چه چیزی عربستان و پاکستان را کنار یکدیگر نگه داشته است
ترجمه: روحاله نخعی
وقتی محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان سعودی، یکشنبه به پاکستان رسید، فضا، فضای استقبال و خوشحالی بود و حرفی از قتل در میان نبود. چند روزنامهنگار عکسهایی از روزنامهنگار ناراضی سعودی، جمال خاشقجی را به عنوان حساب کاربریشان در رسانههای اجتماعی گذاشتند؛ روزنامهنگاری که در کنسولگری سعودی در استانبول در ماه اکتبر کشته شد. این روزنامهنگاران تماسهایی از رؤسای خود برای حذف این عکسها دریافت کردند و بیشترشان هم چنین کردند. به جز این، تصاویر تلویزیونهای ما [در پاکستان] تبدیل به فرش قرمز خوشآمدگویی شد. دوباره و دوباره به ما گفته میشد که این دیداری منحصربهفرد است. زرقوبرق جزئیات بیاهمیت تدارکاتی به راه افتاد، چنانکه در تعامل با سلاطین اتفاق میافتد. دولت پاکستان درگیر یک فرایند ریاضت بوده است و چندی پیش بسیاری از خودروهای اشرافی خود را به حراج گذاشت؛ اما حالا ۳۰۰ خودروی «پرادو اسیوی» اجاره کرده بود تا نمایندگان سعودی را جابهجا کنند. اینجا [پاکستان] اغلب گفته میشود که عربستان سعودی رهبر بیچونوچرای «امت» است. پاکستان با توپخانه هستهایاش، خود را نگهبان این متولیان میداند. به ما گفته میشود که ما همگی برادران ایمانی هستیم، اما اصل روابط این است که عربستان سعودی دارد با کمک مالی پاکستان را از یک بحران اقتصادی دیگر نجات میدهد. این وصلتی فرخنده است بین مذهب و کسری بودجه. شاهزاده محمد اخیرا به ما قول ۲۰میلیارددلار سرمایهگذاری داده است. گرفتن وعده ميلياردي به نظر باعث میشود فراموش کنید که متولیان مکانهای مقدس بیشتر از اغلب کشورهای زمین برای امت بدبختی به بار آوردهاند. عربستان سعودی، نهتنها همچنین به بمباران یکی از فقیرترین کشورهای جهان ادامه میدهد، بلکه از پرداخت حقوق کارگران فقیری که از پاکستان و جاهای دیگر وارد میکنند هم خودداری میکند، یا اینکه آنها را به زندان میاندازد و کلید را هم دور میاندازد. شاهزاده محمد قلبهای پاکستانیهای بسیاری را به دست آورد: بعد از درخواست آقای عمرانخان، او آزادی بیش از دو هزار زندانی پاکستانی را از زندانهای سعودی اعلام کرد. هیچکس هم از شایستگیهای نظامی نپرسید که در آن یک شاهزاده میتواند هزارها زندانی را آزاد کند، چون حالش خوب است. وقتی روز بدی دارد چند نفر را میتواند زندانی کند؟ تور پیروزی او در آسیا، زمانی از راه میرسد که هند، پاکستان را به انتقام بابت یک حمله انتحاری در کشمیر تهدید میکند که هفته گذشته بیش از ۴۰ سرباز هندی را کشته است. هیچکس انتظار ندارد شاهزاده برای اینکه هند و پاکستان در آستانه یک جنگ دیگر هستند، کاری کند. مثل همه شاهزادهها، او مجبور نیست طرف کسی را بگیرد یا انتخابی کند. دولت پاکستان سفر او را تاریخی میخواند و مقامات هندی هم سفر او را تاریخی میخوانند؛ اما تنها کسانی که هیچ درکی از تاریخ نداشته باشند عبور هر ارابهای را اتفاقی تاریخی میخوانند. شاهزاده دارد با پاکستان و هند بازی میکند، چون فعلا ... غرب که او واقعا میخواست با آنها بازی کند، به او بیمحلی کردهاند. بعد از انقلاب ایران و تهاجم شوروی به افغانستان در ۱۹۷۹، عربستان سعودی شروع به پرداخت پولی بسیار به پاکستان کرد تا با کمونیستها بجنگد. این کار چند نفر را ثروتمند کرد و برای بقیه فرقهگرایی خشن و ماندگاری به همراه آورد. در افغانستان، عربستان سعودی به همان اندازه ایالات متحده پول خرج کرد و در کنار هم آنها توانستند یک معضل «جهادی» جنگ ملیتی به راه بیندازند که هنوز هم دنیا را گرفتار خود کرده است. در فرایند آمادهسازی از راهرسیدن شاهزاده محمد به پاکستان، بعضی گروههایی کوچک سروصداهای خفهای درباره جنگ وحشیانه یمن شروع کردند و هشتگ #MBSNotWelcome را راه انداختند. وزارت کشور بیانیهای منتشر کرد و «اعضای ناراضی جامعه شیعه» را به عنوان کسانی که «بیشترین نقش را در این تلاشهای نابکارانه در بدنامکردن» عربستان سعودی داشتند، مشخص کرد. وقتی اشاره شد که این درست شبیه همان ادبیات فرقهای قدیم است، وزارتخانه بیانیه دیگری منتشر کرد و گفت تحقیقاتی آغاز میکند که مشخص شود چرا بیانیه اول منتشر شده است. آقای خان خود اداره وزارت کشور را بر عهده دارد. نخستوزیر با اشاره به محبوبیت شاهزاده در پاکستان، به شوخی گفت اگر شاهزاده در انتخاباتی در پاکستان رقابت کند، رأی بیشتری از او خواهد آورد. فقط موضوع این است که شاهزاده به نظر چندان حوصله رقابت انتخاباتی را ندارد؛ نه اینجا نه جای دیگر. البته مایل به رقابتهای خانوادگی قدیمی است. در نشست خبری مشترکی در اسلامآباد در دوشنبه، وزارت خارجه سعودی شروع به زخمزبانزدن به ایران کرد و آن را حامی اصلی تروریسم در جهان خواند. کانالهای تلویزیونی فورا صدای سخنان او را قطع کردند. وزیر خارجه پاکستان تصمیم گرفت خودش را ساکت کند. همان روز، شاهزاده محمد بالاترین نشان غیرنظامی پاکستان را دریافت کرد. همه اینها زمانی اتفاق میافتد که دولت ایران، پاکستان را مقصر انفجار انتحاری هفته گذشته در ایران میداند که منجر به کشتهشدن [شهادت] ۲۷ سرباز سپاه شد. پاکستان ممکن است از متاعی که از خانواده سلطنتی سعودی میآید استقبال کند، اما باید به این فکر کند که بهازای آنها چه درخواستی خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.