سفر غیرمنتظره سرپرست وزارت دفاع آمریکا به افغانستان
مأموریتی برای حقیقتیابی
همزمان با جدیترشدن مذاکرات ایالات متحده با گروه طالبان و احتمال پایان طولانیترین جنگ تاریخ آمریکا، پاتریک شاناهان، سرپرست وزارت دفاع آمریکا، در سفری غیرمنتظره روز گذشته وارد کابل، پایتخت افغانستان شد. شاناهان که بهتازگی و پس از استعفای ماه دسامبر جیمز متیس از وزارت دفاع، بهعنوان سرپرست پنتاگون منصوب شد، بهمحض ورود به کابل گفت قصد ندارد نیروهای آمریکایی حاضر در افغانستان را کاهش دهد، هرچند بهگفته ناظران خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان یکی از مهمترین خواستههای طالبان برای پیشبرد مذاکرات صلح است و بعید به نظر میرسد بدون تحقق چنین خواستهای، از صلح خبری باشد. شاناهان همچنین گفت اطمینان دارد دولت ترامپ همه احتمالات برای پایاندادن به جنگ 17ساله افغانستان را در نظر میگیرد. بااینهمه او تأکید کرد این دولت افغانستان است که باید شرایط صلح با طالبان را تعیین کند. این در حالی است که طالبان تاکنون از مذاکره با دولت اشرفغنی، رئیسجمهوری افغانستان، خودداری کرده و دولت او را «نامشروع» و «دستنشانده» غرب میخواند. بااینحال واشنگتن میکوشد به این بنبست پایان دهد. شاناهان به خبرنگارانی که همراه او از واشنگتن به کابل آمده بودند گفت: «افغانها باید خودشان تصمیم بگیرند که افغانستان چگونه باشد. بحث بر سر آمریکا نیست، بحث بر سر افغانستان است». سرپرست وزارت دفاع آمریکا در این سفر غیرمنتظره با اشرفغنی دیدار کرد و ظاهرا مهمترین محور گفتوگوی آنها مذاکرات صلح با طالبان و چگونگی حضور دولت افغانستان در این مذاکرات بوده است. گرچه طالبان از مذاکره مستقیم با دولت غنی خودداری میکند، ولی همپیمانان غنی در واشنگتن بر این باورند که افغانها باید مذاکرات صلح را رهبری کنند. شاناهان در ادامه این سفر به پایگاه نظامی آمریکا میرود و با فرماندهان نظامی آمریکا در افغانستان دیدار میکند. او به خبرنگاران گفت واشنگتن منافع امنیتی مهمی در منطقه دارد و میخواهد دراینباره با فرماندهان زمینی گفتوگو کند. در ماههای اخیر و همزمان با خبر خروج نیروهای آمریکایی از سوریه، زمزمههایی درباره تصمیم ترامپ مبنی بر خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان به گوش میرسد. کابل نگران است که خروج ناگهانی حدود 14 هزار نیروی آمریکا از افغانستان، منطقه را به آشوب بکشاند. این در حالی است که طالبان خواستار خروج همه نیروهای آمریکایی از افغانستان است. در این میان دیدگاه شاناهان درباره جنگ افغانستان چندان مشخص نیست و انتظار میرود در پی این سفر او دیدگاههای خود را مشخصتر کند. او خود نیز این موضوع را تأیید کرد و گفت از این سفر برای اطلاعرسانی درباره نظراتش استفاده میکند و گزارشها را به اطلاع دونالد ترامپ میرساند. رویکرد ترامپ در افغانستان هم مبهم است. گرچه او میگوید از زمان بهقدرترسیدن در سال 2017 قصد داشته نیروهای آمریکایی را از افغانستان خارج کند، در سال 2017- 2018 حدود سههزارو 500 نیرو برای آموزش و مشاوره نیروهای افغان به این کشور اعزام کرد. دونالد ترامپ هفته گذشته در سخنانی که درباره وضعیت کشور در کنگره ایراد کرد، گفته بود: «نمیدانیم آیا با طالبان به توافق میرسیم یا نه؛ اما این را میدانیم که بعد از دو دهه جنگ حداقل وقت گفتوگو فرارسیده است». به نظر میرسد تا بازگشت شاناهان از سفر کابل و گفتوگوی او با ترامپ، تصمیم نهایی دولت در این زمینه مشخص نخواهد بود. بههرحال آمریکا مطمئنا میداند که برای پیروزی در مذاکرات صلح باید به مهمترین خواسته طالبان یعنی خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان تن دهد یا دستکم با یکسری امتیازات، طالبان را راضی کند. با وجود همه موانع پیشروی، آمریکا بیش از هر زمان دیگری به تحقق صلح