اتهامزني عربستان و دبيرکل اتحاديه عرب به ايران
شرمالشيخ و رؤياي صلح در منطقه
در ساحل درياي سرخ و در کنار بازي بيليارد و آفتاب دلچسب اين فصل هم ميتوان درباره مسائل منطقه و تروريسم حرف زد. دو روز گذشته برخي سران عرب و اروپايي در شرمالشيخ مصر دور هم جمع شدند تا «اجلاس سران عرب و اروپا» را برگزار کنند. اين نشست با شعار «سرمايهگذاري باثبات»، اهدافي مانند تحقق امنيت و ثبات در منطقه، کاهش خطرات تروريسم، بهبود روند صلح در يمن، ليبي و سوريه، مقابله با مهاجرت غيرقانوني به اروپا و کاهش سطح تغييرات آبوهوايي را دنبال ميکرد. ميزبان نشست يعني عبدالفتاح السيسي، رئيسجمهوري مصر بهخاطر اعدام 9 جوان مصري در چند روز پيش با انتقادهايي مواجه بوده و همين موجب شد که به ميهمانان هم انتقادهايي وارد شود. اما اين نشست غايباني هم داشت. قطر و سودان از غايبان عربي اين نشست بودند. رئيسجمهوري فرانسه نيز به اين نشست نرفت؛ درحاليکه حضور دو همتاي او از انگليس و آلمان توجه زيادي را به خود جلب کرد. از بين کشورهاي عربي، امارات در سطحي پايين به اين نشست رفت؛ حاکم فجيره. ۲۱ مسئول عربي و ۲۸ نفر از رهبران و مسئولان اروپايي در اجلاس شرمالشيخ حضور يافتند. طبق بيانيههاي رسمي صادرشده از سوي دولت مصر، ۲۸ مسئول اروپايي در سطح رئيسجمهور و رئيس دولت و وزير خارجه به شرمالشيخ رفتند. اتهامزني پادشاه اما از بين کشورهاي عربي پادشاه عربستان بود که سيل اتهاماتي را روانه ايران کرد. او مدعي شد که ايران مسئول حملات موشکي انصارالله به عربستان است و موشکهاي فرودآمده در رياض ايراني بوده است. همان اتهامي که از سال گذشته نيکي هيلي، سفير مستعفي آمريکا در سازمان ملل متحد مطرح کرد و بارها در نقاط مختلف آن را تکرار کرد. حالا از تريبون شرمالشيخ پادشاه سعودي گفته است: «حوثيها که مورد حمايت ايران قرار دارند، مسئول وضعيت کنوني يمن هستند». اين ادعا در حالي مطرح شده که عربستان سعودي چهار سال پيش بدون هيچ دليل مشخصي جنگ با يمن را آغاز کرد و هر ماه با اين فکر که بهزودي پيروز ميشوند، حملات خود را به اين کشور کوچک ادامه ميدهند. گزارشهاي سازمان ملل از قحطي و وبا و بيماريهاي واگير در اين کشور خبر ميدهد که در سکوت جامعه جهاني ادامه مييابد. سلمان بن عبدالعزيز، پادشاه عربستان در ادامه ادعاهاي خود گفت موشکهاي بالستيک حوثيها حملونقل دريايي در تنگه بابالمندب را تهديد ميکنند. ملک سلمان سپس مدعي شد که نيروهاي يمني 200 موشک بالستيک ساخت ايران را به سمت شهرهاي عربستان شليک کردهاند. شاه سعودي در ادامه ادعاهاي خود گفت دخالتهاي آشکار ايران در امور کشورهاي ديگر و حمايت از حوثيها و ديگران نيازمند اتخاذ مواضعي بينالمللي و يکپارچه عليه اين دخالتها است. ملک سلمان در ادامه گفت که از حل بحران يمن بر اساس قطعنامه 2216 شوراي امنيت حمايت ميکند. سلمان بن عبدالعزيز همچنين مسئله فلسطين را مسئله محوري همه اعراب دانست. او در اين بخش از سخنان خود در خواندن متن سخنراني مرتبط با فلسطين نيز چند اشتباه کلامي داشت که در شبکههاي اجتماعي دستبهدست شده است. آنها اين اشتباه را نشاندهنده بياهميتي مسئله فلسطين براي پادشاه سعودي تلقي کردهاند. نگرانيهاي ميزبان عبدالفتاح السيسي، رئيسجمهور مصر نيز که کشورش ميزبان اين اجلاس است، در مراسم افتتاحيه گفت: اجلاس سران عرب و اروپا حکايت از آن دارد که نکات اشتراک دو طرف فراتر از نکات اختلاف آنها است. تشديد پديده مهاجرت و رشد تروريسم بارزترين چالشهاي امنيتي است. خطر تروريسم در سراسر جهان گسترش يافته است. اين امر از طريق جابهجايي عناصر تندرو يا استفاده تروريستها از برخي کشورها بهعنوان پناهگاهي امن صورت گرفته است. ما نيازی بسيار ضروري به وحدت صفوف در قبال تروريسم واگيردار داريم. وي درباره مسئله فلسطين گفت: مسئله فلسطين، مسئله اعراب است و تمايل سياسي براي دستيابي به سازش فراگير سياسي وجود ندارد. به حال خود رهاکردن درگيريها در سوريه، ليبي و يمن بدون دستيابي به يک سازش سياسي، کوتاهي بهشمار ميرود که نسلهاي کنوني و