|

جنگ و صلح در روستاي زنان

روزنامه گاردين مقاله‌اي با عنوان «ما اکنون آزاد هستيم: ايزديان گريخته از چنگ داعش زندگي را در جامعه اشتراکي مختص زنان شروع مي‌کنند»، منتشر كرده است. تان مک‌کرنان به روستايي در شمال سوريه رفته است تا گزارشي از يک جامعه منحصر‌به‌فرد در اختيار خوانندگان قرار دهد. بخش‌هايي از اين گزارش را مي‌خوانيم: در ژنوار، شمال شرق سوريه، گروهي پيشگام از زنان، زندگي خود را دور از محدوديت‌هاي پدرسالاري از نو مي‌سازند. بريوان مي‌دود تا به پايکوبي بپيوندد، لباس طلايي سنتي او در درخشش آفتاب زمستان چشم را خيره مي‌کند. دختر 15 ساله ايزدي دست در دست بهترين دوست خود در صف زناني قرار مي‌گيرد که با ترانه‌ مردمي پا مي‌کوبند. بريوان و مادرش از سنجار در عراق، سرزمين مادري ايزديان، آمده‌‌اند اما مانند هزاران ايزدي ديگر در سال 2014 که گروه داعش سرتاسر مرزهاي سوريه را درنورديد، به‌دست داعش ربوده شدند. در منطقه‌اي دور از اينجا، در صحراي شرقي، داعش تقريبا تمام کنترل منطقه الباغوز را از دست داده است، اما هنوز از سرنوشت حداقل سه‌هزار زن و دختر ايزدي خبري در دست نيست. در جريان نسل‌کشي، مردان ايزدي را جمع کردند و به گلوله بستند و سپس در گورهاي دسته‌جمعي انداختند. زنان در بازار برده‌فروشي داعش فروخته و بسياري از آنها در ميان جنگجويان دست‌به‌دست شدند و مورد سوءاستفاده جسمي و جنسي قرار گرفتند. کودکان ايزدي شست‌وشوي مغزي شده‌اند و گروه‌هاي حقوق بشري مي‌گويند خودکشي ميان اسيرشدگان رايج است. حتي براي کساني که پس از سال‌ها بردگي و تجاوز موفق به فرار شده‌اند، بسياري براي زنده‌ماندن تقلا مي‌کنند بدون آنکه درآمد و مدارک هويتي داشته باشند. بريوان و مادرش ديگر اعضاي خانواده را از دست داده‌اند. اما در جامعه اشتراکي جديد زنان در حوالي قميشلي، شمال شرقي سوريه، آنها فرصتي براي شروع دوباره يافته‌اند. او مي‌گويد: «اينجا را دوست دارم. عاشق مدرسه‌رفتن هستم، عاشق رياضيات. مي‌خواهم وقتي بزرگ مي‌شوم، آرايشگر باشم». ژنوار جامعه‌اي است که فقط از زنان تشکيل شده است و زنان آن را اداره مي‌کنند تا فضايي ايجاد کنند که زنان بتوانند در آن زندگي کنند. اين روستا در ماه نوامبر (آبان) افتتاح شد و 12 خانه از 30 خانه خشتي و آجري آن محل سکونت خانواده‌هاي کرد، ايزدي و عرب است. زنان خانه‌هاي خود را ساختند و نان خود را پختند. آنها با هم دامپروري و مزرعه‌داري و پخت‌وپز مي‌کنند و غذا مي‌خورند. روز شنبه، مردم از روستاهاي همجوار دعوت به يک جشن فارغ‌التحصيلي گروهي از زنان محلي شده‌اند که دوره آموزشي ساختن داروهاي طبيعي را در مركز آموزش‌و‌‌پرورش ژنوار گذرانده‌اند. ساکنان سر سفره مرغ و برنج و بعد موقع موسيقي و پايکوبي، درباره کاشتن زردآلو و انار و زيتون بحث مي‌کنند. بروا درويش 35 ساله که با هفت فرزندش به ژنوار آمده است، مي‌گويد: «ما اين محل را خودمان ساختيم، آجر به آجر». او پس از آنکه روستايش در استان دير‌الزور از دست داعش آزاد شد و همسرش هنگام مبارزه عليه آن گروه در ميدان جنگ کشته شد، به اينجا آمده است. «تحت سلطه داعش خفه شده بوديم و حالا آزاديم. اما حتي قبل از آن هم، زنان در خانه مي‌ماندند. ما نمي‌رفتيم کار کنيم. در ژنوار، ديدم که خانم‌ها مي‌توانند متکي به خود باشند». ژنوار در منطقه رژاوا قرار دارد که با آغاز جنگ داخلي در سال 2011 به اين صورت درآمد. اين منطقه با وجود جنگ در اطراف، بسيار پيشرفت کرده است. اما بسياري از اعضاي جامعه کرد، هنوز هم در خانه عميقا محافظه‌کار هستند. تعدادي از زناني که اکنون در ژنوار به‌سر مي‌برند، پيش‌تر ازدواج کرده‌اند و در خانه مورد بدرفتاري قرار گرفته‌اند. يکي از داوطلبان گروه‌هاي بين‌المللي که در روستا کار مي‌کند، مي‌گويد: «ابتدا که خانواده‌ها وارد روستا شده بودند، بچه‌هاي عرب با بچه‌هاي کرد بازي نمي‌کردند. اما در مدت دو ماه هم به‌تدريج مي‌توانستيد تغيير را ببينيد. کودکان الان بسيار شادتر هستند». ژنوار هنوز خيلي کار دارد؛ باغ‌هايي براي کاشتن وجود دارد و کتابخانه‌اي خالي در انتظار کتاب. مدام ايده‌هايي براي جامعه مطرح مي‌شود. پشت مرکز آموزش استخر شنا است که در تابستان پر از آب مي‌شود. اکثر ساکنان براي اولين‌بار از استخر استفاده مي‌کنند -که در بسياري از نقاط خاورميانه مختص مردان است- زنان همچنين قصد دارند درس رانندگي بگيرند و به کسب‌وکار و دوخت‌و‌دوز بپردازند. برنامه‌هايي براي ايجاد يک کمون دوم در دير‌الزور که استاني عربي است، وجود دارد که هنوز هم صحنه مبارزه شديد براي نابودي داعش است. اما اين حس هم هست که آنچه در ژنوار ساخته شده، شکننده است و ممکن است از بين برود. مشخص نيست چند ماه آينده که نيروهاي آمريکايي منطقه را ترک کنند، چه اتفاقي خواهد افتاد. بازگشت جنگ ممکن است. يکي از ساکنان مي‌گويد: «اين مکاني آرام و گريزگاهي از جنگ است. پس چطور مي‌توانيم اينجا اسلحه بياوريم تا از خودمان دفاع کنيم؟ اميدوارم ژنوار هرگز با جنگ روبه‌رو نشود».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.