|

چرا بعد از 40سال از این شعارها استفاده می‌شود

نشست بررسی علل و شرایط تاریخی کودتای 1299 با حضور صادق زیبا‌کلام و مجید تفرشی در خانه کتاب پیدایش برگزار شد. صادق زیبا‌کلام، استاد دانشگاه تهران، در این نشست با بررسی عملکرد رضا‌شاه، از دو‌دستگی نتیجه‌گیری از این عملکرد‌ها حرف زد و گفت اگر به آنچه در کتاب‌ها بیان شده، اکتفا کنیم، رضا‌شاه خائن مزدور و... خوانده می‌شود؛ اما اگر به اسناد و مکاتبات دقیق و جدی بنگریم، این‌گونه نیست و نباید از یک طرف به این موضوع نگاه کرد. ‌او به دلایل بیان شعارهایی درباره رضا‌شاه که در اعتراضات دی 96 استفاده شد، پرداخت و گفت: در این اعتراضات این شعارها را کسانی به کار بردند که در دهه 70 یا 60 متولد شده‌اند، آیا این شعار را کسی در سال‌های اول انقلاب اسلامی به کار می‌برد؟ و چرا بعد از 40 سال این شعار استعمال می‌شود؟ او برای این امر دلایلی آورد و بیان کرد کسانی که امروزه این شعار را به زبان می‌آورند، شعارشان حاصل مطالعه نیست و نه اسناد و مدارک موجود را مطالعه کرده‌اند و نه کتابی درباره رضا‌شاه و پهلوی خوانده‌اند و گفت: «اگر از آنها بپرسیم که چند کتاب یا مقاله درباره رضا‌شاه خوانده‌اید، پاسخ این سؤال برای من روشن است؛ صفر!» و افزود: «دلیل استعمال این شعار انتقاد از وضعیت امروز است که باعث شده علاقه‌ای درباره رضا‌شاه به وجود بیاید و از نظر من این موضوع جدی نیست. او در ادامه گفت: «بدون شناخت جامعه ایرانی که کودتای سوم اسفند 1299 در آن اتفاق افتاده، نمی‌توان آن را و تحولات بعد از آن را شناخت...». ‌مجید تفرشی، مورخ و سند‌پژوه، در آرشیو ملی بریتانیا از اسناد مربوط به ایران در آرشیو ملی بریتانیا و دیگر آرشیوهای موجود در جهان سخن گفت و افزود: بر‌اساس مطالعات تاریخ‌نگاری رسمی در ایران و در این 40 سال مشکلات بسیاری در تحلیل‌ها به وجود آمده و بیشتر تفسیر‌ها را به صورت فرشته-اهریمنی در‌آورده است که باعث می‌شود از دید واقع‌بینانه دور شود. در تاریخ‌نگاری امروز ایران چند نوع دروغین آن وجود دارد؛ مانند تاریخ‌نگاری رسانه‌هایی مثل بی‌بی‌سی و من‌و‌تو و تاریخ‌نگاری فضای مجازی که در تحلیل‌های امروزی بسیار تأثیر‌گذار بوده‌اند.

او به مزدورخواندن و صفت‌بخشیدن به سیاست‌مداران پرداخت و گفت: «اینکه یک سیاست‌مدار را مزدور بنامیم و بدون شناخت دقیق و همه‌جانبه صحبت کنیم، صحیح نیست و تاریخ‌نگاری با این صفت‌دادن و مزدور‌نامیدن کاملا غیرعلمی است. اینکه بگوییم رضاشاه مزدور انگلیس بوده و ابعاد دیگر آن را در نظر نگیریم اشتباه است». وقتی به کتاب‌هایی که در 40 سال نوشته شده است نگاه کنیم؛ این‌گونه است که اسم رضاشاه با صفت‌های مختلف مانند مزدور آورده شده است. ما در تاریخ‌نگاری ایران به‌ویژه در قلم کسانی که مورخ نبودند و از دید دیگر علم‌ها مانند علوم سیاسی به آن نگریستند، با این مشکل مواجه هستیم که بیشتر برای نقل‌قول و شاهد‌آوردن به تاریخ مراجعه و به ابعاد منطقه‌ای و بین‌المللی و بستر‌ها توجه نکرده‌اند. ما باید برای بررسی کودتای 1299 به ابعاد بین‌المللی و منطقه‌ای آن توجه کنیم. او در ادامه به ایران در سال‌های مجاور کودتا پرداخت و گفت: «در ایران قرن نوزدهم چند اتفاق مهم افتاد که مورد اول قرارداد دارسی و نتایج آن و عملکرد رضا‌شاه بود و مورد بعدی مسئله هند به‌خاطر اهمیتی که برای انگلستان داشت و در نهایت تغییر نظام در روسیه بود. در نتیجه برای بررسی کودتای 1299 باید همه‌جانبه و دقیق به موضوع بنگریم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.