خطر گرسنگی و ترس از آن
امانالله قراییمقدم-جامعهشناس
اصلیترین و اساسیترین نیازهای بشر به اعتقاد عدهای از روانشناسان اجتماعی مانند مازلو (در تئوری هرم نیازها) یا فردریک هرتزبرگ (واضع تئوری دو عاملی)، نیازهای فیزیولوژیکی است که جامعهشناسان به آنها نیازهای اساسی یا اولیه میگویند. وقتی نیازهای اساسی به خطر بیفتد، همهچیز به خطر میافتد. رفع گرسنگی یکی از مهمترین این نیازهاست.
به نظر من بیگانهها -چه داخلی و چه خارجی- در شرایط فعلی، چه عمدی و چه غیرعمدی، روی نقطهضعف مهمی انگشت گذاشتهاند. هیچچیز به اندازه مسئله تغذیه مهم نیست. میتوان بهجای لباس نو با لباس کهنه ساخت یا اگر مسکن نبود، کنار خیابانخوابیدن ممکن است، اما با گرسنگی هیچ کاری نمیتوان کرد. به این پدیده متأسفانه درست رسیدگی نمیشود و این روزها هزاران شایعه مرتبط با آن مطرح شده است؛ یا نکاتی که درباره منشأ و نوع گوشتهای موجود مطرح میشود و اینکه نباید این نوع گوشت را خورد. طرح این مسائل بهنظر من ضعفی است که دولت و مسئولان باید خیلی به آن توجه کنند چون شوخیبردار نیست. شاید بتوان روی زمین خوابید ولی با شکم گرسنه سر به بالینگذاشتن مشکل بسیار پیچیدهای خواهد ساخت. معتقدم این مهمترین خطری است که جامعه را تهدید میکند. مردم توان خرید گوشت کیلویی 120 هزار تومان و مرغ کیلویی 18 هزار تومان را ندارند. هرکس این استراتژی یا خطمشی را از خارج یا داخل پیاده یا برایش برنامهریزی کرده باشد، برنامه بسیار خطرناکی ریخته است. مسئولان و دولت باید خیلی روی این مسئله فکر کنند. به نظر من، جامعه در مقابل گرسنگی تاب مقاومت نخواهد آورد و پیامدهای این مسئله از جایی بیرون خواهد زد. بنابراین بر عهده دولت است که جلوی این پدیده شوم را بگیرد. اکنون این ذهنیت فراگیر شده و هراس اجتماعی و دلهره ایجاد کرده است. بر اساس یک تئوری در جمعیتشناسی که مالتوس سالها پیش در قرن نوزدهم مطرح کرد، رشد جمعیت با تصاعد هندسی و رشد مواد غذایی با تصاعد حسابی صورت میگیرد. به عبارتی، بزرگترین خطری که همواره و در سراسر جهان جامعه را تهدید میکند و افزایش جمعیت مهمترین عامل آن است، مسئله تهیه مواد غذایی و کمبود آن است. با توجه به اینکه جمعیت ما نیز در حال رشد است و سالانه یک یا دو میلیون نفر به آن افزوده میشود، این مسئله، هم از دیدگاه جمعیتشناسی مالتوزین و هم بر اساس تئوری تأمین نیازهای اولیه و هرم نیازها، بزرگترین خطر و خطری جدی است که جامعه و کشور را تهدید میکند و آثار سیاسی، فرهنگی و اجتماعی ناگواری پدید میآورد. اکنون گاهی صحبت از بازگشت به دوران قدیم به میان میآید؛ دورانی که سالمندانی در نسلهای پیش از من تجربه کرده بودند و خود این مسئله به گفته جامعهشناسان، یک «ذهنیت نادرست» است. مواد غذایی یا گوشت و مرغ واقعا کم نیست اما وقتی این ذهنیت غلط ایجاد شد که کم است، به نتایجی مانند آن منجر میشود که مردم به خریدن بیش از حد و انبارکردن روی بیاورند و به نظر من، نارضایی سیاسی ناشی از این ذهنیت بسیار زیانبخش خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.