گپ روز تولد با ه. الف سایه نازنین
محمدعلي ابطحي
هرساله به ابتهاج نازنین در روز تولدش زنگ میزنم؛ ۶ اسفند ۱۳۰۶. وقتی ایران بود، به دیدنش میرفتم. از وقتی رفته آلمان، امکان دیدارش پیش نیامده. نه من پاسپورت دارم که بتوانم سفر کنم و نه او به ایران آمده است. گفتم دعا کن شاید دعای شما بگیرد که پاسپورتم را بدهند. بهجای دعا گفت خدا ازتان قبول کند! بانشاط و شاداب بود. میگفت از خانه بیرون نمیرود. آخرینبار هم در ایران که دیدمش، با واکر بود، ولی صدا و هوش سرشارش پیدا بود. حرف توی حرف آمد. گفتم خوشحالم که در عصری زندگی میکنم که شما هم در همان عصر زندگی میکنید. خندید و گفت من به بچههایم میگویم خوشحال باشید هنوز یتیمتان نکردهام. گفتم و مردم ایران این خوشحالی را دارند. شما از ستونهایی هستید که فرهنگ ایران به آن تکیه داده است. با فروتنی بسیار و با همان لهجه قدرتمندش گفت: نه بابا. شلوغش میکنند. بعد از مردم ایران تعریف کرد که مردم هروقت بحرانهای بزرگ داشتهاند و میشده نابود شوند، سرشان را خم کردهاند تا بحران گذشته و دوباره سر بلند کردهاند. مردم سواد نداشتهاند، اما از میانشان بوعلی و سعدی و حافظ و فردوسی سر برآوردهاند. گفتم مردهپرست نیستیم. شما هم در ردیف بزرگان جدی شعر و ادبیات ایران هستید.سایه به شکل غریبی در همه وجودش خاطرخواه مردم ایران است. هرکس دیده باشدش، میداند. صحبت از داخل ایران شد و احوالم را پرسید. گفتم به زندگی جاری مشغولم. حرفهایی زد که معلوم میشد با این سنوسال از جزئیات مسائل اجتماعی و اقتصادی مردم ایران خبر دارد. توضیح دادم که شفیعیکدکنی را در مراسم تشییع همسر دکتر شریعتی دیدم. احوالش را پرسید. گفتم محمدرضای حکیمی هم بود. خیلی نشناختش. به همین مناسبت صحبت شریعتی شد. گفت شفیعی و شریعتی مشهدی بودند و همدیگر را میشناختند، اما من با شریعتی همصحبت و همجلسه نبودهام و همدیگر را ندیدهایم. من گیلک بودم و او مشهدی. فاصله زیادی داشتم. گفتم فکر کردم در محافل شعری همدیگر را دیده باشید. اضافه کردم گرچه شریعتی خیلی هم اهل شعر نبود. خوانده بودم منزل پدریاش در رشت در حال تخریب است. کمی از حالوهوای آن منزل صحبت کرد؛ از این منازل بزرگی که چندین خانواده در آن زندگی میکنند. توضیح داد که پدرش در سال ۲۷ آنجا را فروخته و آمدهاند تهران. ما حقی نداریم روی آن زمین و مال مردم است. گفتم حقش هست که میراث فرهنگی آنجا را بازسازی کند و به یاد سایه نگهش دارد. گفت من کجا و مفاخر کجا؟ تعارف و فروتنی نشان داد. کاش مسئولان گیلانی بدانند سایه چقدر برای ایران و فرهنگ ایران بزرگ است و خانه پدریاش را بخرند و موزه کنند. سایه شاید برای اینکه بحث را عوض کند، ادامه داد حالا اصل زمین و زمان در حال ازبینرفتن است. طبیعت را نابود کردهاند؛ در خود ایران و در دنیا. آینده کره زمین مبهم است. به تعبیر خودش، از این انسان دوپا هر کاری برمیآید. با لحن تأسفبار زد به دنیای ترامپ. گفت این بابا میگوید چون سفارش اسلحه دادهاند از اینکه (عربستان) یک روزنامهنگار را برده داخل سفارتشان و قطعهقطعه کرده میگذریم و برایمان مهم نیست. کمی صبر کرد و دوباره گفت انسان دوپا اینقدر وقیح؟ دوباره تولد سایهجان را تبریک گفتم. خیلی لحظات شادی بود؛ گفتوگوی گرم و شیرین با هوشنگ ابتهاج (سایه) که الهی خدا نگهش دارد. زمزمه کردم: ارغوان شاخه همخون جدا مانده من آسمان تو چه رنگ است امروز؟ آفتابی ست هوا؟ یا گرفته است هنوز؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.