زنان و انقلاب اسلامي
حميرا رنجبرعمراني- عضو انجمن زنان پژوهشگر تاريخ
يکي از ايرادات فرهنگي ما اين است که در هر موضوع اجتماعي يا سياه ميبينيم يا سفيد. گويي هيچوقت نميتوانيم وقتي درباره يک موضوع اجتماعي حرف ميزنيم، جوانب مختلف آن را جمعبندي کنيم و دربارهاش نظر بدهيم؛ يا بايد مخالف باشيم يا موافق. زندگي اجتماعي زنان پس از انقلاب فرازوفرودهاي بسياري داشت اما مهمترين اتفاقي که بعد از انقلاب اسلامي براي زنان روي داد و بسيار هم مفيد بود، فراهمشدن زمينه حضور همه اقشار چه روستايي چه شهري در فضاي آموزشي کشور بود. بخش عمده اين تغيير ناشي از همان حجاب اجباري بود؛ اگرچه برخي انتقاداتي به حجاب اجباري دارند اما در جامعه ما پيامدهاي مثبتي داشت. تا قبل از انقلاب اسلامي بسياري از خانوادههاي سنتي مانع حضور دخترانشان در مدارس و دانشگاهها ميشدند اما با عنوان اسلاميشدن مراکز آموزشي و همين حجاب اجباري بسياري از خانوادههاي سنتي دخترانشان را به دانشگاه هم فرستادند. دختران بسياري، از شهرهاي دور و روستاها به تهران آمدند و تحصيل کردند. اين اولين و اساسيترين گام براي رشد اجتماعي زنان طبقات پايين و غيرشهري بود. اين امر در حالي اتفاق افتاد که مدرنيزه پهلوي تنها بخش کوچکي از اجتماع زنان شهري و طبقات بالا را دربر گرفته بود و عموم مردم در مقابلش مقاومت ميکردند. مدرنيزه شاه نتوانست بستر فرهنگي را ارتقا دهد، فقط ظاهر زندگي بخشي از مردم را غربي کرد. اما اسلاميکردن فضاي جامعه بعد از انقلاب، اعتماد طبقه سنتي را جلب کرد و دختران خانوادههاي سنتي از بسياري قيود دستوپاگير رها شدند و توانستند به مراکز آموزشي راه يابند و وارد فضاي کار و فعاليت اجتماعي شوند و طبقات جديدي را به وجود بياورند. حالا همان زنان خواستار حقوق بيشتر هستند و اساسا سطح ديگري از مطالبات را مطرح ميکنند.بهاينترتيب همان نسل تربيتيافته و باسواد که از خانوادههاي سنتي برخاستند، در بسياري موارد از سنتها فاصله گرفتند با کسب سواد و آگاهي، طالب حقوق بيشتر برآمده از نيازهاي اجتماعي شدند. آنچه از اين تغييرات به دست ميآيد، نه احکام دستوري از بالا بلکه برخاسته از مطالبات زنان در سازوکارها و نيازهاي اجتماعي است که زناني نه وابسته به سياسيون و رجال بلکه از طبقات متوسط تحصیلکرده مطرح ميکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.