایینتر قرار گرفتهاند، بهشدت مورد تهدید هستند. پروفسور ژاکلین لیت، استاد مطالعات جنسیتی از دانشگاه راتگرز میگوید: «در نیواورلئان پیش از توفان کاترینا فقر بیشتری در جامعه سیاهپوستان آمریکایی وجود داشت. بیش از نیمی از خانوادههای تنگدست در شهر توسط مادران مجرد اداره میشوند. آنها برای منابع مورد نیاز و زندگی روزانه به شبکههای مستقل اجتماعی نیازمندند. بیخانمانی که پس از کاترینا رخ داد، اساسا آن شبکهها را بسیار فرسوده کرد. این موجب شده تا زنان و کودکانشان در معرض خطر بالاتری قرار بگیرند». بلافاصله پس از رخدادهای مفرط، پناهگاههای اضطراری قادر به ارائه تجهیزات مناسب برای حمایت از زنان نیستند. ورزشگاه مرسدس بنز سوپردوم که در آنجا مردم پس از توفان کاترینا به طور موقت جا داده شده بودند، قادر نبود تا محصولات بهداشتی کافی برای زنان ساکن آنجا ارائه کند. سازمان ملل در زمینه تأثیرات تغییر اقلیم بر نیاز به پاسخهایی که جنسیت را در نظر میگیرند، تأکید کرده، اما تابهحال متوسط حضور زنان در مذاکرات اقلیم جهانی کمتر از ۳۰ درصد بوده است. این رقم در سطح محلی نیز بهبود پیدا نکرده. دایانا لیوِرمن، پژوهشگر اقلیمی که بهعنوان نگارنده گزارش برای IPCC بر سیاستگذاری این مجمع مؤثر است، میگوید که «زنان اغلب در تصمیمگیریها درباره واکنش به تغییرات اقلیمی سهمی ندارند و بودجه موجود به مردان میرسد تا به زنان». او اضافه میکند که ۲۵ درصد از کسانی که برای شرکت در گزارش بعدی نامیده شدهاند، زنان هستند. آنها نیمی از جمعیت جهاناند. ازاینرو مهم است تا در همه تصمیمگیریهای اساسی سهیم باشند. هیندو اومارو ابراهیم میگوید: «مبارزه با تغییرات اقلیم، مبارزه بر سر قدرت نیست. این مبارزهای برای زندهماندن است». خواننده عزیز روزنامه «شرق»! گزارشهای متعددی از جنوب ایران منتشر شده که نشان میدهد در طول چندسال گذشته، تنگناهای اقلیمی، افزایش دما و خشکسالی، سبب تشدید فقر شده؛ مؤلفهای که زمینهساز آسیبهای اجتماعی، پرخاشگری و عدم تحمل مردان و اعمال خشونت ناخواسته علیه همسران شده است. همه باید متوجه خطرات درهمتنیده و پیچیده جهانگرمایی بوده و مهار این خطر را به مطالبه جدی خود از دولت بدل کنیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.