ونزوئلا در آستانه جنگ داخلي
امیرحسن کشاورززاده
بحران حاکمیتی در ونزوئلا امروز ابعاد جدیدی یافته است . در ماههای گذشته ونزوئلا شاهد بحرانهای اقتصادی شدیدی بوده که وضع معاش مردم را در پایینترین سطح ممکن قرار داده است. اين در حالي است كه ونزوئلا درگیر بحرانهای سیاسی نیز شده است . افزایش احتمال کودتا یا تلاش برای ترور مادورو در چند ماه گذشته حاکی از شرایط وخیم سیاسی در ونزوئلاست. علاوه بر کشمکشهای داخلی، موضعگیری بیسابقه ایالات متحده آمریکا و برخی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز به وخامت اوضاع در این کشور دامن زده است. بیسابقه از این نظر که ایالات متحده و اتحادیه اروپا، شخصی را به عنوان رئیسجمهور موقت ونزوئلا به رسمیت شناختهاند که کنترل بر نهادهای دولتی یا ارتش ونزوئلا ندارد. خوان گوایدو رهبر اپوزیسیون ونزوئلا که تا چندیپیش شخصیتی ناشناخته بود، از پنجم ژانویه ۲۰۱۹ ریاست مجمع ملی ونزوئلا را برعهده گرفته و از اعضای حزب سوسیالدموکرات اراده عمومی است.با نگاهی تاریخی به سیاستهای آمریکا درباره کشورهای حوزه آمریکای لاتین میتوان موضعگیریهای آمریکا در ونزوئلا را با موضعگیریهای این کشور در سال ۱۹۸۹ در قبال پاناما مقایسه کرد. در سال ۱۹۸۹ بعد از کشتهشدن چند نفر از شهروندان آمریکایی مقیم پاناما به دست ژنرال مانوئل نوریا (رهبر نظامی وقت پاناما)، ایالات متحده شب قبل از دخالت نظامی در پاناما، گیلرمو اندرا را که همانند خوان گوایدو کنترلی بر ارگانهای دولتی یا ارتش نداشت، به نظر میرسد که اکنون ایالات متحده با اتکا به فشار اقتصادی و سیاسی به کاراکاس به دنبال این است که مادورو بدون روندی خشونتآمیز و البته کمهزینهتر برای آمریکا از ریاستجمهوری ونزوئلا خلع شود. این هدفی است که آمریکاییها در کوتاهمدت و در ضربالاجلهای محدود پیگیری میکنند و طولانیشدن این روند از نظر آمریکاییها منجر به باتلاقی خواهد شد که در آن تصمیمات زیادی نمیتوان گرفت.به علاوه که جامعه بینالملل به طور همهگیر از موضعگیری آمریکا حمایت نمیکنند.چین و روسیه، نیکلاس مادورو را به عنوان رئیسجمهور به رسمیت میشناسند یا در اتحادیه اروپا، ایتالیا از تصویب قطعنامه اتحادیه اروپا درخصوص ونزوئلا جلوگیری میکند.به نظر میرسد که برخی از سران کشورها در رابطه با پذیرش رهبر خودخوانده ونزوئلا محتاطتر عمل میکنند چراکه از نظر آنان پذیرش این بدعت ممکن است آثار مخربی در پی داشته باشد. اما مادورو نیز در داخل ونزوئلا با چالشهای بزرگی روبهروست. اهرم فشار اقتصادی ایالات متحده از چند ماه قبل باعث ایجاد شرایط وخیم اقتصادی و معیشتی برای مردم ونزوئلا شده است و اگر معیشت مردم بهبود نیابد و این روند برای مدتی طولانی به همین شکل باقی بماند، حمایتهای ارتش از مادورو تأثیر خود را از دست میدهد.از طرفی دیگر کاهش توانایی مالی دولت ونزوئلا باعث می شود که حمایتهای مالی مادورو از مقامات بلندپایه ارتش کاهش یابد و این خود ممکن است موجب چرخش سران ارتش ونزوئلا به سمت گوایدو شود. از دیگر نکات قابل بحث درباره بحران سیاسی ونزوئلا موضوع دخالت نظامی آمریکا در ونزوئلاست. اما نکته بسیار مهم در این باره این است که آمریکاییها در هجوم احتمالی خود به ونزوئلا درگیر گروههای شبهنظامی مشابه آنچه در افغانستان، عراق و سوریه رخ داد، خواهند شد. نیروهای مسلح ونزوئلا از سه شاخه اصلی نیروی زمینی، نیروی هوایی و گارد ملی که بالغ بر ۱۲۵ هزار نفر هستند، تشکیل شده است.همچنين نیکلاس مادورو از پشتیبانی شبهنظامیان بولیواری ونزوئلا برخوردار است که تعداد این شبهنظامیان بین هزار و۵۰۰ تا یک ميلیون عضو تخمین زده میشود. این شبهنظامیان در سال ۲۰۱۱ و توسط هوگو چاوز تشکیل شدند. ادامه وضع کنونی میتواند باعث ایجاد جنگ داخلی شود که میتواند باعث مهاجرت سه تا پنج ميلیون ونزوئلایی دیگر از این کشور شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.