درک نادرست «ترامپ» و «اون»، نشست هانوی را بینتیجه گذاشت
هنر عدم توافق
دومین نشست رئیسجمهوری ایالات متحده و رهبر کرهشمالی در هانوی، پایتخت ویتنام، زودتر از آنچه پیشبینی شده بود، بدون امضای هرگونه توافق خلع سلاح هستهای پایان یافت. کاخ سفید پس از پایان دومین روز نشست دونالد ترامپ با کیم جونگ اون اعلام کرد که در این نشست هیچ توافقی برای خلع سلاح کره شمالی حاصل نشد اما «دو رهبر مذاکرات مثبتی در زمینه خلع سلاح هستهای و مسائل اقتصادی داشتند و برای دستیابی به توافق باید در انتظار دیدارهای بعدی در آینده باشیم». شکست مذاکرات رهبران ایالات متحده و کرهشمالی در ویتنام دور از انتظار نبود. دونالد ترامپ و کیم جونگ اون در همان دیدار اول بهار سال گذشته در سنگاپور درک درستی از اهداف طرف مقابل برای مذاکره نداشتند. پس از اولین دیدار، رئیسجمهور آمریکا متهم شد که مذاکره با رهبر کرهشمالی را در سطح رابطهای شخصی تقلیل داده است. ترامپ پس از دیدار با اون در سنگاپور در جمع هوادارانش گفت: «ما عاشق هم شدیم... رهبر کرهشمالی نامههای زیبایی برایم ارسال کرده است». شخصیکردن مذاکره با رهبرانی که ایالات متحده با آنها دچار چالش شده، یکی از ویژگیهای ترامپ به شمار میآید. رئیسجمهور آمریکا در ارتباط با ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه نیز چنین رویکردی را در پیش گرفته و مناسبات شخصی را جایگزین دیپلماسی کرده است. چنین نگاهی به مذاکره با کیم جونگ اون باعث شد تا ترامپ در همان مذاکرات اول در سنگاپور در مسیری اشتباه قرار گیرد و هیچ پیشنهاد جدیاي برای توافق با کیم جونگ اون مطرح نکند. در بیانیه پایانی نشست سنگاپور، به این نکته اشاره شد که کرهشمالی نسبت به «خلع سلاح کامل هستهای شبهجزیره کره» متعهد شده است و به نظر میرسد که ترامپ آن را به معنی «تعهد کامل و یکجانبه کرهشمالی به خلع سلاح هستهای» فهمیده است. در کرهشمالی هم از این بیانیه به عنوان یک دستاورد حکومت کمونیستی کره شمالی یاد شد. پروپاگاندای حکومت پیونگیانگ بیانیه نشست سنگاپور را «کاهش تدریجی تنش در شبهجزیره کره با خلع سلاح چندمرحلهای و دوجانبه» توصیف کرده که در این روند «کرهشمالی به عنوان قدرت هستهای پذیرفته خواهد شد». بر همین اساس بود که کیم جونگ اون در بازگشت به کشورش، رفتار صمیمی و دوستانه ترامپ را نیز نشانه پیروزی در مذاکره قلمداد کرد. تصور پیونگیانگ این بود که پس از نشست سنگاپور، رابطهاش با واشنگتن عادیسازی خواهد شد، تسلیحات خود را حفظ خواهد کرد و تحریمها نیز لغو میشوند. این تفاوت فاحش در نگاه ترامپ و اون در نشست ویتنام خود را نمایان کرد و این دو رهبر دریافتند هر اندازه هم که رابطه شخصی خوبی داشته باشند، نمیتوانند شریکی ایدئال برای دستیابی به توافق باشند. دونالد ترامپ در نشست مطبوعاتی پس از دیدار با رهبر کرهشمالی با سازندهخواندن مذاکرات خود با کیم جونگ اون تأکید کرد که کرهشمالی با وجود عدم دستیابی به توافق همچنان به توقف