آينده از ما درباره آن سؤال خواهند کرد. رئيسجمهور مصر اظهار كرد: بايد به يک رويکرد فراگير براي مقابله با تروريسم از طريق خشکاندن منابع مالي و رد ايدئولوژي افراطگرايانه دست يافت. السيسي گفت: تروريسم و افراطگرايي دو آفت جهان و منطقه هستند و بايد تلاشهاي بينالمللي براي مقابله و ازبینبردن آنها يکپارچه شود. اعراب دنبال حمايت اروپا احمد ابوالغيط، دبيرکل اتحاديه عرب نيز در سخنراني خود ادعايي عليه ايران مطرح کرد و گفت: اقدامات ايران و تحرکات ترکيه بحرانهاي منطقه را تشديد ميکند. راهحل نظامي براي درگيريها در منطقه وجود ندارد و بايد براي راهحلهاي سياسي تلاش کرد. دبيرکل اتحاديه عرب در اين چارچوب تأکيد کرد: «ما از حل بحران يمن از طريق اجراي توافقهاي سوئد حمايت ميکنيم». صباح الاحمد الجابر الصباح، امير کويت، نيز در سخنراني خود در اجلاس شرمالشيخ گفت: اروپا نقش برجستهاي در مبارزه با تروريسم دارد. ما سطح خطرات را ميدانيم و از شما ميخواهيم از ما براي گذر از چالشها حمايت کنيد. مهمترين اين چالشها، مسائل امنيت و ثبات است؛ زيرا نقش اروپا در سياستهاي مقابله با تروريسم برجسته است. رئيس شوراي اروپا، ديگر سخنران اجلاس سران عرب و اتحاديه اروپا در شرمالشيخ بود که از امکان برقراري روابطي قوي بين اعراب و اروپا با وجود اختلافنظرها سخن گفت و درباره گشودن افقهاي بزرگ همکاري با اعراب براي دميدن اميد جديدي به جوانان ابراز تمايل کرد. دونالد توسک، رئيس شوراي اروپا، در سخنراني خود در اجلاس شرمالشيخ گفت: نزديکي جغرافيايي ما به کشورهاي عربي ايجاب ميکند براي مقابله با چالشهاي مشترک همکاري کنيم. درگيري يا همکاري با همسايگان وجود دارد و ما همکاري با همسايگان عرب خود را انتخاب ميکنيم. توسک گفت: ما کشورهاي عربي را که بار سنگين آوارگان و پناهندگان را تقسيم کردهاند، ستايش ميکنيم. ما منافع مشترکي با کشورهاي عرب داريم و چشمانتظار مذاکرات صريحي در جريان اجلاس شرمالشيخ هستيم. فصل جديد رابطه اروپا و اعراب عبدالفتاح سيسي، رئيسجمهور مصر، در پايان اجلاس سران عربي- اروپايي در شرمالشيخ گفت: موفقيت نشست با تقويت همکاري ميان اعراب و اروپا سنجيده ميشود. اين نشست مهمترين مسائل استراتژيک ميان اعراب و اروپا و راههاي همکاري را منعکس کرد. نشست آتي ۲۰۲۲ در بروکسل برگزار خواهد شد. به گزارش ايسنا، به نقل از شبکه اسکاينيوز عربي، دونالد توسک، رئيس شوراي اروپايي، نيز در پايان اين اجلاس گفت: ما درباره پروندههايي ازجمله سوريه، ليبي و روند صلح خاورميانه صحبت و بر تلاش مشترک براي مقابله با گروههاي تروريستي و حمايت از ثبات در منطقه توافق کرديم. اين اجلاس نشاندهنده فصل جديدي از روابط ما با کشورهاي عربي است. در بيانيه پاياني اين نشست، بر پايبندي به روند صلح و حل مسئله فلسطين بر اساس راهکار تشکيل دو کشور و مخالفت با شهرکسازيهاي اسرائيل تأکيد شده است. در اين بيانيه آمده است: حل بحران سوريه، انتقال سياسي بر اساس نتايج مذاکرات ژنو را ميطلبد. در بيانيه پاياني اين اجلاس بر حمايت از حل بحران ليبي بر اساس توافقنامه ۲۰۱۵ و طرح سازمان ملل تأکيد شده است. همچنين در اين بيانيه از توافق استکهلم درباره آتشبس در استان الحديده يمن استقبال و بر لزوم رساندن کمکهاي بشردوستانه به مردم يمن تأکيد شده است. بيانيه پاياني در حالي به موضوعات يمن، فلسطين و سوريه پرداخته است که کشورهاي عربي حاضر در اين نشست، هيچ حضوري در جريان سياسي مذاکرات بر سر اين مسائل ندارند؛ مذاکره بر سر سوريه در جريان روند آستانه و بين سه کشور ايران، روسيه و ترکيه به آتشبس و درحالحاضر به تدوين قانون اساسي رسيده است و در مذاکره بر سر يمن نيز ايران به همراه کشورهای اروپايي انگليس، فرانسه، آلمان و سوئد حضور دارند. موضوع مخالفت با شهرکسازي اسرائيل نيز در حالي در اين بيانيه گنجانده شده است که کشورهاي عربي و اروپايي حاضر در شرمالشيخ، همه در ارتباط نزديک با اسرائيل هستند و گاهبهگاه ميزبان بنيامين نتانياهو ميشوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.