|

روحاني هنوز به استعفاي ظريف واکنشي نشان نداده است

سکان وزارت بدون وزیر

زينب اسماعيلي: استعفا در نيمه‌شب، بعد از يک روز کاري سخت و ساعتي بعد از انتشار خبر حضور کوتاه بشار اسد در تهران و ملاقاتش با مقام معظم رهبري و حسن روحاني، رئيس‌جمهوري. ملاقاتي که طبق تصاوير منتشره وزير خارجه و همکارانش در آن حضور ندارند و به قول يک مقام باسابقه تشريفات، اين يعني وزارت خارجه دور خورده است. چگونه ممکن است يک هيئت خارجي به کشور بيايد و وزارت خارجه در جريان نباشد. محمدجواد ظريف، وزيري در آستانه 60 سالگي، بعد از 67 ماه کار، اندکي مانده به نيمه‌شب دوشنبه و آغاز روز سه‌شنبه استعفا داد. او استعفايش را در يک پست اينستاگرامي منتشر کرد و نوشت: «از بزرگواري مردم عزيز و دلاور ايران و مسئولين محترم در ۶۷ ماه گذشته بسيار سپاسگزارم. از ناتواني براي ادامه خدمت و تمام کاستي‌ها و کوتاهي‌ها در دوران خدمت صميمانه پوزش مي‌خواهم. شاد و سربلند باشيد».ظريف را تا پيش از وزير خارجه‌شدن در ايران، خارجي‌ها بهتر از داخلي‌ها مي‌شناختند، زیرا هنري کيسينجر، وزير خارجه اسبق ايالات متحده، در امضاي کتابش نوشته بود: «تقديم به دشمن قابل احترام؛ ظريف».اما او که در پنج سال وزارت خارجه با انواع هجمه‌ها و حملات مخالفان مواجه شد، کار سخت خود در پيشبرد ديپلماسي جمهوري اسلامي را زمين نگذاشت، اما دوشنبه‌شب، بالاخره زمزمه‌هاي چندماهه مبني‌بر استعفاي وزير خارجه جدي شد؛ اتفاقي که تا ساعت‌ها در جامعه شوک خبري ايجاد کرد و در فضاي ديپلماتيک نيز سؤالات زيادي را برانگيخت. کاسه صبرش لبريز شد چرا جواد ظريف استعفا داد؟ پاسخ کوتاه بود. کاسه صبر وزير لبريز شده بود. او که روزهاي زيادي تا ساعات نيمه‌شب طرف مقابل را پاي ميز مذاکره نگه داشته بود، اين‌بار براي بازگرداندن ارج‌وقرب دستگاه ديپلماسي بسياري را پاي شبکه‌هاي مجازي بيدار نگه داشت تا از تأييد خبر مطمئن شوند. اما خبر درست بود و وزير خارجه با صفت مستعفي وارد توصيف‌ها شد و حالا همه منتظر واکنش رئيس‌جمهوري به اين اتفاق بودند. شايد که وزير دل‌شکسته را به ميدان مشق بازگردانند.صبح سه‌شنبه در ميدان مشق اما زمان وارد تعليق شده بود، جلساتي بي‌رمق برگزار مي‌شد و تلفن‌هاي بي‌شمار به صدا درمي‌آمدند، اما هيچ‌کدام پاسخي مشخص در خود نداشتند. تنها فنجان‌هاي چاي سفيد روي ميزها گذاشته و برداشته مي‌شد. تقريبا هيچ خبري از وزارت خارجه منتشر نمي‌شد. پيش‌تر حضور وزير در جلسه حقوق‌بشري که قرار بود در ژنو برگزار شود کنسل شده بود و فلاحت‌پيشه، رئيس کميسيون امنيت ملي که قرار بود در اين سفر حضور پيدا کند، مي‌گويد که تلفن وزير خاموش است. اما اين خاموشي تلفن کم‌هزينه نبود. شايعه‌پردازان و آنها که هميشه از اين دست اتفاقات خوشحال مي‌شوند، شروع به گمانه‌زني کردند. پخش خبرهايي با اين مضمون که استعفا پذيرفته شد يا سرپرست انتخاب شد و... نکته جالب طرح برخي اسامي براي جانشيني ظريف بود که از دوردست‌ترين آدم‌ها با توجه به گرايش هر رسانه فردي مطرح مي‌شد. اما درحالي‌که پذيرش يا عدم پذيرش استعفا در سايت‌ها و کانال‌ها دست‌به‌دست مي‌چرخيد، محمود واعظي، رئيس دفتر رئيس‌جمهوري، در حساب کاربري خود در اينستاگرام نوشت: «سخنان امروز رئيس‌جمهور در تجليل از وزير امور خارجه‌اش، گواهي روشن بر رضايت کامل نماينده ملت ايران از مواضع و عملکرد هوشمندانه و مؤثر دکتر ظريف، پاسخ محکمي به برخي تحليل‌هاي نادرست و مغرضانه است. از نظر دکتر روحاني، جمهوري اسلامي ايران تنها يک سياست خارجي و يک وزير امور خارجه دارد». تلنگري براي بازگشت وزارت امور خارجه به جايگاه قانوني‌ در همين حال شايعه استعفاي دسته‌جمعي ديپلمات‌ها منتشر شده بود؛ در واکنشي به نقل از ظريف آمد که «تأكيد بنده به همه برادران و خواهران عزيز در وزارت خارجه و نمايندگي‌ها اين است که با کمال صلابت وظايف خود در دفاع از کشور را دنبال کنند و از چنين اقداماتي به شدت پرهيز کنند. براي بنده خدمت در کنار شما افتخار بود و اميدوارم استعفاي بنده تلنگري براي بازگشت وزارت امور خارجه به جايگاه قانوني‌اش در روابط خارجي باشد. از همه شما ممنونم».