آزمایشهای هستهای و موشکی خود پایبند خواهد ماند. رئیسجمهوری ایالات متحده درباره وعده کیم جونگ اون رهبر کرهشمالی برای توقف آزمایشهای موشکی و هستهای گفت: «رهبر کرهشمالی قصد ندارد دوباره اقدام به انجام آزمایشهای موشکی و هستهای کند و من حرف او را قبول میکنم. آنها خواستار برداشتهشدن کامل تحریمها بودند اما ما نمیتوانستیم این کار را انجام دهیم. ما گزینههای زیادی برای چنین شرایطی داشتیم اما تصمیم گرفتیم فعلا اقدام تازهای انجام ندهیم». ترامپ بر این نکته تأکید کرد که رهبر کرهشمالی به خلع سلاح هستهای مورد نظر آمریکا تمایل دارد «اما هنوز آمادگی اجرای کامل آن را ندارد و میخواهد این خلع سلاح را در مناطقی از کشورش اعمال کند که اهمیت کمتری برای ما دارند». مشخص است که رئیسجمهور آمریکا به تأسیسات هستهای یونگ بیون اشاره دارد که مهمترین مرکز هستهای کرهشمالی محسوب میشود اما پیونگیانگ حاضر نیست بدون لغو تحریمها، این تأسیسات را مطابق خواست آمریکا منهدم کند. بسیاری از تحلیلگران که منتقد جدی دیپلماسی ترامپ محسوب میشوند، مخالفت ترامپ با امضای هر گونه توافق با رهبر کرهشمالی را اقدامی کاملا درست دانستهاند. ترامپ در ابتدای نشست ویتنام به کیم جونگ اون پیشنهاد داده بود که تنها در صورتی از شدت تحریمها کاسته خواهد شد که کرهشمالی تأسیسات یونگ بیون را که بزرگترین و قدیمیترین تأسیسات هستهای این کشور به شمار میرود، تعطیل کند. این پیشنهاد با مخالفت جدی رهبر کرهشمالی روبهرو شد. عامل «کوهن» جوزف یون فرستاده سابق آمریکا در امور کرهشمالی که اکنون در اندیشکده صلح ایالات متحده فعالیت میکند در تحلیل خود از آنچه در نشست ویتنام رقم خورد، میگوید: از همان ابتدا طبیعی بود که هر دو رهبر در پاسخ به سؤالاتی در مورد زمان و میزان خلع سلاح هستهای و نیز روند کاهش تحریمها جواب قانعکنندهای نخواهند داشت. دونالد ترامپ و کیم جونگ اون در حال حاضر در شرایط دشواری قرار گرفتهاند. به نظر میرسد ترامپ باید اعتراف کند که در شرایط فعلی خلع سلاح کامل هستهای کرهشمالی از گزینههای مورد نظر واشنگتن نیست و این برای کیم جونگ اون یک برد به حساب میآید. رئیسجمهور آمریکا در نشست ویتنام موقعیت دشوارتری داشت چراکه همزمان با مذاکره با رهبر کرهشمالی، وکیل سابق ترامپ در جلسه استماع کنگره علیه موکل سابق خود شهادت میداد. وضعیت به گونهای بود که ترامپ برای کاهش توجه به شهادت بیسابقه کوهن یا باید با دستاوردی بزرگ ویتنام را ترک میکرد یا بدون نتیجه به نشست پایان میداد که سناريوی دوم محقق شد. به نظر میرسد اگر اعترافهای کوهن نبود، ترامپ حتی حاضر بود به توافقی کوچک و جزئی هم با کیم جونگ اون دست یابد اما شهادت کوهن شرایط را برای ترامپ بسیار دشوار کرد. به طوری که اگر با توافقی نصفهونیمه به واشنگتن باز میگشت، بیش از پیش مورد حمله رسانهها و هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه قرار میگرفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.