هویت ملی ایران، زدودنی نیست
میرمهرداد میرسنجری*
این روزها همزمان است با حسرت صدونودویکمین سالگرد قرارداد شوم ترکمانچای، قراردادی ظالمانه و شرمآور منعقدشده در پنجشنبه یکم اسفند 1206 خورشیدی که بر پایه آن افزون بر سرزمینهای پیشتر جداشده در قرارداد گلستان شامل باکو، گنجه، دربند، داغستان، چچنستان، گرجستان و...، سه ایالت دیگر قفقاز، یعنی ایروان، نخجوان و بخشهای دیگری از تالش زیر سلطه روسها قرار گرفت، حاکمیت ایران بر دریای کاسپی محدودتر شد و مردم ایران مجبور به پذیرش کاپیتولاسیون (قضاوت کنسولی) شدند.بدینسان در عهدنامه ترکمانچای در مجموع حدود۳۰ هزار کیلومترمربع دیگر، شامل۲۰ هزار کیلومترمربع از ارمنستان امروزی، پنجهزار کیلومترمربع از ترکیه امروزی ( شامل کوه آرارات و شهر ایغدیر که در آن زمان بخشی از خانات ایروان بود) و پنجهزار کیلومترمربع از جمهوری باکوی امروزی(شامل تالش شمالی و لنکران و لریک و منطقه نخجوان) از ایران جدا شدند. یعنی در مجموع دو عهدنامه گلستان و ترکمانچای، حدود ۲۵۰ هزار کیلومترمربع از سرزمین ایران تجزیه و به روسیه تزاری ملحق شد که امروزه این سرزمینها، بخشهایی از فدراسیون روسیه، گرجستان، ارمنستان، جمهوری باکو و ترکیه را تشکیل میدهند.درحالیکه افکار عمومی ملت ایران یاد مناطق جداشده در این دو عهدنامه شوم و ننگین را با نام 17 شهر قفقاز(17 ولایت قفقازی ایران) همچنان زنده نگه داشته و البته روسیه طاق نصرت باشکوه ساختهشده به یاد ترکمانچای را در شهر سنتپترزبورگ مانند اثری باارزش پاس میدارد و این روز را جشن میگیرد، در این روزها، چند برنامه تلویزیونی درباره رویداد غمانگیز اشغال 17 شهر قفقاز برای آگاهیرسانی ملت ایران ساخته شده و چه تعداد مقاله و یادداشت در رسانههای شنیداری و نوشتاری و مجازی به این رویداد تاریخی هرچند تلخ پرداختهاند تا مردم بر حقوق تاریخی کشور خود و آنچه سبب این تلخکامیها شده آگاه شوند؟بیتوجهی رسمی به تبلیغ و ترویج هویت ملی و تاریخ و پیشینه هزارانساله عنصری به نام « ایران» تا بدانجا پیش رفته که نهتنها از کمترین جایگاه و اولویتی در نهادهای رسمی دولتی برخوردار نیست، بلکه حتی رسانه ملی و برخی چهرههای رسانهای- دانشگاهی «تریبون در اختیار» به خود اجازه همه نوع حمله، توهین، تحریف و انکار نسبت به هویت ملی ایرانی را میدهند.در این میان، دستکاری و تغییر در متن سرود تاریخی و ملی «ای ایران» افکار عمومی جامعه ایرانی را جریحهدار کرده است.سرودی حماسی که در 75 سال پیش و در بحبوحه دوران پرتلاطم جنگ جهانی دوم و اشغال ایران توسط متفقین یعنی انگلیس، شوروی و آمریکا خلق شد و بهعنوان یک سرود یگانه و ویژه، چونان خاطره مشترک همگانی میلیونها ایرانی سراسر جهان، با روح ملت ایران درهم آمیخته و همچنان زنده و جاویدان است؛ سرودی که آواز افتخار و یکپارچگی سرزمینی و غرور و وحدت و انسجام ملی را فریاد میزند.