در خبر ديگري که روز گذشته به نقل از ظريف منتشر شد، محمدجواد ظريف به سايت آريا گفت که «استعفاي من صرفا به منظور دفاع از شأن و جايگاه وزارت امور خارجه در روابط خارجي بوده است که آن را در کنار ساير توانمندي‌ها براي امنيت ملي ايران حياتي مي‌دانم. من ناراحتي و دلخوري شخصي ندارم و نيازي به دلجويي ندارم. به عنوان وزير خارجه وظيفه داشتم به خاطر منافع ملي و اقتدار کشور در برابر رعايت‌نشدن جايگاه وزارت خارجه واکنش نشان دهم. بقيه گمانه‌زني‌ها صرفا زاييده تخيلات افراد است».اين در حالي است که روز گذشته رئيس‌جمهور واکنشي به استعفاي ظريف نداشت و تا ساعت تنظيم اين گزارش خبري مبني بر پذيرش استعفا از سوي روحاني مطرح نشد. برخي اعلام کردند که حتي متن استعفايي نيز از سوي ظريف به رئيس‌جمهور ارائه نشده است. ساعتي بعد متني منتشر شد که به شدت از سوي وزارت خارجه تکذيب شد. قائم‌مقام وزير امور خارجه نيز در همين زمينه تأكيد کرد که استعفاي محمدجواد ظريف با هماهنگي رئيس‌جمهور نبوده است. ملاقات خارجي بدون وزير خارجه اما ناهماهنگي تنها در استعفا نبود. وزير خارجه که در تمام پنج سال وزارتش تحت حمله داخلي و فشار بيروني بود، از سوي مقام معظم رهبري حمايت مي‌شد. حسن روحاني نيز به عنوان رئيس‌جمهور حامي او به نظر مي‌رسيد، اما روز دوشنبه اتفاقاتي در حوزه ديپلماسي رخ داد که تکان آخر در دستگاه ديپلماسي بود. رئيس‌جمهور سوريه براي ملاقات با رهبري و رئيس‌جمهور به تهران آمد. ملاقاتي که وزير خارجه در آن حضور نداشت. شاید همین موارد بوده که ظريف در متنش خطاب به همکاران وزارت خارجه بگويد «اميدوارم استعفاي بنده تلنگري براي بازگشت وزارت امور خارجه به جايگاه قانوني‌اش در روابط خارجي باشد». براي تشکر آمده بود اما حسن روحاني روز گذشته در سخنراني‌اي که انتظار مي‌رفت در آن واکنشي جدي به موضوع استعفا نشان دهد، در اظهاراتي نه چندان برانگيزاننده گفت «ما در صحنه سياسي و صحنه بين‌المللي موفق هستيم. ما در منطقه کار بزرگي انجام داديم. اين کار بزرگ بر دوش همه نيروهاي مخلص بوده است. بخشي از اين بار را سپاه بر دوش داشته است. بخشي از اين بار بر دوش وزارت خارجه بوده و بخشي از اين بار را اقتصاد کشور بر دوش داشته است. ديروز رئيس‌جمهور سوريه، آقاي بشار اسد از دمشق پرواز مي‌کند و به ديدار مقام معظم رهبري مي‌رود و ما هم با هم ديدار داشتيم. او گفت براي تشکر از ملت و رهبر ايران آمده است. اتفاقا در بحث‌هايش از وزارت خارجه تشکر کرد؛ اين کارها را همه ما با هم در منطقه انجام مي‌دهيم». او همچنين بدون اشاره به استعفاي ظريف گفت: «از وزير امور خارجه، وزير نفت و رئيس بانک مرکزي به خاطر ايستادگي و توانمندي‌شان تشکر مي‌کنم. ظريف، همتي و زنگنه نيروهايي بودند که در خط مقدم ايستاده‌اند. عمدتا فشارها هم بر اين سه بخش است».از استعفاي وزير خارجه يک شبانه‌روز گذشته و هنوز مشخص نيست سکان دستگاه ديپلماسي به دستان او بازمي‌گردد يا نه. روزهاي پرالتهابي در پيش است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.