چراغ سبز قدرتهای اروپایی به خوان گوایدو بهعنوان رئیسجمهور موقت ونزوئلا
حلقه دور مادورو تنگتر میشود
تنها چند هفته کافی بود تا همهچیز برای رئیسجمهور ونزوئلا زیرورو شود. نیکلاس مادورو که پیشازاین قدرت را به طور کامل در کاراکاس در دست داشت، اکنون با سختترین بحران سیاسی داخلی و بینالمللی در حدود دو دهه اخیر مواجه شده است. از سال 2002 که هوگو چاوز در یک کودتا به مدت 72 ساعت از قدرت کنار گذاشته شد، سوسیالیستهای حاکم بر ونزوئلا تاکنون با چنین چالشی روبهرو نشده بودند. در حدود دو دهه اخیر چاوز و سپس جانشینش مادورو، قدرت بلامنازع ونزوئلا بودند و بحران سیاسی و اقتصادی سالهای اخیر هم نتوانست پایههای قدرت مادورو را لرزان کند؛ اما از سال گذشته و با انتخابات ریاستجمهوری این کشور فشارها بر نیکلاس مادورو افزایش یافت. از یک سو انتخابات سؤالبرانگیز که به پیروزی مادورو انجامید، با اعتراضهای گستردهای در داخل و خارج ونزوئلا روبهرو شد. تقریبا همزمان با این تحولات، قیمت نفت در بازارهای جهانی هم رو به کاهش گذاشت تا وضعیت اقتصادی ونزوئلا که بهشدت بر درآمد صادرات نفت متکی است، متزلزل شود. این وضعیت تا جایی ادامه یافت که نزدیک به سه میلیون نفر از مردم ونزوئلا با هجوم به سوی مرزها خواستار ورود به کشورهای همسایه برای مهاجرت یا حتی تأمین مایحتاج زندگی خود شدند. دراینمیان کلمبیا پذیرای بیشترین تعداد شهروندان ونزوئلا بود. در کنار کاهش درآمد نفتی، کاستهشدن از کمکهای مالی همپیمانان حکومت مادورو نیز در ایجاد بیثباتی در این کشور بیتأثیر نبود. براساس نظرسنجی رسانههای غربی حدود 70 درصد مردم ونزوئلا خواستار کنارهگیری مادورو و پایان حکومت دو دههای سوسیالیستها در این کشور هستند. بااینحال مادورو در انتخابات ماه می 2018 و در میان محکومیتهای بینالمللی و اعتراضات داخلی، پیروزی خود در انتخابات ریاستجمهوری را جشن گرفت. نکته مهمی که در تمام این سالها باعث اطمینان خاطر مادورو و هوادارانش بود، نبود رقیبی قدرتمند در داخل ونزوئلا برای بهچالشکشیدن رئیسجمهور اقتدارگرای ونزوئلا بود؛ اما با حضور خوان گوایدو در جایگاه رئیس پارلمان و رهبر مخالفان مادورو، همهچیز تغییر کرد و سپس گوایدو از حمایت گسترده بینالمللی برخوردار شد. مدتی طولانی بود که افکار عمومی در ونزوئلا خواستار تحرک بیشتر در میان جریانهای اپوزیسیون بود. در انتخابات سال گذشته لورنزو مندوزا وارد کمپین انتخاباتی برای شکست مادورو شد؛ اما موفقیتی به دست نیاورد. آن زمان برخی نظرسنجیها حاکی از آن بود که بیش از 50 درصد مردم ونزوئلا خواستار حضور فردی به جای مادورو در قدرت هستند که سابقه و کارنامه سیاسی داشته و در این ساختار رشد کرده باشد. بههمیندلیل چنین استقبال گستردهای از گوایدو صورت گرفت. با اینکه گوایدو قبل از ریاست بر شورای ملی برای کمتر شهروند ونزوئلا شناخته شده بود؛ اما در کوتاهمدت توانست اعتماد افکار عمومی را جلب کند. علاوه بر حمایت افکار عمومی و جامعه بینالمللی از گوایدو، حفظ خونسردی از سوی اپوزیسیون هم در تزلزل جایگاه مادورو اثرگذار بود؛ پس از آنکه گوایدو در راهپیمایی مخالفان مادورو اعلام کرد که با توجه به انتخابات مسئلهدار اخیر ریاستجمهوری مادورو وجاهت قانونی ندارد و خود را رئیسجمهور موقت ونزوئلا دانست، تا زمانی که انتخابات مجدد در این کشور برگزار شود. در پی این اقدام، مادورو اعلام کرد که داراییهای گوایدو را مسدود خواهد کرد و اجازه خروج از کشور را به او نخواهد داد؛ اما مادورو بهخوبی آگاه بود که این اقدامات انفعالی فقط به سود مخالفانش خواهد بود و جایگاه او را شکنندهتر خواهد کرد. از سوی دیگر اعمال تحریم از طرف آمریکا فشارهای سیاسی و اقتصادی بینالمللی را بر حکومت نیکلاس مادورو افزایش داده است و تنها عاملی که همچنان مادورو را در قدرت حفظ کرده، حمایت ارتش این کشور است. او همچنان از حمایت نظامیان ونزوئلا برخوردار است؛ اما در صورت ادامه فشارهای افکار عمومی در داخل و قدرتهای جهانی، این حمایت هم کوتاهمدت خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.