روانشاد حسین گل گلاب، خالق این سرود حماسی، دیدن وضعیت اسفبار کشور، بهویژه اهتزاز پرچم اشغالگران بیگانه بر فراز پادگان استرآباد را الهامبخش خود بیان کرده است:« در سال ۱۹۴۴، در شرایطی که چکمههای نیروهای اشغالگر، هر وطنپرستی را میلرزاند، من ایده این شعر به ذهنم رسید. سپس پروفسور خالقی موسیقی آن را نوشت و در برابر همه مقاومتهای سیاسی، این ترانه راه خود را به دل و روح مردم پیدا کرد».بهراستی چرا آگاهیرسانی و پاسداشت تاریخ و فرهنگ و هویت ایرانی از کمترین اهمیتی برخوردار نیست؟ چرا بسیاری، دیواری کوتاهتر از هویت و تاریخ و فرهنگ ایرانی نمییابند. سرود «ای ایران» در حالی مورد دستکاری قرار گرفته که با توجه به ثبت ملی آن، بهطور رسمی، جزء میراث معنوی ارزشمند ایران شناخته شده و مانند دیگر آثار ملی، غیرقابل تغییر است و هیچ فرد و هیچ نهادی حق ندارد هیچ نوع دخلوتصرفی در آن ایجاد کند.ما را چه شده است که هرگاه مجالی مییابیم یا در برنامههای متعدد و سریالهای پرهزینه و طنزهای تلویزیونی کوروش بزرگ را به استهزا میگیریم، به تمسخر نژاد آریایی و شاهنامه و رستم و سهراب در تلویزیون ملی میپردازیم یا برای یادگاری نوشتن روی سنگهای تخت جمشید جایزه تعیین میکنیم؟ ( اشاره به بخشهایی از برنامههای خندوانه و دورهمی).آیا با بیتفاوتی ما نیست که رسانه معروف و بدنام لندن، فرصت را مناسب میبیند که بهطور شبانهروزی علیه هویت ایرانی، نژاد ایرانی، تاریخ ایران باستان، کوروش بزرگ، تضعیف زبان ملی فارسی و تشویق جایگزینی زبانهای محلی بهجای آن، اهمیت جداسازی زبانی قومی ملت ایران، تبلیغ فدرالیسم و تجزیهطلبی و... دهها برنامه بسازد و پروپاگاندای خود را به سمتی سوق دهد که هرگونه عشق به مادر میهن و ایراندوستی را مترادف با نژادپرستی معرفی و آن را نهی کند ولی گستاخانه بهطور همزمان جشن سالگرد پادشاهی ملکه گجستک انگلیس را جشن بگیرد و به میهندوستی البته از نوع انگلیسی ببالد؟چرا با دست خود با برخی اقدامات، آب به آسیاب دشمن میریزیم؟مگر همین سرود ایرانگرایانه «ای ایران» نبود که در سالهای آخر جنگ تحمیلی برای برانگیختن جوانان این مرزوبوم برای دفاع از کیان اسلامی در جنگ تحمیلی به کار گرفته شد؟مگر همین سرود ای ایران در تبلیغات برای مشارکت حداکثری مردم در پای صندوقهای رأی به کار گرفته نمیشود؟کوتاهسخن اینکه تاریخ 10هزارساله نامکتوب و تاریخ 2500ساله مکتوب ایران باستان و تاریخ 1400ساله پس از اسلام به ما ثابت میکند که خمیرمایه ملت ایران از دو جزء تفکیکناپذیر تشکیل شده است شامل هویت ایرانی و ایرانباوری و هویت مذهبی و خداباوری و تردیدی نیست که در طول هزارهها، هر دو جزء با هم و در کنار هم جوهره وجودی هویت ایرانی را تشکیل دادهاند، بنابراین هر نوع حرکتی که به معنای رودررو کردن ایرانگرایی و مذهبگرایی یا بالعکس تعبیر شود، خطایی است بس بزرگ که ریشه در ناآگاهی آنانی دارد که در تصورشان منکر یکی از این دو بال جاودانگی ایران هستند. *استادیار دانشگاه و پژوهشگر فرهنگی و ژئوپلیتیک
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.