خراش بر چشم ديگران
گیتی صفرزاده
در دوران جوانی دوستی داشتم که هر وقت خودروی خانواده دچار مختصر ضربه یا خراش یا فرورفتگی میشد، پدرش بلافاصله ماشین را به تعمیرگاه میبرد و شکل و شمایلش را صاف میکرد. اوایل فکر میکردم پدرش از آن دسته عشاق ماشین است و علاقه بیمارگونهای به چهارچرخش دارد، اما یک بار که دلیل این کار را از دوستم پرسیدم، گفت پدرم عقیده دارد نباید وسایلی که در شهر استفاده میکنیم، نامرتب یا زشت باشد که باعث آزار چشم مردم شود.
چندین سال قبل دخترم را به مهدکودکی میبردم که دیوارش برخلاف سایر مهدکودکهای شهر، ساده، تکرنگ و منظم بود. صاحب مهدکودک مقابل اعتراض والدین که میگفتند چرا در و دیوار بیرونی مهد را پر از نقاشی و رنگ و گل و حیوان نمیکنید، میگفت دیوار بیرونی متعلق به همه شهر است، نباید چشم سایر آدمهایی را که از این خیابان میگذرند، آزار دهیم. پدربزرگم با اینکه در دو دهه پایانی عمر موی چندانی به سر مبارکش نداشت اما هر بار که برای رفتن به مغازه کفاشیاش از خانه خارج میشد، با شانه کوچک و ظریفی که داشت، چند تار باقیمانده را بهدقت شانه میکرد تا مبادا نامرتب مقابل مشتریان مغازه ظاهر شود. این حکایتها را گفتم تا به حکایت تازهتری برسم. چند روز قبل برای یک برنامه تلویزیونی به ساختمان صداوسیما رفتم. در چند ساعتی که آنجا بودم، از دیدن حجم آدمهای نامرتبی که در حال کار و عبور و مرور بودند، شگفتزده شدم. قطعا منظورم همه کسانی نیست که در آنجا مشغول فعالیت بودند اما حتما قصدم این است که بگویم در جایی که بخشی از فعالیتها جنبه هنری دارد و یکی از مراکز مهم جامعه به حساب میآید، انتظار این است که با افرادی با ظاهر پیراسته و مرتبتر برخورد کنی. البته نظیر این صحنه را متأسفانه در این سالها در بسیاری از سازمانها و ادارات دیدهام (و دیدهاید)، نمونه دمدستترش وزارت ارشاد که سالی چند بار به دلایل مختلف گذارم به آنجا میافتد و هر بار از دیدن ظاهر نامرتب و ناهمگون برخي از کارمندان مکانی که حداقل پسوند فرهنگ را هم همراهش دارد، متعجب میشوم. فکر نمیکنم که خوانندگان این نوشته تصور کنند منظور من توجه وسواسگونه به ظاهر و ارجحیت لباس زیبا به آدمیت باشد (که از نظر من کسانی هم که برای رفتن تا دم بقالی در حد میهمانی شبانه خودشان را آرایش و پیرایش میکنند، دچار نوعی افراط و دیگرآزاری هستند) اما داشتن یک ظاهر مرتب و تمیز و متناسب، هم احترام و ارزشگذاری به خودمان است، هم به جایگاهمان و هم به دیگر آدمها. دلم میخواهد این را بگویم که حتی اگر اهل گفتمان زیباییشناختی یا وظایف شهروندی نیستید، حداقل پیرو همان دینی باشید که پیامبرش موقع خروج از خانه به خود عطر میزد. باقی بقای شما.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.