در افغانستان و پایان جنگ 17ساله در این کشور امیدوار است. زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا در امور صلح طالبان، روز جمعه گفته بود گرچه مذاکرات صلح با طالبان در مراحل ابتدایی قرار دارد، او امیدوار است تا ماه جولای (تیر) توافق صلح حاصل شود. زلمی خلیلزاد گفت: «برای افغانستان بهتر خواهد بود اگر ما بتوانیم قبل از انتخابات که برای ماه جولای برنامهریزی شده است به یک توافق صلح برسیم». این دقیقا زمانی است که قرار است انتخابات ریاستجمهوری افغانستان برگزار شود. خلیلزاد همچنین افزود: «ما در پی توافقنامه صلح هستیم، نه توافقنامه خروج. توافقنامه صلح میتواند امکان خروج را فراهم کند».ژنرال جوزف ووتل، رئیس ستاد مرکزی ارتش آمریکا هفته گذشته در سخنانی در کنگره ایالات متحده اعلام کرد مذاکرات صلح با هیئت مذاکرهکننده طالبان بعد از سالها «نخستین امکانی است که برای برقراری صلح در افغانستان» پدید آمده است. ووتل اعلام کرد نیروهای طالبان از توانایی ضربهزدن به ارتش افغانستان برخوردارند. در حمله هفته گذشته طالبان به ولایت قندوز چندین نفر از نیروهای امنیتی افغانستان جان خود را از دست دادند. در آخرین دور مذاکرات صلح طالبان با زلمی خلیلزاد در دوحه، طالبان متعهد شده بود مانع از حملات تروریستی از داخل خاک افغانستان شود. دور جدید سفرهای نماینده آمریکا زلمی خلیلزاد، سپتامبر سال گذشته بهعنوان نماینده ویژه آمریکا در امور صلح افغانستان منصوب شد و از آن زمانی چندین دور مذاکره را با طالبان و دیگر هیئتهای منطقهای در کشورهایی مثل افغانستان، پاکستان، امارات متحده عربی، هند، روسیه، ازبکستان، ترکمنستان، عربستان سعودی و قطر برگزار کرد. آخرین دور این مذاکرات اواخر ماه گذشته در دوحه قطر برگزار شد و دو طرف شش روز با یکدیگر دیدار و گفتوگو کردند. او قرار است در 25 فوریه این مذاکرات را ادامه دهد. در این میان وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد زلمی خلیلزاد، فرستاده ویژه این کشور در امور صلح افغانستان، دور جدید سفرهای خود به چند کشور از جمله افغانستان را آغاز کرد. در اطلاعیه وزارت امور خارجه آمریکا آمده است که زلمی خلیلزاد از 10تا 28 فوریه از بلژیک، آلمان، ترکیه، قطر، افغانستان و پاکستان، دیدار خواهد کرد. این سفر بخشی از تلاشهای آمریکا برای پیشبرد صلح در افغانستان عنوان شده است. بهگفته وزارت خارجه آمریکا، خلیلزاد همزمان با پیشبرد تلاشهای صلح، با دولت افغانستان نیز گفتوگو خواهد کرد. این پنجمین سفر زلمی خلیلزاد به کشورهای مختلف در راستای مذاکرات صلح افغانستان است. پیشنهاد اشرف غنی به طالبان همزمان با مذاکرات صلح آمریکا با افغانستان و کنارگذاشتهشدن دولت افغانستان از این مذاکرات، اشرفغنی رئیسجمهوری افغانستان، یکشنبه گفت دولت این کشور حاضر است به طالبان اجازه دهد دفتر نمایندگی خود را در این کشور تأسیس کنند. غنی روز یکشنبه درحالیکه مشغول بازدید از ایالت ننگرهار افغانستان بود، گفت: «اگر طالبان دفتری بخواهند همین فردا به آنها دفتری در کابل، ننگرهار یا قندهار داده خواهد شد، چراکه ما بنا داریم صلحی پایدار و شرافتمندانه را در کشور برقرار کنیم». بااینحال گروه طالبان این پیشنهاد را رد کرد. سهیل شاهین، سخنگوی طالبان، پیش از این به رویترز گفته بود: «تأکید و تمرکز آنها بر شناختهشدن موقعیت کنونیشان در ابعاد بینالمللی در دوحه قطر است.» شنبه نیز او اعلام کرد پیشنهاد اخیر اشرفغنی در واقع به تلاشهای صلحطلبانه آسیب خواهد زد. او همچنین گفت: «خواسته ما برای داشتن دفتر سیاسی رسمی واضح است. تقاضای ما این است که دفترمان در دوحه از سوی جوامع بینالمللی و سازمان ملل به رسمیت شناخته شود؛ اما غنی با پیشنهاد اخیرش میکوشد بحث را منحرف کند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.